xem
Bilêvkirin
[biguhêre]Navdêr
[biguhêre]Zayenda mê ya binavkirî | ||
---|---|---|
Rewş | Yekjimar | Pirjimar |
Navkî | xem | xem |
Îzafe | xema | xemên |
Çemandî | xemê | xeman |
Nîşandera çemandî | wê xemê | wan xeman |
Bangkirin | xemê | xemino |
Zayenda mê ya nebinavkirî | ||
Rewş | Yekjimar | Pirjimar |
Navkî | xemek | xemin |
Îzafe | xemeke | xemine |
Çemandî | xemekê | xeminan |
xem mê
- derd, kovan, keser, keder, azar, êş, ezyet, ezab, nexweşî, kul, qisawet, qiswet
- Tew ew dikene jî!. . . Lê, ma qey xema te ye? Ma qey tu û bavê xwe malê pakij dikin û firax û kincan dişon? — (Firat Cewerî, Girtî, Weşanên Nûdem, 1986)
- Qet mirin li nik wî xem nebûyî. — (Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, 2010, çapa 1em, r. 109, ISBN 978-605-5683-27-6)
- jan, şkence, îza, nîgeranî, xemgînî, gebsî, bêhntengî, elem, dilgiranî[Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].
- (Nimûneyekê bide) (biguhêre)
Ji wêjeya klasîk
[biguhêre]- Minnet ji Xudayî ko bi 'ebdê xwe Melayî
iksîra xema 'işqê, ne dînar û direm da — (Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640)
Bi alfabeyên din
[biguhêre]Jê
[biguhêre]- (Lêker) xem xwarin
- (Lêker) xem kirin
- (Navdêr) xemkişandin
- (Navdêr) xemxwarin
- (Navdêr) xemkirin
- (Rengdêr) xemkişandî
- (Rengdêr) xemxwarî
- bêxem
- bêxemî
- bixem
- bixemî
- kêmxem
- kêmxemî
- terkexem
- terkexemî
- xembar
- xembarî
- xemdar
- xemdarî
- xemgîn
- xemgînî
- xemgînîtî
- xemgîntî
- xemkêş
- xemkêşî
- xemnak
- xemnakî
- xemrevandî
- xemrevîn
- xemrevînî
- xemrevînk
- xemsar
- xemsarî
- xemxwer
- xemxwerî
- xem hilgirtin
Etîmolojî
[biguhêre]Ji erebî xَmّ (ẍemm), hevreha aramî ܥܡܡ ('-m-m-: tarî bûn).
Werger
[biguhêre]- Almanî: Besorgnis → de, Kummer → de nêr, Kümmernis → de, Melancholie → de mê, Peinlichkeit → de mê, Trauer → de mê, Trübsinn → de, Verzweiflung → de mê, ?Trost → de nêr
- Erebî: ?qlq → ar, ?alأsf, ?alأsî, ?albث → ar, ?altrh, ?alhzn, ?alhwb, ?alxîs, ?alşca, ?alşcaء, ?alşcb, ?alşcn, ?alxصـe, ?alxm, ?alkأdaء, ?alknظe, ?alhm, ?alwhşe, ?alîtm
- Farisî: dlwapsî → fa, matm → fa, mwaظbt → fa, bak → fa, xصh xwrdn, xmgîn bwdn, آramş bxşîdn, raht krdn, xm → fa
- Îngilîzî: concern → en, disquiet → en, doldrums → en, dumps → en, grief → en, sorrow → en, woe → en, dolour → en, mourning → en, worry → en, ?heart-ache → en, ?hump → en
- Norweciya bokmålî: bekymring → no, sorg → no
- Tirkî: acı → tr, ağrı → tr, azap → tr, dert → tr, düşünce → tr, efkâr → tr, ezgi → tr, gaile → tr, ıstırap → tr, ızdırap → tr, ilinti → tr, kaygı → tr, keder → tr, keser → tr, kovan → tr, matem → tr, merak → tr, mihnet → tr, sızı → tr, tasa → tr, gam → tr, gam çekmek → tr, dem → tr, endişe → tr, hüzün → tr, teselli etmek → tr
Lêker
[biguhêre]xem