Zhu Xi
![]() | |||||||||||
Nazwisko chińskie | |||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||
Zhu Xi, zwany także Zhu Yuanhui, 朱元晦 (ur. 18 października 1130, zm. 23 kwietnia 1200) – chiński filozof z okresu dynastii Song, uważany za głównego przedstawiciela neokonfucjanizmu.
Zhu Xi rozwinął idealistyczne poglądy braci Cheng Hao i Cheng Yi[1]. W przeciwieństwie do przedstawicieli klasycznego konfucjanizmu zajmował się metafizyką, którą charakteryzuje dualizm li-qi (formy i materii) oraz zasada taiji (Najwyższej Jedności) rządząca światem[2]. Stworzył w tej dziedzinie własny zespół poglądów, który wzbogacił elementami zaczerpniętymi z etycznych i politycznych nauk Konfucjusza[3].
Zhu Xi twierdził, że opisywane przez wcześniejszych filozofów Najwyższa Jedność (taiji) i Zasada (li) stanowią w istocie wieczną i niezmienną Jedność, zawierającą w sobie wszystkie jednostkowe zasady. Fizyczną formą świata, źródłem zmienności i różnorodności oraz dobra i zła jest siła materialna qi. Obie siły stanowią nierozerwalną część natury Wszechświata oraz człowieka. W umyśle ludzkim siła materialna przejawia się w emocjach i pragnieniach, zaś Zasada jest nierozerwalnie związania z wiedzą i najwyższą z cnót – humanitarnością[4].
Jego najważniejszym osiągnięciem są badania nad Czteroksięgiem konfucjańskim i autorstwo nowych komentarzy do niego. Komentarze Zhu Xi za czasów dynastii Yuan i następnych stały się częścią oficjalnej wykładni doktryny konfucjańskiej i podstawą programową egzaminów na stopnie urzędnicze między XIV a XX w. Poglądy Zhu Xi stały się też oficjalną doktryną w Japonii i Korei, gdzie w okresie dynastii Joseon również były podstawą egazminacyjną.
Zhu Xi był też uznanym kaligrafem, ale większość jego prac zaginęła.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Jang 1969 ↓, s. 88.
- ↑ John K. Fairbank: Historia Chin. Nowe spojrzenie. Gdańsk: Wyd. Marabut, 1996, s. 90. ISBN 83-85893-79-2.
- ↑ Zhu Xi – WIEM, darmowa encyklopedia. [dostęp 2009-10-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-05)]. (pol.).
- ↑ Encyklopedia historyczna świata. T. III. Kraków: Agencja Publicystyczno-Wydawnicza Opres, 2000, s. 269. ISBN 83-85909-61-3.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- w języku polskim
- King-tsy Jang: Walka materializmu z idealizmem w Chinach w epoce feudalizmu. W: Krótki zarys historii filozofii. Pod redakcją M.T. Jowczuka, T.I. Ojzermana, I.J. Szczipanowa. Przeł. Marian Drużkowski i in. Wyd. II, poprawione i uzupełnione. Warszawa: Książka i Wiedza, listopad 1969, s. 87–91. (pol.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Kirill Thompson , Zhu Xi, [w:] Stanford Encyclopedia of Philosophy, CSLI, Stanford University, 3 września 2015, ISSN 1095-5054 [dostęp 2018-01-17] (ang.).
- ISNI: 0000000121309654
- VIAF: 46768804
- LCCN: n81008179
- GND: 118817620
- NDL: 00312779
- LIBRIS: tr57727c2jchhxf
- BnF: 11929676b
- SUDOC: 027203786
- SBN: RMLV040566
- NLA: 36730719
- NKC: jn20031021030
- BNE: XX974290
- NTA: 140664076
- BIBSYS: 90081411
- CALIS: n2004095610
- CiNii: DA00486106, DA06365170
- Open Library: OL706106A, OL2613289A
- PLWABN: 9810556117505606
- NUKAT: n2008154867
- J9U: 987007259729405171
- LNB: 000222372
- NSK: 000588623
- CONOR: 324880995
- KRNLK: KAC199632197
- LIH: LNB:gEh;=Bk