Przedmiotem wynalazku jest hamulec tarczowy do pojazdów samochodowych, zawierajacy wspól¬ dzialajace ze scuba czlony cierne, obracajace sie wzgledem siebie i doprowadzane do zetkniecia sie ze soba w przypadku uruchamiania hamulca za pomoca urzadzen wlaczajacych, uruchamianych cieglem wystajacym z obudowy, w której znajdu¬ ja sie te czlony cierne.Znane jest wyposazanie tego typu hamulców w nastawniki luzu, których automatyczne dzialanie ma na celu utrzymanie szczeliny pomiedzy po- wierzchniaimi ciernymi, znajdujacymi sie w polo¬ zeniu wylaczenia, w z góry okreslonych granicach, i umozliwia skompensowanie zuzycia okladzin ciernych. Zwykle nastawniki takie sa zakladane wewnatrz obudowy, lecz w niektórych typach ha¬ mulców brak miejsca w obudowie na pomieisz- czenie takich nastawników, lub tez trudno przy¬ stosowac same hamulce do wspóldzialania z nimi.Trudnosci (te ujawniaja sie izwlaszcza w hamul¬ cach, w których co najmniej jedna tarcza cierna, zaopatrzona w okladzine cierna, osadzona suwliwie i zabezpieczona przed obrotem wzgledem zespolu walu, jest przystosowana do doprowadzania jej do zetkniecia z promieniowa powierzchnia czolowa zasadniczo nieruchomej obudowy za pomoca me¬ chanizmu wlaczajacego.Zadaniem wynalazku jest opracowanie kon¬ strukcji ciegla uruchamiajacego mechanizm wla- 2 czajacy i konstrukcji nastawnika luzu, który byl¬ by montowany poza obudowa hamulca, a mimo tego jego dzialanie powodowaloby utrzymanie szczeliny pomiedzy powierzchniami ciernymi na jednej wartosci niezaleznej od isitopnia zuzycia tych powierzchni ciernych.Zgodnie z wynalazkiem cieglo stanowia dwa wspólosiowe, nieobrotowe czlony przekladniowe, io polaczone ize soba swymi przyleglymi koncami, znajdujacymi sie w pewnej odleglosci od siebie, za pomoca czesci nastawczej nastawnika luzu, u- mozliwiajacego nastawienie czynnej dlugosci^cie- gla, a tym samym utrzymywanie szczeliny hamul- 15 cowej pomiedzy powierzchniami ciernymi w z gó¬ ry okreslonych granicach, a zarazem kompensacje zuzycia okladzin ciernych.Przylegle konce czlonów przekladniowych sa za¬ opatrzone w gwinty przeciwnie skretne, za pomo- 30 ,ca kltórych sa wkrecone w przietiiiwllegle koncówki ozescfi.' niaisltaiwlcizej, majajcej posltac glwiinitowairiej tiu- lei, osiadlzonej olbnojtotwo w celu osiowego prze- mieszozania czlonów przekladniov/ych w przeciw¬ ne strony, przy czym tuleja ta jest .polaczona z ** kurpuisem przemieszczanym wraz z cieglem za po¬ moca sprzegla. Sprzeglo wprawia w ruch obrotowy tuleje, co powoduje zmniejszenie czynnej dlugosci ciegla, gdy ruch ciegla wykonywany dla urucho¬ mienia hamulca przekroczy z góry okreslona odle- 30 glosc, która jesli nastawianie jest zbedne, wy- 112 982112 982 (15 20 starcza do zlikwidowania szczeliny hamulcowej i uruchomiania*' haimulca.W korzystnym wykonaniu sprzeglo zawiera ply¬ te pierscieniowa, zabezpieczona przed obroteit wzgledem korpusu, oraz pierscien napedowy, osa¬ dzony za pomoca gwintu na wewnetrznej po¬ wierzchni czesci nastawczej, przy czyim swa po¬ wierzchnia oporowa pierscien napedowy jest dc ciskany do dopelniajacej powierzchni plyty pier¬ scieniowej za pomoca sprezyny, a korzystnie zs pomoca pierscienia sprezystego.Przedmiot wynalazku ^est uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia mechanizm wlaczajacy 'hamulec tar¬ czowy pojazdu samochodowego w Widoku od czo¬ la, fig. 2 — cieglo hamulca wraz z nastawnikiem luzu, w przekroju osiowym, zas fig. 3 — cieglo hamulca w widoku od strony jego zewnetrznego konca:* W mechanizmie wlaczajacym hamulca, przedsta¬ wionym na rysunku, wal obrotowy 1 do wlaczania hamulca jest ^zabezpieczony przed obrotem wzgle¬ dem tulei 2, sztywno polaczonej z trzema ramio¬ nami promieniowymi 3, 4 i 5 usytuowanymi w pewnej odleglosci jpoosiowej. Skrajne ramiona 4 i 5 maja zasadniczo jednakowa s dlugosc i pokry¬ waja sie, natomiast (ramie 3 jest umieszczone mie¬ dzy /tymi skrajnymi ramionami 4 i 5, lecz znaj¬ duje sie w pewnej odleglosci wzgledem nich.Cieglo 6 do uruchamiania hamulca 7 zawiera pare wspólosiowych czlonów przekladniowych 8 'i.9, przy czym jedna z koncówek czlonu prze¬ kladniowego 8 ma widelkowa nasade 10, która jest osadzona wychylnie w wolnej koncówce ra- 35 mienia 3 za pomoca sworznia obrotowego 11, na¬ tomiast zewnetrzna koncówka czlonu przekladnio¬ wego 9 jest polaczona, za pomoca swqrznia obro¬ towego 12, z przyleglymi, wewnetrznymi konców¬ kami pary laczników kolanowych 13 i 14, których 40 zewnetrzne koncówki sa przemieszczane ku sobie w przypadku uruchamiania hamulca 7.Sworznie obrotowe 11 i 12 zabezpieczaja czlony przekladniowe 8 i 9 przed obrotem. Wewnetrzne, przylegle koncówki czlonów przekladniowych 8 45 i 9 sa zaopatrzone w gwinty o przeciwnym na¬ chyleniu zwojów, które to koncówki sa wkreco¬ ne w przeciwlegle koncówki tulei 15, pozostajac wzgledem siebie w pewnej odleglosci poosiowej tak, ze obrót tulei 15 powoduje przemieszczenie 50 czlonów przekladniowych 8 i 9 w przeciwne stro¬ ny wzgledem siebie. Tuleja 15 rozciaga sie po¬ przez korpus 16 otwarty z obu stron i zaopatrzo¬ ny w czopy 17, które sa osadzone w pokrywaja¬ cych sie wolnych koncówkach ramion 4 i 5. 55 Korpus 16 stanowi oslone, sprzegla 18, które wraz z tuleja 15 /tworzy automatyczny nastawnik luzu. Sprzeglo 18 zawiera plyte pierscieniowa 19, zabezpieczona przed obrotem wzgledem i we¬ wnatrz korpusu 16, i dociskana do wystepu 20, 60 znajdujacego sie na koncu korpusu 16 w poblizu laczników kolanowych 13 i 14, za pomoca spre¬ zyny naciskowej 21, oraz nagwintowany pierscien napedowy 22; osadzony na tulei 15 za pomoca ze¬ wnetrznego gwintu wielozwojowego 23 i zaopa- 65 trzony w skoisna powierzchnie oporowa 24, zwykle docisnieta do dopelniajacej ipowierzchni 25 plyty 19 za pomoca pierscienia sprezystego 26.W przypadku uruchamiania hamulca wal 1 zo¬ staje obrócony w kierunku przeciwnym do kie¬ runku wskazówek zegara, pociagajac za soba cie¬ glo 6, które przemieszcza zewnetrzne koncówki laczników kolanowych ku sobie. Poczatkowy ruch ciegla 6 wywoluje poslizg w polaczeniu gwinto¬ wym odpowiadajacy szczelinie (hamulcowej,, i kor¬ pus 16 zostaje przemieszczony wraz z cieglem 6, lecz na inna odleglosc, co wynika z róznic dlugo¬ sci oramion 3, 4, 5. Jesli szczelina hamulcowa mie¬ sci' sie w z góry okreslonych granicach, to i ten ruch poczatkowy wystarczy do uruchomienia ha¬ mulca. Jesli jednak potrzebny jest ruch dodatko¬ wy, to sila jest przekazywana poprzez cieglo na korpus za pomoca sprzegla.Poniewaz plyta 19 jest zabezpieczona przed o- brotem wzgledem korpusu 16, a pierscien nape¬ dowy 22 jest zabezpieczony przed obrotem na'sku¬ tek zetkniecia sprzeglowych powierzchni czolowych 24 i 25 ze soba, to obracana jest tuleja 15 oraz, na skutek polaczenia gwintowego czlonów 8 i 9 i zaopatrzenia tych czlonów w gwinty przeciwnie skretne, sa przemieszczane osiowo ku sobie czlony 8 i 9, skracajac czynna dlugosc ciegla 6 w celu skompensowania zuzycia okladzin ciernych. Gdy sila uruchamiania hamulca przykladana poprzez cieglo 6 osiagnie z góry okreslona wartosc, wte¬ dy plyta 19 i pierscien 22 zostana przemieszczone poosiowo, sciskajac sprezyne 21 oraz zakonczajac nastawianie.Po uistaniu dzialania sily uruchamiajacej hamu¬ lec plyta 19 jest przemieszczana osiowo do swego pierwotnego polozenia za pomoca pierscienia nape¬ dowego 22, obracajacego sie az do uzyskania no¬ wego polozenia, w stosunku do którego nastapi nastawianie podczas kolejnego zadzialania hamul¬ ca, poniewaz sila tarcia powstajaca w polaczeniu gwintowym jest*wieksza od tej, jaka powstaje na skutek ciernego zetkniecia sprzeglowych powierz¬ chni czolowych 24 i 25.Rozwiazanie wedlug wynalazku jest przeznaczo¬ ne do zastosowania w -hamulcach, zwlaszcza w ha- miilcach z samowzmocnieniem, w których ze¬ wnetrzne koncówki laczników kolanowych 13 i 14 sa wychylnie (polaczone z uchami 27 i 28 pary. plyt dociskowych, które sa wyo,siowane za pomoca prowadników w nieruchomej obudowie 29, z któ¬ rej wystaje w kierunku promieniowym cieglo 6.W -dopelniajacych sie (ksztaltem wnekach wyko¬ nanych w przyleglych czolowych powierzchniach plyt dociskowych sa umieszczone kulki, natomiast plyty dociskowe isa umieszczane pomiedzy para osiowo rozstawianych tarcz ciernych, zaopatrzo¬ nych w okladziny cierne i zabezpieczonych przed obrotem oraz suwliwie osadzone wzgledem walu obrotowego. Uruchomienie walu 1, a zatem i wy¬ ciagniecie ciegla 6 z obudowy 29, powoduje prze- mieszczenie katowe plyt dociskowych w przeciw¬ nych kierunkach a ponadto, na skutek wytaczania sie kulek z wnek, powoduje osiowe rozsuniecie plyt dociskowych i docisniecie tarcz ciernych si-112 982 6 lami hamowania do przeciwleglych koncówek o- budowy. .Plyty dociskowe sa zabierane obwodowo przez tarcze cierne, az jedna z mich zostanie zabloko¬ wana na skutek zaczepienia ucha znajdujacego sie na jednej z plyt o zderzak obudowy 29, po czyni dalszy ruch katowy drugiej z tych plyt wywoluje samowzmocnienie. Hamulec 'taki moze byc hamul¬ cem suchym lub zanurzonym w oleju.Zastrzezenia patentowe 1. Hamulec tarczowy do pojazdów samochodo¬ wych, zawierajacy czlony cierne, obracajace sie wzgledem siebie i doprowadzane ido zetkniecia ze soba za pomoca mechanizmu wlaczajacego, uru¬ chamianego cieglem wystajacym z obudowy, w której znajduja sie czlony cierne, znamienny tym, ze cieglo <6) stanowia dwa wspólosiowe, nieoJbro- towe czlony przekladniowe (8, 9), polaczone ze soba swymi przyleglymi (koncami, znajdujacymi sie 10 15 w pewnej odleglosci od siebie, za ipoimoca czesci nastawczej (15) nastawnika luzu. 2. Hamulec wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze przylegle konce czlonów przekladniowych (8, 9) sa zaopatrzone w gwinity przeciwnie skretne, za po¬ moca których sa wkrecone w przeciwlegle kon¬ cówki czesci nastawczej (15), majacej postac gwin¬ towanej jtiilei, osadzonej obrotowo w celu osiowe¬ go przemieszczania czlonów przekladniowych w przeciwne strony, przy czym tuleja Ita jest polaczo¬ na z korpusem (16) przemieszczanym wraz z cie¬ glem (6) za pomoca sprzegla (18). 3. Hamulec wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze sprzeglo (18) zawiera plyte pierscieniowa (19), zabezpieczona przed obrotem wzgledem korpusu (16), oraz pierscien napedowy (22), osadzony za pomoca gwintu (23) na zewnetrznej powierzchni czesci nastawczej (15), przy czym swa powierzch¬ nia oiporowa (24) pierscien napedowy (2i2) jeist do¬ ciskany do dopelniajacej powierzchni (25) plyty pierscieniowej (19) za pomoca sprezyny, a korzyst¬ nie za pomoca pierscienia sprezystego (26).112 982 n ^-BsLfeMJ O -! 17 WrfV£t\i N3 2 N5 FIG.3.DN-3, zam. 635/81 Cena 45 zl PL