Przedmiotem wynalazku jest lacznik elektromagne¬ tycznyr który zawiera korpus cewki obejmujacy komore wewnetrzna i stanowiacy rure ochronna, w której sa u- mieszczone podstawowe elementy lacznika elektroma¬ gnetycznego.Znane sa laczniki elektromagnetyczne zawierajace kor¬ pus cewki stanowiacy rure ochronna, w którym jest u- mieszczony styk ruchomy posiadajacy obydwa konce wyposazone w nakladki stykowe oraz w którym sa u- mieszczone styki nieruchome. W korpusie cewki sa za¬ mocowane takze w sposób sztywny koncówki przylaczo¬ we styków i koncówki przylaczowe cewki. Magnesy trwa¬ le i styki nieruchome sa umieszczone symetrycznie wzgle¬ dem osi wzdluznej cewki i wzgledem osi prostopadlej do osi wzdluznej cewki. Lacznik elektromagnetyczny tego typu jest przedstawiony w niemieckim opisie pa¬ tentowym nr X 909 940. Jednakze nie nadaje sie on do zastosowan, w których wymagany jest oddzielony zestyk zwiemy, niezalezny od zestyku rozwiernego lub wyma¬ gane jest podwójne przerwanie czy zamkniecie obwodu pradowego.Znane sa laczniki elektromagnetyczne wyposazone w zestyki o takich cechach, przedstawione w niemieckim opisie patentowym nr 1614 943, jak równiez w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych nr 3 768 651. Maja one konstrukcje, w której styk ruchomy jest umieszczony w hermetycznie zamknietej komorze wewnetrznej miedzy dwiema parami styków nieruchomych. Po obu stronach tej komory znajduja sie magnesy trwale umieszczone w obudowie w ten sposób, ze róznoimienne bieguny leza 15 20 25 30 2 naprzeciw siebie i strumien magnetyczny zamyka sie przez styk ruchomy. Miedzy magnesami trwalymi znaj¬ duje sie uzwojenie wzbudzajace. Laczniki te sa laczni¬ kami bistabilnymi, które moga byc sterowane impulso¬ wo. W przyrzadzie tym istnieje koniecznosc uzycia komory wewnetrznej, jak równiez obudowy obejmuja¬ cej magnesy, a istnienie bezuzytecznej z punktu wi¬ dzenia spelniania- funkcji szczeliny powietrznej w komo¬ rze wewnetrznej powoduje zmniejszenie skutecznosci dzialania lacznika. Przestrzen nawojowa dla uzwojenia wzbudzajacego jest ograniczona przez magnesy trwale, w zwiazku z czym zwiekszenie czulosci poprzez wzrost liczby zwojów jest niemozliwe.Znany jest z polskiego opisu patentowego nr 22 172 lacznik elektromagnetyczny, który posiada ruchomy styk z materialu magnetycznego, osadzony swobodnie w obu¬ dowie izolacyjnej, z której zostaly usuniete gazy i która moze stanowic rure ochronna. Lacznik posiada elektro¬ magnes dwubiegunowy, którego bieguny wchodza nie¬ co w sciane obudowy izolacyjnej lub tez przechodza przez te sciane. Z dolna sciana obudowy jest polaczony pojem¬ nik z rtecia polaczona stale za pomoca przewodu z kon¬ cówka przylaczowa. Styk ruchomy jest zaopatrzony w trzpien zanurzony stale w rteci. Jeden koniec styku ru¬ chomego spoczywa na wystepie obudowy a drugi na gór¬ nym brzegu pojemnika z rtecia. Druga koncówka przy¬ laczowa jest polaczona z dwoma stykami umieszczonymi w obudowie nad koncami styku ruchomego. Zamiast rteci mozna zastosowac sprezynke przewodzaca, a styk ruchomy moze spoczywac na dwóch schodkowych wyste- 109 313109 313 3 pach. Obudowa w postaci rury moze byc wsunieta bez- ¦ paymliiin w ihiMBJyiir lacznika. Niekiedy tez stosuje | AH*(fczfaik IzWSc^alstykami ruchomymi.] Znany jest z opili patentowego RFN nr 1 614 672 f lacznik elektromagnetyczny, posiadajacy styk ruchomy *¦ iltTÓnh poIoffi^iBjTTTTyrh laczy dwa przeciwlegle sty¬ ki, które z dwoma pozostalymi stykami tworza dwie pary styków. Styk ruchomy i wymienione styki sa umieszczone w rurze ochronnej, przy czym górne styki sa zagiete w kierunku do srodka rury ochronnej. Pomiedzy górnymi i dolnymi stykami sa umieszczone magnesy trwale o ta¬ kiej samej biegunowosci, a uzwojenie cewki jest nawiniete na rurze ochronnej. Wszystkie elementy lacznika sa u- mieszczone symetrycznie wzgledem osi prostopadlej do osi wzdluznej cewki.Celem wynalazku jest opracowanie konstrukcji lacz¬ nika elektromagnetycznego posiadajacego prosta obu¬ dowe, wytwarzanego prostym sposobem, majacego duza skutecznosc dzialania i zapewniajacego mozliwosc róznego rodzaju pracy lacznika, na przyklad w monostabilnym lub posrednim polozeniu spoczynkowym.Cel ten zostal osiagniety wedlug wynalazku dzieki te¬ mu, ze w korpusie cewki, z obu stron komory wewnetrznej korpusu cewki utworzone sa przestrzenie miedzystykowe, w których sa umieszczone swobodne konce styku rucho¬ mego z nakladkami stykowymi, a magnesy trwale sa u- mieszczone w kolnierzach korpusu cewki w ten sposób, ze miedzy kazdym ze styków nieruchomych i ferroma¬ gnetyczna obudowa znajduje sie po jednym magnesie trwalym w komorach utworzonych w kolnierzach kor¬ pusu cewki, przy czym komory te sa dopasowane do ksztal¬ tów magnesów trwalych.W jednym wykonaniu lacznika wedlug wynalazku styk ruchomy jest niepodparty i dopasowany ksztaltem do przestrzeni skladajacej sie z komory wewnetrznej i przes¬ trzeni miedzystykowych, przy czym magnesy trwale sa tak ustawione, ze styki nieruchome znajdujace sie po jednej stronie osi wzdluznej cewki maja róznoimienna biegunowosc i styk ruchomy przylega do styków nieru¬ chomych.Styk ruchomy moze byc wykonany jako podluzna plyt¬ ka o przekroju prostokatnym. Konce styku ruchomego sa korzystnie rozszerzone w stosunku do jego odcinka srodkowego.W innym wykonaniu lacznika wedlug wynalazku styk ruchomy ma ksztalt preta o przekroju kolowym i wza¬ jemnie przeciwlegle styki nieruchome posiadaja wybra¬ nia o ksztalcie odpowiadajacym ksztaltowi styku rucho¬ mego. Styk ruchomy w ksztalcie preta posiada korzystnie na powierzchniach przeciwleglych do styków nierucho¬ mych wybrzuszenia a styki nieruchome z wybraniami sa dopasowane do wybrzuszen. Komora wewnetrzna kor¬ pusu cewki siega jedynie do wybran w stykach nierucho¬ mych. Przy zastosowaniu mniejszego lub slabszego mag¬ nesu trwalego od drugiego magnesu trwalego znajduja¬ cego sie po stronie styku rozwiemego zawiera magnetycz¬ na szczeline powietrzna. Przy jednostronnym poloze¬ niu spoczynkowym styków, suma czynnych magnetycz¬ nych szczelin powietrznych w stanie niepobudzonym jest okolo dwa razy wieksza niz suma resztkowej magnetycz¬ nej szczeliny powietrznej znajdujacej sie po stronie sty¬ ku rozwiemego, utworzonej przez nakladke stykowa oraz magnetycznej szczeliny powietrznej znajdujacej sie miedzy magnesem trwalym i obudowa wzglednie stykiem rucho- 4 mym i wynikajacej z wymaganej izolacji elektrycznej.Korzystnie w laczniku wedlug wynalazku przestrzen miedzy korpusem cewki i obudowa jest wypelniona za¬ lewa. y 5 Korzystnie w laczniku wedlug wynalazku na dolnej powierzchni korpusu cewki wokól koncówek przylaczo¬ wych styków wzglednie koncówek przylaczowych cewki sa utworzone wybrania, które sa przynajmniej czesciowo wypelnione lana zywica. 10 W korpusie cewki wykonanej z tworzywa znajduje sie korzystnie material pochlaniajacy lub filtr czasteczkowy.Sciany przestrzeni miedzystykowej i/lub komory wew¬ netrznej sa korzystnie pokryte materialem pochlaniajacym.Wedlug innego wykonania lacznika wedlug wynalaz- 15 ku w przestrzeniach miedzystykowych umieszczone sa konce dwóch styków ruchomych umieszczonych jeden za drugim, równolegle do osi wzdluznej cewki. Sasied¬ nim koncom lezacych jeden za drugim styków nierucho¬ mych odpowiadaja wspólne magnesy trwale z elektrycz- 20 nie odizolowanymi stykami nieruchomymi.Wedlug jeszcze innego wykonania lacznika wedlug wy¬ nalazku w przestrzeniach miedzystykowych umieszczone sa konce co najmniej dwóch styków ruchomych umiesz¬ czonych jeden obok drugiego, równolegle do osi wzdluz- 25 nej cewki.Miedzy umieszczonymi obok siebie stykami ruchomy¬ mi umieszczone sa spoczywajace w korpusie cewki, le¬ zace w plaszczyznie jej osi wzdluznej magnesy trwale z obustronnymi stykami nieruchomymi. Umieszczone 30 obok siebie styki ruchome sa wyposazone w czesc izo¬ lacyjna dla uniemozliwienia mostkowania przeciwleglych styków nieruchomych przez styk ruchomy. Styki nieru¬ chome sa utworzone przez blachy przewodzace.Wedlug nastepnego wykonania lacznika wedlug wy- 35 nalazku w korpusie cewki, z obu stron komory wewnetrznej korpusu cewki utworzone sa przestrzenie miedzystykowe, w których swobodne konce styku ruchomego przyjmuja kazdorazowo polozenie naprzeciw wzajemnie przeciw¬ leglych, zagietych konców styków nieruchomych, które 40 to zagiete konce wystaja poza przestrzenie miedzystyko¬ we i sa na nie nalozone nakladki stykowe a magnesy trwa¬ le sa umieszczone w kolnierzach korpusu cewki w ten sposób, ze w kazdym z kolnierzy korpusu cewki, miedzy rozwidlonymi koncami dwóch przeciwleglych styków nie- 45 ruchomych znajduje sie po jednym magnesie trwalym w przeznaczonej dla niego komorze w korpusie cewki.W laczniku wedlug wynalazku przestrzen skladaja¬ ca sie z komory wewnetrznej korpusu cewki, przestrzeni miedzystykowych i komór na magnesy trwale calkowicie 50 przenika korpus cewki i jest otwarta od strony powierz¬ chni czolowych korpusu cewki przed ulozeniem magne¬ sów trwalych. Magnes trwaly jest mocowany przy przes¬ trzeni miedzystykowej na powierzchni za pomoca folii dwustronnie pokrytych klejem, przecietych w ten spo- 55 sób, ze rozciagaja sie one w zasadzie nieznacznie poza okreslony obszar magnesu trwalego.W laczniku wedlug wynalazku styk ruchomy jest do¬ pasowany ksztaltem do przestrzeni skladajacej sie z ko¬ mory wewnetrznej korpusu cewki i przestrzeni miedzy- 60 stykowych oraz jest wyposazony w sprezyny mocujace, korzystnie sprezyny stykowe. Sprezyna stykowa jest za¬ mocowana do jednej lub dwu wzajemnie przeciwleglych powierzchni styku ruchomego, rozciaga sie w zasadzie na calej dlugosci komory wewnetrznej korpusu cewki i opiera sie o sciane komory wewnetrznej. 65109 313 5 W laczniku wedlug wynalazku styk ruchomy jest do¬ pasowany ksztaltem do przestrzeni skladajacej sie z ko¬ mory wewnetrznej korpusu cewki i przestrzeni miedzy- stykowych oraz jest wyposazony korzystnie w lozysko czopowe lub nozowe. Walcowy czop lozyska jest pola¬ czony ze stykiem ruchomym i spoczywa w komorze wew¬ netrznej korpusu cewki.W laczniku wedlug wynalazku w komorze wewnetrznej korpusu cewki na jej wzajemnie przeciwleglych powierz¬ chniach sa korzystnie utworzone wsporniki styku rucho¬ mego, na których jest umieszczony styk ruchomy.W laczniku wedlug wynalazku wzajemnie przeciw¬ legle styki nieruchome wychodza ze sciany przestrzeni miedzystykowej i na przejsciu z przestrzeni miedzy sty¬ kowej do komory wewnetrznej sa zagiete w kierunku osi wzdluznej cewki a nastepnie przebiegaja równolegle do styku ruchomego az do konców przestrzeni nawojowej oraz na swobodne konce styku ruchomego i zagiete kon¬ ce styków nieruchomych sa nalozone nakladki stykowe w zakresie pokrywajacym sie odcinków.Korzystne jest, gdy na zagiete konce co najmniej jed¬ nego ze styków nieruchomych i/lub swobodny koniec styku ruchomego przeciwlegly do tego styku nieruchomego sa nalozone rozwalcowane hib wwalcowane nakladki sty¬ kowe. Styki nieruchome sa przyspawane do odpowiada¬ jacych im koncówek przylaczowych styków przed pro¬ cesem natryskiwania.Wedlug korzystnego wykonania wynalazku rozwid¬ lone konce styków nieruchomych, przeciwlegle do ma¬ gnesów trwalych, sa umieszczone na scianach komory w ten sposób, ze kazdy styk nieruchomy posiada po obu stronach nie podparte odcinki, które sa przesuniete wzgle¬ dem siebie o pewien odstep i nie podparte odcinki sty¬ ków nieruchomych, które leza wewnatrz komory w sa¬ siedztwie powierzchni czolowych konców korpusu cewki.Wedlug wynalazku korpus cewki sklada sie z dwóch identycznych, wykonanych z tworzywa czesci, z których przynajmniej jedna czesc w plaszczyznie polaczenia po¬ siada przebiegajace wzdluz tej plaszczyzny wybrzusze¬ nie lub tez czesc posiada przebiegajace wzdluz plaszczyzny polaczenia wybrzuszenia oraz odpowiadajace temu wy¬ brzuszeniu wglebienie, przy czym szablon montazowy okreslajacy odstep styków lub tez droge styku ruchome¬ go jest wlozony podczas procesu spawania do obu czesci miedzy wzajemnie przeciwlegle, wylozone nakladkami stykowymi zagiete konce styków nieruchomych.Wedlug wynalazku odstep styków utworzony przez wylozone nakladkami stykowymi konce styków nieru¬ chomych jest tak duzy, ze styk ruchomy przy niepobu- dzeniu lacznika jest uniesiony ze styków nieruchomych i znajduje sie w polozeniu srodkowym.Wedlug dalszego wykonania wynalazku lacznik za¬ wiera sprezyny polozenia posredniego, umieszczone na obu stronach styku ruchomego dla ustalania polozenia posredniego. Sprezyny polozenia posredniego przylegaja pod naprezeniem swymi koncami bezposrednio, badz poprzez plytki oporowe z jednej strony do noskowych wystepów, z drugiej strony do scian bocznych przezna¬ czonej dla nich przestrzeni. Sprezyny polozenia posred¬ niego sa przystosowane do oddzielnej regulacji za po¬ moca elementów nastawczych stosowanych do przesu¬ niecia plytek oporowych przylegajacych do scian bocz¬ nych przestrzeni przeznaczonej dla sprezyn polozenia posredniego, Wedlug wynalazku sprezyny polozenia posredniego 6 sa wykonane jako srpezyny spiralne, srubowe lub teles¬ kopowe lub jako wygiete w ksztalcie litery S sprezyny stykowe umieszczone w obszarze swobodnych konców styku ruchomego. 5 W dalszym wykonaniu wynalazku lacznik zawiera dwa lezace w jednej plaszczyznie wystepy noskowe na obu bokach styku ruchomego, przy czym wystepy leza w tej samej plaszczyznie co styk ruchomy znajdujacy sie w polozeniu posrednim. Szerokosc wystepów noskowych io mierzona w kierunku dzialania sily pochodzacej od spre¬ zyny polozenia posredniego jest nieznacznie wieksza niz szerokosc styku ruchomego.Sprezyny polozenia posredniego sa wygiete na kon¬ cach pod katem prostym w ten sposób, ze przylegaja 15 one czolowymi powierzchniami nie tylko do sciany bocz¬ nej przeznaczonej dla nich przestrzeni, lecz takze do wys¬ tepu noskowego albo styku ruchomego.Przylegajace do styku ruchomego powierzchnie czo¬ lowe sprezyn polozenia posredniego sa zaopatrzone w. 20 wystepy obejmujace styk ruchomy, przy czym wysokosc wystepów jest mniejsza niz polowa szerokosci wystepów noskowych. Wygiete pod katem prostym odcinki sprezyn polazenia posredniego sa odchylone wzgledem siebie o kat 90° i w scianie bocznej przestrzeni przeznaczonej 25 dla sprezyn polozenia posredniego utworzone sa wgle¬ bienia rowkowe, w które wchodzi wygiety pod katem prostym odcinek kazdej ze sprezyn polozenia posred¬ niego.W jeszcze innym wykonaniu lacznika wedlug wyna- 30 lazku miedzy odwróconymi do styków nieruchomych koncami magnesów trwalych znajdujacych sie w kolnie¬ rzach korpusu cewki umieszczone sa jarzma. Magnes trwaly umieszczony w komorze jest wykonany korzystnie z ferrytu barowego albo z pierwiastków ziem rzadkich 35 i stanowi aktywny pochlaniacz. Miedzy przestrzenia mie- dzystykowa i komora na magnesy trwale umieszczony jest korzystnie pochlaniacz lub filtr czasteczkowy w do¬ datkowej przestrzeni.Obudowa moze byc wykonana z materialu ferromagne- 40 tycznego i moze sluzyc jednoczesnie jako ekran i jako przewodnik strumienia magnetycznego. W zwiazku z umozliwieniem wkladania lacznika do obwodów druko¬ wanych moze okazac sie celowe, zeby wychodzace z niego koncówki przylaczowe styków i inne koncówki byly roz- 45 mieszczone wzgledem siebie w tak zwanej 5 mm siatce.Zaleta wynalazku jest umieszczenie wszystkich czyn¬ nych magnetycznie elementów w malej przestrzeni, dzieki czemu zostaly ograniczone do minimum straty i uzyska¬ no duza skutecznosc dzialania. Dzieki rozmieszczeniu 50 elementów w przestrzeni wedlug wynalazku mozliwa jest duza dowolnosc zastosowanych wymiarów cewki i magnesów, których styki nieruchome znajduja sie w poblizu czolowych powierzchni uzwojenia cewki, w tym obszarze kolnierza cewki, gdzie istnieje bardzo maly stru- 55 mien rozproszenia.Magnesy trwale maja w zasadzie ksztalt prostopadlos¬ cianów i w zwiazku z tym ich produkcja jest prosta. Przes¬ trzenie przeznaczone dla magnesów sa tak uksztaltowa¬ ne, ze sa one izolowane elektrycznie od przewodzacych 60 prad styków nieruchomych czy od obudowy za pomoca waskich pasków z tworzywa sztucznego, z którego wy¬ konany jest korpus cewki.Dzieki otwarciu korpusu cewki od strony jego po¬ wierzchni czolowych mozna przeprowadzic szczególnie sku- 65 teczne oczyszczenie lub odgazowanie przestrzeni miedzy109 319 7 stykowej i komory wewnetrznej. Oczyszczenie to jest w kazdym przypadku konieczne, aby usunac powstale w procesie produkcyjnym niepozadane zanieczyszczenia styków, na przyklad zanieczyszczenia osadami organicz¬ nymi, które moga powstac przy klejeniu lub nasycaniu korpusu cewki. Oczyszczenie nastepuje bezposrednio przed hermetycznym zamknieciem przestrzeni miedzy- stykowej na przyklad magnesami trwalymi. Ma to istot¬ ny wplyw na wlasciwosci stykowe.Zaleta wynalazku jest umozliwienie wykluczenia ewen¬ tualnego bocznikowania i zwiazanego z tym niepozada¬ nego elektrycznego polaczenia przeciwleglych styków nieruchomych, spowodowanych skreceniem styku ru¬ chomego, dzieki mocowaniu styku ruchomego za po¬ moca sprezyn. Mocowanie sprezynami zapewnia prawie równolegle ustawienie styku ruchomego wzgledem sty¬ ków nieruchomych. Oddzialywanie sprezyny moze byc tak male, ze zostaja zachowane wlasciwosci laczenia bi- stabilnego. W przypadku zastosowania rozszerzonych konców styku ruchomego uzyskuje sie szczególnie duze sily stykowe.Dzieki wykonaniu wybran w stykach nieruchomych i wybrzuszen w styku ruchomym osiaga sie duza nieza¬ wodnosc stycznosci i samocentrowanie styku ruchome¬ go. Styk ruchomy ma mniejsze czynne powierzchnie niz styk ruchomy plaski, jednakze powiekszenie dlugosci styków nieruchomych w kierunku wzdluznym styku ru¬ chomego uniemozliwia znaczne zmniejszenie masy styku ruchomego. Zachowujac swobodny ruch styku rucho¬ mego uniknieto tego, ze styk ruchomy moze wchodzic w te obszary, w których odstepy miedzy przeciwleglymi stykami nieruchomymi sa najmniejsze. Uniknieto tez niepozadanego bocznikowania wzajemnego przeciwleg¬ lych styków przez styk ruchomy.Dzieki otworzonym przez zagiete konce styków nieru¬ chomych powierzchniom, uzyskuje sie zwiekszenie sil przyciagania, jak równiez sil docisku na styk tak, ze obok nanoszonych galwanicznie nakladek stykowych stosu¬ je sie styki litowe, przy których wytwarzaniu powstaja magnetyczne szczeliny powietrzne (blacha rozdzielajaca).W wyniku tego wystepuje wieksza obciazalnosc pradowa styku, przy czym w porównaniu ze stykami nanoszonymi galwanicznie latwiejsze jest wytwarzanie styku rezystan- cyjnego. Zywotnosc styku zalezy od scierania sie tego styku.Dzieki przyspawaniu styków nieruchomych do kon¬ cówek przylaczowych przed procesem natryskiwania, nastepuje uproszczenie plytki podtrzymujacej koncówke przylaczowa styków i koncówka przylaczowa cewki. W tym przypadku mozna zastosowac na przyklad srebro jako material na plytke oraz koncówki przylaczowe sty¬ ków i koncówki przylaczowe cewki. Material ten mozna bez dalszych zabiegów lutowac. Jest on odporny na ko¬ rozje.W celu uzyskania wiekszej sily stykowej, zagiete kon¬ ce styków nieruchomych leza w obszarze malego stru¬ mienia rozproszenia, równolegle do styku ruchomego, az do konców przestrzeni nawojowej i maja stosunkowo duze powierzchnie stykowe. Korzystne jest, ze mimo duzej powierzchni stykowej, nie jest potrzebna regulacja styków nieruchomych, gdyz ich polozenie jest dokladnie ustalone przez sztywne osadzenie w korpusie cewki.Odstep styków jest okreslony podczas procesu wtrys¬ kiwania, prasowania hib tloczenia za pomoca nakladki o ustalonej szerokosci. Odgiete konce styków nierucho- 8 mych sa dociskane przez dodatkowe boczne nakladki, które naciskaja na swobodne czesci styków nieruchomych od strony przeciwleglych powierzchni nakladki, dzieki czemu uzyskuje sie dokladnie zadany odstep styków. 5 Dzieki zastosowaniu szablonu montazowego osiaga sie to, ze zachowuje sie prosty sposób zadana droga styku ruchomego lub tez powietrzna szczeline stykowa. Za po¬ moca szablonów montazowych otrzymuje sie nieznacznie rózniace sie wartosci odpowiadajace róznym drogom sty¬ lo ku ruchomego wzglednie róznym powietrznym szczeli¬ nom stykowym a wiec i róznym wytrzymalosciom na¬ prezeniowym. Dzieki wystepom noskowym na styku ru¬ chomym mozna latwiej ustawic czulosc lacznika dla obu kierunków laczenia niz wtedy, gdy nie byl zastosowany 15 zaden element spelniajacy role zderzaka dla polozenia posredniego styku ruchomego.Dzieki wynalazkowi zapewniono wyeliminowanie usz¬ kodzen wystepujacych ewentualnie podczas pracy w prze¬ strzeni miedzystykowej i majacych wplyw na wlasciwosci 20 stykowe. Korzystne jest pokrycie materialem pochlania¬ jacym przestrzeni przeznaczonej dla styku ruchomego, która to przestrzen posiada stosunkowo duza powierz¬ chnie. Material pochlaniajacy jest wybrany do absorpcji speqalnych gazów. Wykorzystanie powierzchni przestrzeni 25 przeznaczonej dla styku ruchomego ma miejsce na przy¬ klad przy uzyciu dwuczesciowego korpusu cewki. Akty- waqa pochlaniacza sluzacego jako magnesy trwale nas¬ tepuje w prózni przy 10-5 tora, w danym przypadku przy jednoczesnym dzialaniu cieplnym. W procesie tym moze 30 miec jednoczesnie miejsce odgazowanie korpusu cewki.Oddzielna zaleta w tym przypadku jest to, ze caly pochla¬ niacz przeznaczony do absorpcji szkodliwego gazu jest umieszczony w bezposrednim sasiedztwie zestyku i w zwiazku z tym jest szczególnie aktywny. 35 Dzieki wynalazkowi uzyskano dla koncówek przyla¬ czowych styków i koncówek przylaczowych cewki osa¬ dzenie szczególnie odporne na cieplo, tak ze koncówki te równiez przy podgrzewaniu na wskros, na przyklad przez nieodpowiednie lutowanie, utrzymuja swoje polozenie. 40 Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykla¬ dach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia lacznik elektromagnetyczny w przekroju, fig. 2 — lacznik elektromagnetyczny w przekroju wzdluz linii II z fig. 1, fig. 3 — lacznik elektromagnetyczny w przekroju 45 wzdluz ntni III z fig. 2*- kroju, fig. 5 — styk ruchomy o innej konstrukcji w prze¬ kroju, fig. 6 — lacznik elektromagnetyczny z magnesami trwalymi w kolnierzach korpusu cewki miedzy rozwidlo¬ nymi koncami dwóch przeciwleglych styków nierucho- 50 mych, przedstawiony w przekroju, fig. 7 — lacznik elek¬ tromagnetyczny w przekroju wzdluz linii VII z fig. 6, fig. 8 — lacznik elektromagnetyczny ze stykiem rucho¬ mym mocowanym za pomoca sprezyny, przedstawiony w przekroju, fig. 9 — lacznik elektromagnetyczny ze sty- 55 kiem ruchomym mocowanym za pomoca dwóch sprezyn, przedstawiony w przekroju, fig. 10 — lacznik elektro¬ magnetyczny ze stykiem ruchomym, z lozyskiem czo¬ powym lub nozowym, przedstawiony w przekroju, fig. 11 — lacznik elektromagnetyczny w przekroju, wykórzys- 60 tujacy sprezyny polozenia posredniego, fig. 12 — spre¬ zyny polozenia posredniego w przekroju, fig. 13 — spre¬ zyny polozenia posredniego w widoku perspektywicz¬ nym, fig. 14 — lacznik elektromagnetyczny z dwoma stykami ruchomymi lezacymi jeden za drugim, przed- 65 stawiony w przekroju, fig. 15 — lacznik elektromagne-109 313 9 tyczny z dwoma stykami ruchomymi lezacymi jeden obok drugiego, przedstawiony w przekroju.Lacznik elektromagnetyczny przedstawiony na fig. 1, fig. 2 i fig. 3 zawiera korpus 1 cewki, posiadajacy komo¬ re wewnetrzna 2, w której znajduje sie ferromagnetyczny styk ruchomy 3. W korpusie 1 cewki sa osadzone w spo¬ sób sztywny koncówki przylaczowe 4, 4' styków nieru¬ chomych i koncówki przylaczowe 5, 5' cewki oraz styki nieruchome 6, 6', 7 ,7'. Na konce 9, 9' styku ruchomego 3 sa obustronnie nalozone nakladki stykowe 20. Konce 9, 9' styku ruchomego 3 znajduja sie w przestrzeniach mie- dzystykowych 8, 8' naprzeciw styków nieruchomych 6, 6', 7, 7', na które równiez nalozone sa nakladki stykowe 20.Przestrzenie miedzystykowe 8, 8', moga byc nie tylko przestrzeniami graniczacymi z komora wewnetrzna 2 wydrazonego korpusu 1 cewki, lecz takze moga byc jej czesciami. Miedzy kazdym stykiem nieruchomym 6, 6', 7, 7' i ferromagnetyczna obudowa 57 znajduja sie w kolnierzach 33, 33' korpusu 1 cewki magnesy trwale 13, 13', umieszczone symetrycznie wzgledem osi wzdluznej 64 cewki i symetrycznie wzgledem osi 65 czy 65' prosto¬ padlej do osi wzdluznej 64.W celu unikniecia niepozadanego elektrycznego zwar¬ cia, magnesy trwale 13, 13' sa oddzielone od budowy 57 komora powietrzna lub wkladka izolacyjna. Takie srod¬ ki moga okazac sie zbedne w przypadku zastosowania magnesów ceramicznyh. Magnesy trwale 13, 13' przy pobudzeniu lacznika poruszaja sie równolegle do osi wzdluz¬ nej 64 cewki. Polaryzaq'a magnesów trwalych 13, 13' jest dobrana w ten sposób, zeby magnesy trwale 13 lub 13', które sa umieszczone w kolnierzach 33, 33' korpusu 1 cewki po jednej stronie osi wzdluznej 64, oddzialywaly róznoimiennymi biegunami na styk ruchomy 3.Lacznik dzieki swej prostej budowie jest latwy do wy¬ twarzania. Korpus 1 cewki sklada sie na przyklad z dwóch identycznych czesci 1', 1", które przed nalozeniem uzwo¬ jenia 43 cewki i wlozeniem magnesów trwalych 13, 13' sa sklejane albo laczone w procesie spawania ultradzwie¬ kowego lub laserowego. Komora wewnetrzna 2 korpusu 1 cewki i przestrzenie miedzystykowe 8, 8' zostaja herme¬ tycznie zamkniete. Ze wzgledu na to, ze wszystkie mag¬ netycznie czynne elementy rozmieszczone sa w malej przestrzeni i styki nieruchome 6, 6', 7, 7' znajduja sie w poblizu powierzchni czolowych uzwojenia 43 cewki, w obszarze bardzo slabego strumienia rozproszenia wys¬ tepuja male strefy przy równoczesnej duzej sprawnosci.Szczególnie korzystne jest to, ze uzyskano duza niezalez¬ nosc doboru wymiarów uzwojenia 43 cewki i magnesów trwalych 13, 13', dzieki czemu mozna dowolnie dobie¬ rac w szerokim zakresie czulosc progowa i sily stykowe.W celu osiagniecia wiekszych sil stykowych, mozna takze rozszerzyc konce styku ruchomego 3. Fig. 1, 2 i 3 przedstawiaja lacznik, którego styk ruchomy 3 stanowi element o przekroju kwadratowym.Na fig. 4 i 5 jest przedstawiony inny mozliwy do zas¬ tosowania styk ruchomy 3, wykonany w postaci preta o przekroju kolowym albo zaopatrzonego w wybrzusze¬ nia 72, 72' na powierzchniach skierowanych do styków nieruchomych 7, 7', przy czym styki nieruchome 7, 7' posiadaja wybrania 71, 71' dopasowane do ksztaltu styku ruchomego 3. Taki styk ruchomy centruje sie sam pod¬ czas pracy lacznika. Przy równoczesnym wykonaniu, ko¬ mory wewnetrznej 2 wydrazonego korpusu 1 cewki tak," ze dochodzi ona jedynie do styków nieruchomych 7, 7', unika sie mozliwosci wchodzenia styku ruchomego w ob- 10 szary, gdzie odstep miedzy wzajemnie przeciwleglymi stykami nieruchomymi jest najmniejszy. Dzieki temu wy¬ klucza sie w sposób pewny niepozadane bocznikowanie styków nieruchomych 7, 7' przez styk ruchomy 3 w przy- 5 padku wystapienia silnych wstrzasów.Lacznik przedstawiony na fig. 1, 2 i 3 ma wlasnosc laczenia bistabilnego. Jezeli jednak wymagane jest jed¬ nostronne polozenie spoczynkowe, a zatem wlasnosci laczenia monostabilnego, nalezy postepowac w taki spo¬ sób, zeby suma czynnych magnetycznych szczelin po¬ wietrznych St+d-|-S4 w stanie niepobudzonym byla okolo dwa razy wieksza niz suma resztkowej magnetycz¬ nej szczeliny powietrznej S2, zawierajacej nakladke sty¬ kowa oraz magnetycznej szczeliny powietrznej S3 znaj¬ dujacej sie miedzy magnesem trwalym 13' i obudowa 57 oraz wynikajacej z wymaganej izolacji elektrycznej. Mag¬ netyczna szczeline powietrzna d uzyskano przez zasto¬ sowanie odpowiednio mniejszego magnesu trwalego 13, jak to zaznaczono na fig. 2 za pomoca linii przerywanej.Ten sam wynik mozna osiagnac przez zastosowanie mag¬ nesu trwalego 13 slabszego od magnesu trwalego 13'.W laczniku elektromagnetycznym z fig. 6 i 7, zaopa¬ trzonym równiez w niepodparty styk ruchomy 3, w kazdym 25 kolnierzu 33, 33' miedzy rozwidlonymi koncami 10, 11, 10', 11' dwóch przeciwleglych styków nieruchomych 6, 6', 7, 7' umieszczono po jednym magnesie trwalym 13, 13' w kazdej z przeznaczonych dla nich korpusie 1 cewki komór 12, 12'. Przed wlozeniem magnesów trwa- so lych 13, 13', przestrzen utworzona z komory wewnetrznej 2 wydrazonego korpusu 1 cewki przestrzeni miedzysty- kowych 8, 8' i komór 12, 12' magnesów trwalych cal¬ kowicie przenika korpus 1 cewki, tak ze nakladki stykowe 20, jak równiez cala przestrzen wewnetrzna sa szczegól- 35 nie dobrze dostepne przy oczyszczaniu, na przyklad w kapieli ultradzwiekowej.W kolnierzach 33, 33' korpusu 1 cewki sa umieszczone styki nieruchome 6, 6', 7, 7', które biegna od scian bocz¬ nych komór 12, 12', w których umieszczone magnesy 40 trwale 13, 13' sa odgiete do srodka lacznika a ich konce przebiegajace równolegle w poblizu osi wzdluznej cew¬ ki sa wyposazone w nakladki stykowe 20. Po zakonczeniu procesu oczyszczania, przestrzenie miedzystykowe 8, 8' zostaja zamkniete przez magnesy trwale 13, 13' znaj- 45 dujace sie w kolnierzach 33, 33' korpusu 1 cewki. Magnesy trwale 13, 13' sa zamocowane do powierzchni 16, 16' komory 12, 12' zwykle za pomoca folii 28, 28 obustron¬ nie pokrytych klejem, rozciagajacych sie na nieznacznie poza okreslone obszary magnesów trwalych 13, 13'. Styki 50 nieruchome 6, 6', 7, 7' umieszczone w kolnierzach 33, 33' korpusu 1 cewki maja po obu stronach odcinki 21, 22, 23, 24, które nie sa podparte i sa oddalone od siebie o odstep a. Zastosowanie odcinków 21, 22, 23, 24, jak rów¬ niez okreslonego odstepu a jest potrzebne dla dokladnego 55 ustalenia odstepu miedzy odgietymi i pokrytymi naklad¬ kami stykowymi koncami 18, 19 styków nieruchomych 6, 7 w procesie osadzania, na przyklad metoda wtryski¬ wania, tloczenia, wzglednie prasowania. Na odcinku 21, 23 styków nieruchomych 6, 7 naciskaja w procesie osa- 60 dzania poprzez odcinki 22, 24 i zagiete konce 18, 19 sty¬ ków nieruchomych 6, 7 boczne elementy przesuwne na¬ rzedzia wytwórczego czolowowprowadzonego stempla który ustala wystarczajaco dokladne kontury przestrzeni miedzystykowej 8 i komory 12 magnesu trwalego, a takze 55 zwiazany z ksztaltem stempla odstep miedzy zagietymi109 313 ii koncami 18, 19 styków nieruchomych 6, 7, który o- kresla odstep styków.Po nawinieciu uzwojenia 43 na korpus 1 cewki a nas¬ tepnie po polaczeniu uzwojenia 43 z koncówkami przy¬ laczowymi 5', 5" cewki w celu usuniecia krystalicznie zwiazanej wilgoci, lacznik zostaje umieszczony pod zmniej¬ szonym cisnieniem rzedu okolo 10~s tora w temperaturze od 100 °G do 150°C. Jednoczesnie moze nastapic akty¬ wacja magnesów trwalych 13, 13' w postaci pochlania¬ cza, wykonanych z ferrytu barowego wzglednie z pierwiast¬ ków ziem rzadkich. Nastepnie próznia jest zastepowana gazem obojetnym o normalnym cisnieniu (okolo 760 torów) i komora wewnetrzna 2 wydrazonego korpusu 1 cewki, jak równiez przestrzenie miedzystykowe 8, 8' sa zamykane przez magnesy trwale 13, 13' w opisany po¬ wyzej sposób.W celu zapewnienia ekranu magnetycznego i zwiek¬ szenia 8piawno£p» lacznik jest umieszczony w obudowie 57 z materialu ferromagnetycznego, zamocowanej za po¬ moca zalewy 58, na przyklad zywicy lanej. Dzieki temu polepsza sie wydatnie szczelnosc oraz stabilnosc mecha¬ niczna i funkcjonalna lacznika. Gdy korpus 1 cewki jest wykonany z tworzywa termoplastycznego, wtedy zale¬ ca sie wykonanie wyciec 31 (fig. 1) dla koncówek przy¬ laczowych 4, 4', 4", 5, 5', 5" styków nieruchomych i cewki.Wyciecia 31 przynajmniej czesciowo zostaja wypelnione zalewa 58, której trwalosc ksztaltu jest wieksza od two¬ rzywa termoplastycznego. Dzieki temu zabezpiecza sie zdolnosc do zachowania wymiarów koncówek przylaczo¬ wych 4, 4', 4", 5, 5', 5" styków nieruchomych i cewki rów¬ niez przy podgrzewaniu podczas lutowania.Dzialanie pochlaniajace aktywowanych magnesów trwa¬ lych 13, 13' moze nie byc wystarczajace, wiec poniewaz miedzy magnesami trwalymi 13, 13' i powierzchniami styków nieruchomych wymagany jest i tak pewien od¬ step, stosuje sie dodatkowo przestrzen 30, w której jest umieszczony specjalny pochlaniacz lub filtr czasteczko¬ wy. Zamiast zastosowania oddzielnego pochlaniacza moz¬ na równiez wylozyc materialem pochlaniajacym komore wewnetrzna 2 korpusu 1 cewki, sluzace jako rura ochron¬ na. Uzyskuje sie to na przyklad w lampach elektronowych za pomoca naparowania. Ten sposób uniemozliwia wy¬ dostanie sie gazów z tworzywa, dzieki czemu polepsza sie pewnosc laczenia.Fig. 8 i 9 przedstawiaja lacznik elektromagnetyczny z jednoczesciowym korpusem 1 cewki, jak na fig. 6 i fig. 7 i ze stykami ruchomymi 3 znajdujacymi sie w komorze wewnetrznej 2 wydrazonego korpusu 1 cewki, które sa mocowane za pomoca sprezyn. Do jednej (fig. 8) lub obu (fig. 9) wzajemnie przeciwleglych powierzchni styku ruchomego 3 jest zamocowana sprezyna stykowa 66, 66' opierajaca sie z pewnym naprezeniem o scianke komory wewnetrznej 2 i rozciagajaca sie przez dlugosc tej ko¬ mory. Oprócz zabezpieczenia «tyku ruchomego 3 przed skreceniem przy wystepowaniu silnych wstrzasów, moze za pomoca tych sfriezyn wplywac na wlasciwosci lacze¬ nia. Przy przekroczeniu przez sile pochodzaca od sprezyn stykowych 66, 66' wartosci sily pochodzacej od magnesów trwalych, otrzymuje sie laczenie monostabilne. W przy¬ kladzie wykonania pokazanym na fig. 9, sprezyny stykowe 66, 66' moga byc tak zaprojektowanej ze uzyskuje sie laczenie bistabilne.Fig. 10 i fig. 11 przedstawiaja przyklad wykonania przy¬ rzadu wedlug wynalazku, w którym styk ruchomy 3 przy pobudzeniu cewki wykonuje ruch obrotowy wzgledem 12 srodka cewki. Dla styku ruchomego 3 zastosowano lozysko czopowe lub nozowe. Magnesy trwale 13, 13' w obu tych przypadkach sa ustawione tak, ze styki nieruchome 6, 7 wzglednie 6', 7' umieszczone po jednej stronie osi wzdluznej 5 cewki maja jednoimienna biegunowosc. W bistabilnym laczniku elektromagnetycznym przedstawionym na fig. 10 konce styku ruchomego 3 z nakladkami stykowymi 20 spoczywaja na stykach nieruchomych 6', 7 lezac po prze¬ katnej przyrzadu. Jako lozysko styku ruchomego 3 jest io zastosowany czop walcowy 67, który jest polaczony ze sty¬ kiem ruchomym 3 i spoczywa w komorze wewnetrznej 2 wydrazonego korpusu 1 cewki.W laczniku z fig. 11 jest zastosowane lozysko nozowe szczególnie ekonomiczne w produkcji. W komorze wewne- 15 trznej 2 na jej wzajemnie przeciwleglych powierzchniach sa uformowane wsporniki 68, 68' miedzy którymi jest umieszczony styk ruchomy 3.Lacznik z fig. 11 charakteryzuje sie obojetnym polo¬ zeniem posrednim styku ruchomego 3 przy braku pobu- 20 dzania cewki. Polozenie to jest ustalone przez lezace po obu stronach styku ruchomego 3 sprezyny polozenia po¬ sredniego 45', 45. Do podparcia sprezyn polozenia posred¬ niego 45, 45' sluza, jak schematycznie pokazano na fig. 12, rozmieszczone po obu stronach styku ruchomego 3 plytki 25 oporowe 46', 47'. Plytki oporowe 46', 47' sa dociskane przez konce sprezyny polozenia posredniego 45,45' do noskowych wystepów 48, 48'. Drugie konce sprezyn polozenia posred¬ niego 45, 45' naciskaja na inne plytki oporowe 46, 47, które z kolei przylegaja albo do bocznych scian 49, 49' 30 korpusu 1 cewki, albo do elementów nastawczych 51, 51', na przyklad srub ustalajacych. Zaleca sie przy tym, aby szerokosc f noskowych wystepów 48, 48' byla nieznacznie wieksza od grubosci g styku ruchomego 3. Odpowiednie uksztaltowania sprezyn polozenia posredniego 45, 45' jest 35 pokazane w widoku perspektywicznym na fig. 13 oraz w laczniku na fig. 11. Sa to sprezyny stykowe 52 w zasadzie w ksztalcie litery S i umieszczone w poblizu konców 9, 9' styku ruchomego 3. Sprezyny stykowe 52 maja na koncach prostopadle odgiete odcinki 55, które sa odchylone wzgle- 40 deni siebie o kat 90° i przyjmuja funkcje plytek oporowych 46, 46' (fig. 12). W scianie bocznej 49, 49' przestrzeni 50, przeznaczonej dla sprezyn polozenia posredniego 45, 45' wytworzone sa wglebienia rowkowe 56, 56' w które wchodza odcinki 55 sprezyn polozenia posredniego. Sprezyne polo- 45 zenia posredniego 45, 45' nalezy tylko wlozyc do przes¬ trzeni 50, gdzie jest ona ustalona za pomoca nieelastycz¬ nego odcinka 55 (fig. 13), który jest od niej troche szerszy oraz z boku za pomoca wewnetrznej sciany kolnierza 33, 33* cewki i magnesów trwalych 13, 13'. Sprezyny polozenia 50 posredniego 45, 45' sa zaopatrzone w wystepy 76, 76' na powierzchniach czolowych 53, 54 skierowanych do styku ruchomego 3. Wystepy 76, 76' obejmuja styk ruchomy a ich wysokosc h jest mniejsza niz polowa szerokosci f noskowych wystepów 48 48'. Dzieki tym elementom umo- 55 zliwiono w prosty sposób boczne przesuwanie styku rucho¬ mego ff, przy czym Wzajemny wplyw sprezyn polozenia posredniego 45, 45' jest wykluczony.W lacznikach pokazanych na fig. 14 i 15 zastosowano w kazdym przypadku po dwa styki ruchome 3, 3' lub 60. 3, 3" lezace jeden za drugim (fig. 14) lub jeden obok drugiego (fig. 15), równolegle do osi wzdluznej 64 cewki, dzieki czemu uzyskuje sie w prosty sposób uklad wielo¬ krotnych zestyków. W przypadku styków ruchomych 3, 3', umieszczonych jeden za drugim, uformowany jest B5 w srodku korpusu 1 cewki jeszcze jeden kolnierz 35,10* 313 13 w którym umieszczone sa wspólne magnesy trwale 13".Wspólne magnesy trwale 13" sa zaopatrzone w styki nie¬ ruchome 6", ,7", które sa odizolowane elektrycznie jeden od drugiego i oddzialuja na oba styki ruchome 3,3'. Magnesy trwale 13" maja bieguny odmiennie usytuowane niz bie¬ guny magnesów trwalych 13, 13% lezacych w zewnetrznych kolnierzach 33, 33' po tej samej stronie osi wzdluznej 64 cewki. Powoduje to przeciwny ruch styków ruchomych 3, 3' jednego w stosunku do drugiego, o ile jest zastosowane pojedyncze uzwojenie 43 cewki pobudzajacej. W tym przy¬ kladzie wykonania lacznika moga korzystnie znalezc za¬ stosowanie równiez dwa oddzielne uzwojenia 43, 43' cewek pobudzajacych, przy czym kazdy styk ruchomy 3, 3' jest ^pobudzany oddzielnie.W przykladzie wykonania lacznika z fig. 15, w którym zastosowana jest nierozdzielna i w zwiazku z tym latwiejsza do nawijania przestrzen nawojowa, nastepuje zawsze jednakowy, synchroniczny ruch styków ruchonych 3, 3". Równiez w tym przypadku jest mozliwe zastosowanie niniejszej liczby magnesów na jeden zestyk niz w poprzed¬ nich przypadkach. Na przyklad moga tu znajdowac sie miedzy umieszczonymi obok siebie stykami ruchomymi 3, 3", magnesy trwale spoczywajace w korpusie 1 cewki, lezace w plyszczyznie jej osi wzdluznej i zaopatrzone w styki nieruchome 5", 7", albo tez, jak w przedstawionym przykladzie, moga byc umieszczone w korpusie 1 cewki blachy przewodzace znajdujace sie w plyszczyznie osi wzdluznej 64 cewki i sluzace jako styki nieruchome 6"', W zwiazku z jednoczesnym ruchem styków ruchomych jest mozliwe, w przypadku styków ruchomych 3, 3" le¬ zacych jeden obok drugiego, mechaniczne polaczenie jednego styku ruchomego z drugim z dwoma ograniczonymi stopniami swobody, przy zachowaniu izolagi elektrycznej miedzy nimi. Korzystnie znajduje tu zastosowanie czesc izolacyjna 36 obejmujaca konce styków ruchomych 3, 3". Czesc izolacyjna 36 uniemozliwia jednoczesnie wyste¬ powanie niepozadanego mostkowania przeciwleglych sty¬ ków nieruchomych 6", 6"' wzglednie styków nieruchomych 7, 7'" przez styk ruchomy 3, 3"' w przypadku wystapienia naglego wstrzasu. W koncu zaleta jest to, ze laczniki pokaza¬ ne na fig. 14 i 15 przy kombinowanym stosowaniu umozli¬ wiaja dalsze zwiekszenie liczby zestyków.Zastrzezenia patentowe 1. Lacznik elektromagnetyczny, który zawiera korpus cewki obejmujacy komore wewnetrzna i stanowiacy rure ochronna, w której jest umieszczony styk ruchomy posia¬ dajacy obydwa konce wyposazenia w nakladki stykowe oraz w której sa umieszczone styki nieruchome i w korpusie cewki sa zamocowane takze w sposób sztywny koncówki przylaczowe styków i koncówki przylaczowe cewki, przy czym magnesy trwale i styki nieruchome sa umieszczone symetrycznie wzgledem osi wzdluznej cewki i wzgledem osi prostopadlej do osi wzdluznej cewki, znamienny tym, ze w korpusie (1) cewki, z obu stron komory wewnetrznej (2) korpusu (1) cewki utworzone sa przestrzenie miedzy- stykowe (8, 8'), w których sa umieszczone swobodne konce (9, 9') styku ruchomego (3) z nakladkami stykowymi (20) a magnesy trwale (13, 13') sa umieszczone w kolnie¬ rzach (33, 33') korpusu (1) cewki w ten sposób, ze miedzy kazdym ze styków nieruchomych (6, 7, 6', 7') i ferroma¬ gnetyczna obudowa (57) znajduje sie po jednym magnesie . trwalym (13, 13') w komorach utworzonych w kolnierzach 14 (33, 33') korpusu (1) cewki, przy czym komory te sa do¬ pasowane do ksztaltu magnesów trwalych (13, 13'). 2. Lacznik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze styk ruchomy (3) jest niepodparty i dopasowany ksztaltem do 5 przestrzeni skladajacej sie z komory wewnetrznej (2) i przestrzeni miedzystykowych (8, 8'), przy czym magnesy trwale (13, 13') sa tak ustawione, ze styki nieruchome (6, 7, 6', 7') znajdujace sie po jednej stronie osi wzdluznej (64) cewki maja róznoimienna biegunowosc i styk ruchomy 10 (3) przylega do styków nieruchomych (6, 7). 3. Lacznik wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze styk ruchomy (3) jest wykonany jako podluzna plytka o prze¬ kroju prostokatnym. 4. Lacznik wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze konce 15 styku ruchomego (3) sa rozszerzone w stosunku do jego odcinka srodkowego. 5. Lacznik wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze styk ruchomy (3) ma ksztalt preta o przekroju kolowym i wza¬ jemnie przeciwlegle styki nieruchome (6, W, 7, 7*) posia- 20 daja wybrania (71, 71') o ksztalcie odpowiadajacym? ksztal¬ towi styku ruchomego (3). 6. Lacznik wedlug zastrz. 5, znamienny tym, ze styk ruchomy (3) w ksztalcie preta posiada na powierzchniach przeciwleglych do styków nieruchomych (6, 7, 6', T) 25 wybrzuszenia (72, 72') a styki nieruchome (6, 7, 6', 7') z wybraniami (71, 71') sa dopasowane do wybrzuszen (72,72'). 7. Lacznik wedlug zastrz. 6, znamienny tym, ze ko¬ mora wewnetrzna (2) korpusu (1) cewki siega jedynie do 30 wybran (71, 71') w stykach nieruchomych (6, 7, 6', 7'). 8. Lacznik wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, ze przy zastosowaniu niniejszego lub slabszego magnesu trwalego (13) od drugiego magnesu trwalego (13'), znaj¬ dujacego sie po stronie styku rozwiernego, zawiera magne- 35 tyczna szczeline powietrzna (d). 9. Lacznik wedlug zastrz. 8, znamienny tym, ze przy jednostronnym polozeniu spoczynkowym styków, suma czynnych magnetycznych szczelin powietrznych (S4 + d + S4) w stanie niepobudzonym jest okolo dwa razy 40 wieksza niz suma resztkowej magnetycznej szczeliny powietrznej (S2) znajdujacej sie po stronie styku rozwier¬ nego, utworzonej przez nakladke stykowa oraz magnety¬ cznej szczeliny powietrznej (S3) znajdujacej sie miedzy magnesem trwalym (13') i obudowa (57) wzglednie sty- 45 kiem ruchomym (3) i wynikajacej z wymaganej izolacji elektrycznej. 10. Lacznik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze przestrzen miedzy korpusem (1) cewki i obudowa (57) jest wypelniona zalewa. 50 11. Lacznik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze na dolnej powierzchni korpusu (1) cewki wokól koncówek przylaczowych (4, 4') styków wzglednie koncówek przy¬ laczowych (5, 5') cewki sa utworzone wybrania (31), które sa przynajmniej czesciowo wypelnione lana zywica. 55 12. Lacznik wedlug zastrz. 1 albo 11, znamienny tym, ze w korpusie (1) cewki wykonanej z tworzywa znajduje sie material pochlaniajacy lub filtr czasteczkowy. 13. Lacznik wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, ze sciany przestrzeni miedzystykowej (8, 8') i/lub komory 60 . wewnetrznej (2) sa pokryte materialem pochlaniajacym. 14. Lacznik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w przestrzeniach miedzystykowych (8, 8') umieszczone sa konce (9, 9') dwóch styków ruchomych (3, 3') umieszczo¬ nych jeden za drugim, równolegle do osi wzdluznej (64) 65 cewki.109 313 15 15. Lacznik wedlug zastrz. 14, znamienny tym, ze sasiednim koncom (9, 9') lezacych jeden za drugim styków nieruchomych (3, 3') odpowiadaja wspólne magnesy trwale (13") z elektrycznie odizolowanymi stykami nie¬ ruchomymi (6", 7"). 16. Lacznik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w przestrzeniach miedzystykowych (8, 8') umieszczone sa konce (9, 9') co najmniej dwóch styków ruchomych (3, 3") umieszczonych jeden obok drugiego, równolegle do osi wzdluznej (64) cewki. 17. Lacznik wedlug zastrz. 16, znamienny tym, ze miedzy umieszczonymi obok siebie stykami ruchomymi (3, 3") umieszczone sa spoczywajace w korpusie (1) cewki, lezace w plaszczyznie jej osi wzdluznej (64) magnesy trwale z obustronnymi stykami nieruchomymi (6'", 7'"). 18. Lacznik wedlug zastrz. 17, znamienny tym, ze umieszczone obok siebie styki ruchome (3' 3") sa wyposa¬ zone w czesc izolacyjna (36) dla uniemozliwienia mostko¬ wania przeciwleglych styków nieruchomych (6", 6'", 7", T") przez styk ruchomy (3, 3"). 19. Lacznik wedlug zastrz. 18, znamienny tym, ze styki nieruchome (6**% 7"') sa utworzone przez blachy przewodzace. 20. Lacznik elektromagnetyczny, który zawiera kor¬ pus cewki obejmujacy komore wewnetrzna i stanowiacy rure ochronna, w której jest umieszczony styk ruchomy posiadajacy obydwa konce wyposazone w nakladki sty¬ kowe oraz w której sa umieszczone styki nieruchome i w korpusie cewki sa zamocowane takze w sposób sztywny koncówki przylaczowe styków i koncówki przylaczowe cewki, przy czym magnesy trwale i styki nieruchome sa umieszczone symetrycznie wzgledem osi wzdluznej cewki i wzgledem osi prostopadlej do osi wzdluznej cewki, zna¬ mienny tym, ze w korpusie (1) cewki, z obu stron komory wewnetrznej (2) korpusu (1) cewki utworzone sa przes¬ trzenie miedzystykowe (8, 8'), w których swobodne konce (9, 9') styku ruchomego (3) przyjmuja kazdorazowo po¬ lozenie naprzeciw wzajemnie przeciwleglych, zagietych konców (18, 19) styków nieruchomych (6, 7, 6', 7'), które to zagiete konce (16, 19) wystaja poza przestrzenie miedzy¬ stykowe (8, 87) i sa na nie nalozone nakladki stykowe (20) a magnesy trwale (13, 13) sa umieszczone w kolnierzach (33, 33') korpusu (1) cewki w ten sposób, ze w kazdym z kolnierzy (33, 33') korpusu (1) cewki, miedzy rozwidlonymi koncami (10, 10', 11, 11') dwóch przeciw¬ leglych styków nieruchomych (6, 6', 7, 7') znajduje sie po jednym magnesie trwalym (13, 13') w przeznaczonej dla niego komorze (12, 12') w korpusie (1) cewki. 21. Lacznik wedlug zastrz. 20, znamienny tym, ze przestrzen skladajaca sie z komory wewnetrznej (2) kor¬ pusu (1), cewki przestrzeni miedzystykowych (8, 8') i komór (12, 12') na magnesy trwale (13, 13') calkowicie przenika korpus (1) cewki i jest otwarta od strony po¬ wierzchni czolowych korpusu (1) cewki przed wloze¬ niem magnesów trwalych (13, 13'). 22. Lacznik wedlug zastrz. 21 znamienny tym, ze magnes trwaly (13, 13') jest mocowany przy przestrzeni miedzystykowej (8, 8') na powierzchni (16, 16') za po¬ moca folii (28, 28') dwustronnie pokrytych klejem, przy¬ cietych w ten sposób, ze rozciagaja sie one w zasadzie niez¬ nacznie poza okreslony obszar magnesu trwalego (13, 13')* 23. Lacznik wedlug zastrz. 20, znamienny tym, ze styk ruchomy (3) jest dopasowany ksztaltem do przes¬ trzeni skladajacej sie z komory wewnetrznej (2) korpusu (1) cewki i przestrzeni miedzystykowych (8, 8') oraz 16 jest wyposazony w sprezyny mocujace, korzystnie spre¬ zyny stykowe (66, 66'). 24. Lacznik wedlug zastrz. 23, znamienny tym, ze sprezyna stykowa (66, 66') jest zamocowana do jednej 5 lub dwu wzajemnie przeciwleglych powierzchni styku ruchomego, rozciaga sie w zasadzie na calej dlugosci ko¬ mory wewnetrznej (2) korpusu (1) cewki i opiera sie o sciane komory wewnetrznej (2). 25. Lacznik wedlug zastrz. 20, znamienny tym, ze 10 styk ruchomy (3) jest dopasowany ksztaltem do przes¬ trzeni skladajacej sie z komory wewnetrznej (2) korpusu (1) cewki i przestrzeni miedzystykowych (8, 8') oraz jest wyposazony w lozysko czopowe lub nozowe. 26. Lacznik wedlug zastrz. 25, znamienny tym, ze 15 walcowy czop (67) lozyska jest polaczony ze stykiem ru¬ chomym i spoczywa w komorze wewnetrznej (2) korpusu (1) cewki. 27. Lacznik wedlug zastrz. 20, znamienny tym, ze w komorze wewnetrznej (2) korpusu (1) cewki na jej 20 wzajemnie przeciwleglych powierzchniach sa utworzone wsporniki (68, 68') styku ruchomego, na których jest umieszczony styk ruchomy (3). 28. Lacznik wedlug zastrz. 20, znamienny tym, ze wzajemnie przeciwlegle styki nieruchome (6, 7, 6', 7') 25 wychodza ze sciany przestrzeni miedzystykowei (8, 8') i na przejsciu z przestrzeni miedzystykowej (8, 8') do komory wewnetrznej (2) sa zagiete w kierunku osi wzdluz¬ nej cewki a nastepnie przebiegaja równolegle do styku ru¬ chomego az do konca (17) przestrzeni nawojowej, oraz 30 na swobodne konce (9, 9') styku ruchomego (3) i za¬ giete konce (18, 19) styków nieruchomych (6, 6', 7, 7') sa nalozone nakladki stykowe w zakresie pokrywajacych sie odcinków. 29. Lacznik wedlug zastrz. 28, znamienny tym, ze 35 na zagiete konce (18, 19) co najmniej jednego ze styków nieruchomych (6, 7) i/lub swobodny koniec (9) styku ruchomego przeciwlegly do tego styku nieruchomego (8, 7), sa nalozone rozwalcowane lub walcowane na¬ kladki stykowe (20). 40 30. Lacznik wedlug zastrz. 29, znamienny tym, ze styki nieruchome (6, 7) sa przyspawane do odpowiada¬ jacych im koncówek przylaczowych (4) styków przed procesem natryskiwania. 45 31. Lacznik wedlug zastrz. 30, znamienny tym, ze rozwidlone konce (10, 11) styków nieruchomych (6, 7) przeciwlegle do magnesów trwalych (13, 13') sa umiesz¬ czone na scianach komory (12, 12') w ten sposób, ze kaz¬ dy styk nieruchomy (6, 7) posiada po obu stronach nie 50 podparte odcinki (21, 23), które sa przesuniete wzgledem siebie o odstep (a) i nie podparte odcinki (22, 24) sty¬ ków nieruchomych (6, 7), które leza wewnatrz komory (12, 12') w sasiedztwie powierzchni czolowych (14, 15) korpusu (1) cewki. 55 32. Lacznik wedlug zastrz. 31, znamienny tym, ze korpus (1) cewki sklada sie z dwóch identycznych, wy¬ konanych z tworzywa czesci (1, 1"), z których przynaj¬ mniej jedna czesc (1', 1") w plaszczyznie polaczenia posiada przebiegajace wzdluz tej plaszczyzny wybrzusze- 60 nie lub tez czesc (1') posiada przebiegajace wzdluz plasz¬ czyzny polaczenia wybrzuszenie oraz odpowiadajace temu wybrzuszeniu wglebienie, przy czym szablon monta¬ zowy okreslajacy odstep (a) styków lub tez droge styku ruchomego jest wlozony podczas procesu spawania do 65 obu czesci (1', 1") miedzy wzajemnie przeciwlegle, wy-109 313 17 lozone nakladkami stykowymi (20) zagiete konce (18, 19) styków nieruchomych (6, 7). 33. Lacznik wedlug zastrz. 32, znamienny tym, ze odstep (a) styków utworzony przez wylozone naklad¬ kami stykowymi (20) konce styków nieruchomych (6, 7) jest tak duzy, ze styk ruchomy (3) przy niepobudzeniu lacznika jest uniesiony ze styków nieruchomych i znaj¬ duje sie w polozeniu srodkowym. 34. Lacznik wedlug zastrz. 33, znamienny tym, ze zawiera sprezyny polozenia posredniego (45, 45'), u- mieszczone po obu stronach styku ruchomego (3) dla ustalenia polozenia posredniego. 35. Lacznik wedlug zastrz. 34, znamienny tym, ze sprezyny polozenia posredniego (45, 45') przylegaja pod naprezeniem swymi 'koncami bezposrednio badz poprzez plytki oporowe (46, 46', 47, 47') z jednej strony do noskowych wystepów (48, 48'), z drugiej strony do scian bocznych (49), (49') przeznaczonej dla nich przes¬ trzeni (50). 36. Lacznik wedlug zastrz. 35, znamienny tym, ze sprezyny polozenia posredniego (45, 45') sa przysto¬ sowane do oddzielnej regulacji za pomoca elementów nastawczych (51, 51') stosowanych do przesuniecia plytek oporowych (46, 47) przylegajacych do scian bocznych (49, 49') przestrzeni (50) przeznaczonej dla sprezyn po¬ lozenia posredniego (45,45'). 37. Lacznik wedlug zastrz. 36, znamienny tym, ze sprezyny polozenia posredniego (45, 4&0 sa wykonane jako sprezyny spiralne, srubowe lub teleskopowe. 38. Lacznik wedlug zastrz. 37, znamienny tym, ze sprezyny polozenia posredniego (45, 45') sa umieszczone w obszarze swobodnych konców (9) styku ruchomego (3) jako wygiete w ksztalcie litery S sprezyny stykowe (52) 39. Lacznik wedlug zastrz. 38, znamienny tym, ze zawiera lezace w jednej plaszczyznie noskowe wystepy (48, 48') na obu bokach styku ruchomego, przy czym noskowe wystepy (48, 48') leza w tej samej plaszczyznie co styk ruchomy (3) znajdujacy sie w polozeniu posred¬ nim. 40. Lacznik wedlug zastrz. 39, znamienny tym, ze szerokosc (f) noskowych wystepów (48, 48') mierzona 18 w kierunku dzialania sily pochodzacej od sprezyny polo¬ zenia posredniego (45, 45') jest nieznacznie wieksza niz szerokosc (g) styku ruchomego (3). 41. Lacznik wedlug zastrz. 40, znamienny tym, ze 5 sprezyny polozenia posredniego (45, 45') sa wygiete na koncach pod katem prostym w ten sposób, iz przylegaja one powierzchniami czolowym (53, 54) nie tylko do sciany bocznej (49, 49') przestrzeni (50), lecz takze do wystepu noskowego (48, 48') albo do styku ruchomego 10 (3). 42. Lacznik wedlug zastrz. 41, znamienny tym, ze przylegajace do styku ruchomego (3) powierzchnie czo¬ lowe (53, 54) sprezyny polozenia posredniego (45, 45') sa zaopatrzone w wystepy (76, 76') obejmujace styk ru- 15 chomy (3), przy czym wysokosc (h) wystepów (76, 76') jest mniejsza niz polowa szerokosci (f) noskowych wystepów (48, 48'). 43. Lacznik wedlug zastrz. 42, znamienny tym, ze wygiete pod katem prostym odcinki (55) sprezyn polo- 20 zenia posredniego (45, 45') sa odchylone wzgledem sie¬ bie o kat 90°. 44. Lacznik wedlug zastrz. 43, znamienny tym, ze w scianie bocznej (49, 49') przestrzeni (50) przeznaczo¬ nej dla sprezyn polozenia posredniego (45, 45') utworzo- 25 ne sa wglebienia rowkowe (56, 56'), w które wchodzi wygiety pod katem prostym odcinek (55) kazdej ze spre¬ zyn polozenia posredniego (45, 45'). 45. Lacznik wedlug zastrz. 20, znamienny tym, ze miedzy odwróconymi do styków nieruchomych (6, 7) 30 koncami magnesów trwalych (13, 13') znajdujacych sie w kolnierzach (&, 33') korpusu cewki umieszczone sa jarzma. 46. Lacznik wedlug zastrz.' 45, znamienny tym, ze magnes trwaly (13, 13') umieszczony w komorze (12, 35 12') jest wykonany z ferrytu barowego albo z pierwiast¬ ków ziem rzadkich i stanowi aktywny pochlaniacz. 47. Lacznik wedlug zastrz. 46, znamienny tym, ze miedzy przestrzenia miedzystykowa (8, 8') i komora (12, 12') na magnesy trwale (13, 13') umieszczony jest po- 40 chlaniacz lub filtr czasteczkowy w dodatkowej przestrze¬ ni (30).109 313 r e- 13 i 'i.rig-2 9- 8 2o^^r'^- r109 313 Fig.6 58 22 10 21 6 5 18 3 43 57 1 7 10' 1' ^ ' " * ^ 28' 24 11 23 a 16 6 8 20 19 2 20 7' 16 Fig.8 tf ^ 66' 2109 313 33 56 6' 68' 1* 7' 56' 33' 49 ,7 47' , 48 ^'i.6 45 yng.i2: «8- 45- 33 p 4,3 6* 13" 35 7- *3' ,3. 51' '48// 55 76' : F/p,W 7" 3 7" 13 3 6" 13* 7" 3-13'33. , , , ,„ , , 36 6~ 6' ^3 AC 1 6' 6" Fig.15 Fig.U LZG Z-d 3, z. 111/1400/81, n. 105+20 egz Cena 45 zl PL