\
Department of Education
Region X
Division of Bukidnon
District of Pangantucan North
PANGANTUCAN CENTRAL ELEMENTARY SCHOOL
Radio Based Instruction Plan
I. Objectives:
• Define Recycle, Reduce, Reuse, Recover and Repair • recognize the importance of recycle,
reduce, reuse, recover and repair in waste management (ELC Science 5 Q1 Week 7)
II. Activities:
INTRO
In this exceptional times, while coping with this Global Pandemic. Learning will continue, quality
education must be delivered. Broadcasting live from Pangantucan Central Elementary School this
is your school in the air. 99.9 Radyo Centro.
Good day Grade V students! You are now listening to our first ever school in the air program.
Where you can learn different skills filled with fun activities. I’m Teacher Mary Ann Sanchez and
Teacher Marites G. Renegado from Pangantucan Central Elementary School serving you with a
different skill to learn in Science 5.
Karon nga hapon tun-an nato ang mahitungod sa Changes that Occur During Puberty.
Sa dili pa ta magsugod sa atong leksyon palihog kuhaa ang inyong module 6 sa Science 5,
ballpen ug RBI notebook. Andam na ba kamo mga bata para sa atong leksyon karon nga hapon?
START
People grow and experience changes in their body over time. You were just small
when you were born. You grew a little bigger when you were in kindergarten. Now that you
are already in fifth grade, you have grown taller and bigger. You have changed a lot.
You will continue to experience changes in your body as you get older. Why are these
changes happening? What importance of these changes?
Puberty is a stage characterized by rapid developmental changes. Changes start to
happen to young boys whose age ranges from 12 t 14 years old. Girls, on the other hand, start
to experience puberty earlier. They begin to observe changes when they are 10 to 12 years
old. These changes are caused by sex hormones from their ovaries and testes. Puberty occurs
during adolescence. Girls start to grow into women and boys into men. PUBERTY is the
period when the reproductive organs begin to mature. Menstruation in girls and sperm
production in boys starts during this period.
Many of the changes that occur in your body during puberty are due to certain
hormones that are released by your Pituitary gland. One of these hormones is the growth
hormone. The growth hormone influences an adolescent’s body to suddenly grow very
rapidly within one or two years. This period of rapid growth called growth spurt often causes
an adolescent to feel tired and uncoordinated.
Other pituitary hormones cause the reproductive organs to release sex hormones.
These newly released pituitary and sex hormones bring about the physical changes in our
body.
Each person has different growth rate. Your growth spurt may begin earlier than your
classmates. Some many begin later than the rest of the class. Periods of growth also differs
among individuals. Some may longer or shorter than others.
Look at some of your classmates on the first day of classes right after summer break.
Observe that they have not just grow taller and bigger. Do you see any changes in their body
or faces? Do you also notice these changes in your body.
Physical changes are also caused by sex hormones. These changes are called
secondary sex characteristics. Which of the secondary sex characteristics do you have now?
Which have not yet developed?
Just like the growth spurt, physical body changes also differ from one person to
another. A person’s body hair may grow abundantly. Others may have less body hair. Some
girls develop larger breast or broader hips. Breast of some girls may be smaller but their hips
are broader. These changes are influenced by the traits each person receives from his/her
parents.
Adulthood begins at about age 20. At this age, all body systems have become fully
mature and full height has been reached.
Google Translate:
Ang mga tawo motubo ug makasinati og mga kausaban sa ilang lawas sa paglabay sa panahon. Gamay ra
ka sa dihang natawo ka. Midako ka og gamay sa imong kindergarten. Karon nga ikaw naa na sa fifth
grade, nitaas ka ug nidako. Daghan na kaayo ka nausab.
Magpadayon ka nga makasinati og mga kausaban sa imong lawas sa imong pagkatigulang. Ngano man ni
mga pagbag-o nga nahitabo? Unsa ang kahinungdanon niini nga mga pagbag-o?
Ang puberty usa ka yugto nga gihulagway sa paspas nga mga pagbag-o sa pag-uswag. Nagsugod ang
mga pagbag-o sa mahitabo sa mga batan-ong lalaki kansang edad gikan sa 12 t 14 anyos. Ang mga
babaye, sa laing bahin, magsugod aron makasinati og puberty sa sayo pa. Nagsugod sila sa pag-obserbar
sa mga pagbag-o sa edad nga 10 hangtod 12 ka tuig tigulang. Kini nga mga pagbag-o gipahinabo sa mga
sex hormone gikan sa ilang mga obaryo ug testes. Ang pagkadalagita mahitabo panahon sa pagkatin-
edyer. Ang mga babaye nagsugod sa pagtubo ngadto sa mga babaye ug ang mga lalaki ngadto sa mga
lalaki. PUBERTY mao ang
panahon sa dihang ang mga organo sa pagsanay nagsugod sa pagkahamtong. Pagregla sa mga babaye
ug sperm ang produksyon sa mga lalaki magsugod niining panahona.
Daghan sa mga pagbag-o nga mahitabo sa imong lawas sa panahon sa pagkabatan-on tungod sa piho
mga hormone nga gipagawas sa imong Pituitary gland. Usa niini nga mga hormone mao ang pagtubo
hormone. Ang growth hormone nag-impluwensya sa lawas sa usa ka tin-edyer nga kalit nga motubo
paspas sulod sa usa o duha ka tuig. Kining panahona sa paspas nga pagtubo nga gitawag ug growth spurt
sagad maoy hinungdan usa ka tin-edyer nga mobati og kakapoy ug dili koordinasyon.
Ang ubang mga pituitary hormone maoy hinungdan nga ang mga organo sa pagsanay mopagawas ug mga
sex hormone.
Kining bag-ong gipagawas nga pituitary ug sex hormones nagdala sa pisikal nga mga kausaban sa atong
lawas.
Ang matag tawo adunay lainlain nga rate sa pagtubo. Ang imong pagtubo spurt mahimong magsugod sa
sayo pa kaysa sa imong mga klasmeyt. Daghan ang nagsugod sa ulahi kay sa ubang klase. Nagkalainlain
usab ang mga yugto sa pagtubo taliwala sa mga indibidwal. Ang uban mahimong mas taas o mas mubo
kaysa sa uban.
Tan-awa ang pipila sa imong mga klasmeyt sa unang adlaw sa klase pagkahuman sa summer break.
Obserbahi nga dili lang sila mitaas ug midako. Nakita ba nimo ang bisan unsang mga pagbag-o sa ilang
lawas o mga nawong? Namatikdan ba usab nimo kini nga mga pagbag-o sa imong lawas.
Ang pisikal nga mga pagbag-o gipahinabo usab sa mga hormone sa sekso. Gitawag kini nga mga pagbag-
o ikaduha nga kinaiya sa sekso. Hain sa mga sekondaryang kinaiya sa sekso ang naa nimo karon?
Nga wala pa na-develop?
Sama sa pagtubo, ang pisikal nga pagbag-o sa lawas lahi usab sa usa ka tawo lain. Ang balhibo sa lawas
sa usa ka tawo mahimong motubo nga daghan. Ang uban tingali adunay gamay nga buhok sa lawas. Ang
uban ang mga babaye makapalambo og mas dako nga dughan o mas lapad nga hips. Ang dughan sa
pipila ka mga babaye mahimong mas gamay apan ang ilang mga bat-ang mas lapad. Kini nga mga
pagbag-o naimpluwensyahan sa mga kinaiya nga nadawat sa matag tawo gikan sa iyang kaugalingon
ginikanan.
Ang pagkahamtong magsugod sa mga edad nga 20. Niini nga edad, ang tanang sistema sa lawas
nahimong bug-os naabot na ang hamtong ug bug-os nga gitas-on.
Post-Test
A. Multiple choice. Encircle the letter of your answer.
1. Reproductive organs develop rapidly during .
a. adulthood c. infancy
b. childhood d. Puberty
2. Which is NOT a change observed in a girl’s body during puberty?
a. broadening of hips.
b. development of breasts
c. development of muscles
d. occurrence of menstruation.
3. Which of the changes in puberty does not occur in males?
a. enlargement of sex organs
b. growth spurts
c. pubic hair growth
d. menstruation
4. Which of the changes can be experienced in both male and female?
a. hips become round and wide
b. development of muscles
c. occurrence of pubic hair
d. development of breasts
5. Which of the changes happen to females that is often called monthly period?
a. menstruation
b. fertilization
c. adolescence
d. puberty
B. Modified True or False: Write T if the statement is true. Write F if it is false.
Change the underlined word/s to make the statement true.
_____ 1. Each person has a different growth rate.
_____ 2. Adolescence is a stage characterized by rapid developmental changes.
_____ 3. Boys experience puberty earlier.
_____ 4. Girls’ Adam’s apple becomes bigger during puberty.
_____ 5. Physical changes are also caused by sex hormones
Post- Test (Answer Key)
A.
1. D
2. C
3. D
4. C
5. A
B.
1. T
2. F- puberty
3. F – girls
4. F – boys
5.T
EXIT
Ang atong leksyon sa Science 5 ay nahuman na. Mahimo ka usab magsugod sa paganswer sa
uban pang mga bahin sa module aron mapaayo ang imong kahanas sa Science 5.
Pagpadayon sa pagsunod sa atong sunod na mga episoldes. Keep safe and may God bless you
all troughout this day.
Sa makausa pa, ako si Teacher Ann Sanchez ug Teacher Marites Renegado daghang salamat sa
inyong pagpaminaw. Hangtod sa sunod nato panag uban sa parehong adlaw ug oras. Maayong
hapon goodbye.
