1985 сыл
Тас көрүҥэ
Сыллар |
---|
1981 1982 1983 1984 — 1985 — 1986 1987 1988 1989 |
Уоннуу сыллар |
1950-с 1960-с 1970-с — 1980-с — 1990-с 2000-с 2010-с |
Үйэлэр |
XIX үйэ — XX үйэ — XXI үйэ |
1985 сыл.
Туох буолбута
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]Тохсунньу
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]- Тохсунньу 7 — Дьоппуон Сакигаке диэн планеталар ардыларынааҕы хараабылы космоска ыыппыт. Бу Сэбиэскэй Сойуустан уонна АХШ-тан атын дойдулар бастакы ыраах космоска ыыппыт аппаараттара буолар.
- Тохсунньу 28 — Ядернай сэриини утары Дели декларацията ылыныллыбыт.
Олунньу
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]- Олунньу 19 — Оҥоһуу сүрэхтээх киһи (Уильям Дж. Шредер) аан бастаан балыыһаттан тахсыбыт.
- Олунньу 24 — ССРС-ка союзнай уонна автономиялаах өрөспүүбүлүкэлэр Үрдүкү Сэбиэттэригэр тиһэх быыбар буолбут. Маны таһынан олохтоох сэбиэттэри быыбардаабыттар.
Кулун тутар
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]- Кулун тутар 11 — Миахил Горбачев ССКП генеральнай сэкиритээрэ буолбут.
Муус устар
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]- Муус устар 4 — Саха АССР норуоттарын IX кыһыҥҥы спартакиадата саҕаламмыт. 22 оруйуонтан уонна куораттан 292 спортсмен кыттыбыт.
- Муус устар 13 — Михаил Горбачев партия пленумугар «перестройканы» биллэрэр.
Ыам ыйа
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]- Ыам ыйын 7 — ССРС Миниистирдэрин сэбиэтэ «Арыгылааһыны, алкоголизмы кыайыы, самогону көөнньөрүүнү төрдүттэн суох гыныы» диэн ааттаах № 410 уураах таһаарбыт.
- Ыам ыйын 9 — Саха Сиригэр Улуу Кыайыы 40 сылын бэлиэтээһин буолбут. V-с өрөспүүбүлүкэтээҕи байыаннай сүлүөт буолбут, Аҕа дойду сэриитигэр аналлаах саха худуоһунньуктарын быыстапката аһыллыбыт.
Балаҕан ыйа
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]- Балаҕан ыйын 27 — Николай Рыжков ССРС миниистирдэрин сэбиэтин бэрэстээтэлэ буолбут.
Алтынньы
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]- Алтынньы 17 — IBM көмпүүтэрдэргэ аналлаах бастакы 32-разрядтаах процессор тахсыбыт — Intel 80386.
- Алтынньы 26 — Австралия бырабыыталыстыбата аатырбыт Улуру хайаны аборигеннарга төннөрбүт. Австралия ортотугар истиэп курдук нэлэмэн сиргэ турар 348 м үрдүктээх Улуру таас хайа олохтоох омуктар үҥэр ытык сирдэрэ буолар.
Сэтинньи
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]- Сэтинньи 9 — 22 саастаах Гарри Каспаров Анатолий Карповы 13:11 счетунан хотон аан дойду 13-с чөмпүйүөнэ буолар.
- Сэтинньи 19 — Женеваҕа (Швейцария) генсек Михаил Горбачёв уонна АХШ бэрэсидьиэнэ Рональд Рейган аан бастаан көрсүбүттэр.
- Сэтинньи 20 — Windows 1.0 (ааҥл. түннүктэр) операционнай систиэмэ атыыга тахсыбыт. 2019 сыллааҕы көрдөрүүнэн Windows араас версиялара аан дойду көмпүүтэрдэрин 88,5 %-гар тураллар.
Ахсынньы
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]- Ахсынньы 9 — Саха АССР обкуомун уурааҕынан СГУ тыа хаһаайыстыбатын факультетыгар олоҕуран туспа Тыа хаһаайыстыбатын института тэриллибит. Факультет ССРС Минвуһун бирикээһинэн 1956 сыллаахха атырдьах ыйын 28 күнүгэр баар буолбута. 1995 сыллаахха институт академия буолбута, 2020 сыллаахха РФ тыатын хаһаайыстыбатын министиэристибэтин бирикээһинэн университет буолбута.
- Ахсынньы 19 — Дьокуускай-Нүөрүҥгүрү-Чита-Иркутскай хайысханан көтүөхтээх Ан-24 сөмөлүөтү иккис пилот угоннаабыт уонна Кытайга илдьибит. Сөмөлүөт Кытайга аэродром булбакка рис хонуутугар аварийнай посадка оҥорорго күһэллибит. Быһылаан түмүгэр ким да эмсэҕэлээбэтэх.
- Ахсынньы 26 — Мэҥэ Хаҥалас Төхтүрүгэр ыанньыксыт Павел Шарин (24.06.1955 төр.) хас биирдии сыһыарыллыбыт 18 ынаҕыттан 6071 кг. үүтү ыабыта, Саха сиригэр XX үйэ чаҕылхай рекордун олохтообута.
Төрөөбүттэр
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]- Олунньу 5 — Криштиану Роналду — Португалия футболиһа, Европа чөмпүйүөнэ (2016).
- Олунньу 6 — Рустам Каженкин — бэйиэт, оскуола учуутала, Саха сирин суруйааччыларын сойууһун эдэр литератордарын сүбэтин салайааччыта.
- Олунньу 9 — Роман Дорофеев — Саха тыйаатырын артыыһа, тыйаатыр уонна киинэ артыыһа, режиссер.
- Муус устар 25 — Балынец Владимир Андреевич — XIV Паралимпийскай оонньууларга үрүҥ көмүс призер (пауэрлифтинг)
- Ыам ыйын 6 — Андросов Гаврил Гаврильевич — бэйиэт, Арассыыйа суруйааччыларын Сойууһун чилиэнэ.
Өлбүттэр
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]- Литинскай Генрих Ильич, композитор, Саха АССР Норуот артыыһа,
- П. И. Филиппов, СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ, прозаик, литература критига (1915 с. төрөөбүт).
- Олунньу 4 — Ильин Дмитрий Иванович — саха биллиилээх муосчута.
- Кулун тутар 6 — Красильников Дмитрий Данилович (25.12.1920—06.03.1985) — физик-учуонай.
- Кулун тутар 9 — Александра Корнилова — 1967-1972 сылларга Саха АССР Миниистирдэрин Сэбиэтин бэрэстээтэлин солбуйааччы, 1972-1984 сылларга Саха АССР Статистикаҕа управлениетын салайааччыта, 1958-1959, 1967-1972 сылларга Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин дьокутаата.
- Кулун тутар 10 — ССКП генеральнай сэкирэтээринэн Леонид Брежнев кэнниттэн сылтан арыый ордук олорбут Константин Черненко өлбүт. Кини эбэтэ Красноярскай кыраай Дьэһиэйигэр барбыт Ньурба бааһынайа этэ дииллэр (аҕата көскө кэлбит нуучча, ийэтэ саха).
- Муус устар 25 — Владимир Балынец — XIV Паралимпийскай оонньууларга үрүҥ көмүс призер (пауэрлифтинг).
- Бэс ыйын 7 — Романова Агния Васильевна (15.07.1912—07.06.1985) — педагогическай билим кандидата.
- Алтынньы 2 — Бурцева Елизавета Ивановна (12.07.1912—02.10.1985) — Социалистическай Үлэ Геройа.
- Ахсынньы 5 — Михаил Лорин — Аҕа дойду улуу сэриитин кыттыылааҕа, Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойа (1944). Сэрии иннинэ Саха Сиригэр аэрофотосъемка инженеринэн үлэлээбитэ.
- Ахсынньы 26 — гориллалары чинчийбит учуонай Фосси Дайан.