Język scytyjski
Obszar | |||
---|---|---|---|
Liczba mówiących |
0 (język wymarły) | ||
Klasyfikacja genetyczna | |||
| |||
Kody języka | |||
ISO 639-3 | xsc | ||
IETF | xsc | ||
Linguist List | xsc, scyt | ||
Dialekty | |||
ISO 639-3: xln – alańskiISO 639-3: oos – staroosetyjski
| |||
Występowanie | |||
![]() Zasięg języka Scytów i Sarmatów w I wieku p.n.e. | |||
W Wikipedii | |||
| |||
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu. |
Język scytyjski – język z grupy wschodnioirańskiej, używany w starożytności w Scytii (obecnie Ukraina, południowa Rosja i Kazachstan), spokrewniony z językiem sogdyjskim i językiem sakijskim. Po najeździe Hunów zastąpiony przez języki tureckie. Współcześnie jego jedyną pozostałością jest język osetyjski.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]Inskrypcja z Saqqez
[edytuj | edytuj kod]W miejscowości Saghghez w irańskim Kurdystanie znaleziono inskrypcję sporządzoną po scytyjsku za pomocą hieroglifów hetyckich:
Transliteracja: | pa-tì-na-sa-nà tà-pá wa-s₆-na-m₅ XL was-was-ki XXX ár-s-tí-m₅ ś₃-kar-kar (HA) har-s₆-ta₅ LUGAL | par-tì-ta₅-wa₅ ki-ś₃-a₄-á KUR-u-pa-ti QU-wa-a₅ | i₅-pa-ś₂-a-m₂ |
Transkrypcja: | patinasana tapa. vasnam: 40 vasaka 30 arzatam šikar. UTA harsta XŠAYAL. | Partitava xšaya DAHYUupati xva|ipašyam |
Tłumaczenie: | „Dostarczono posiłek. Wartość: 40 cieląt 30 srebrnych szekli. I był on zaprezentowany królowi. | Król Partitava, pan własności ziemskiej.” |
Nazwy miejscowe
[edytuj | edytuj kod]Nazwy rzek, takie jak Don, Dniestr, Dniepr i Dunaj w południowo-wschodniej Europie mają najprawdopodobniej scytyjskie pochodzenie (porównaj awestyjskie dānu „woda”, jasyjskie dan „woda" i osetyjskie don „woda").
Dzieje Herodota
[edytuj | edytuj kod]Herodot wymienia w swych Dziejach trochę scytyjskich wyrazów:
- Oiorpata „Amazonki” – złożenie wyrazów oior „mężczyzna” (awestyjskie vīra) i pata „zabić" (sanskryckie pātayati „upaść”)
- arimaspoi „jednooki” – złożenie arima „jeden” (osetyjskie ærmæst „tylko”) i spu „oko” (sanskryckie spaś)
- kánnabis – konopie używane przez Scytów[1]
Herodot wymienia też scytyjskich bogów:
- Papaios – najwyższy bóg panteonu, może z awestyjskiego pā „chronić”
- Api – por. awestyjskie āp „woda”
- Artimpasa – por. osetyjskie art „ogień”
- Goitosyros – por. awestyjskie gaēθa- „zwierzę” + sūra „bogaty”
- Tabiti – por. Tapatī „płonąca” w hinduskiej Mahabharacie, sogdyjskie tābnāk "płonący"[2]
- Thagimasadas
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Online Etymology Dictionary. [dostęp 2018-05-23].
- ↑ B. Gharib: Sogdian Dictionary, Sogdian-Persian-English. Teheran, Iran: Farhangan Publications, 1995, s. 383. ISBN 964-5558-06-9.