Przedmiotem wynalazku jest hak sprzegajacy, zwlaszcza dla górnego elementu kierujacego zespolu dzwigni lub draz¬ ków ciagnika rolniczego do mocowania sworznia sprzegaja¬ cego sprzeganego narzedzia, przy czym w kieszeni chwytaja¬ cej haki jest ulozyskowana obrotowo, z ograniczona mo¬ zliwoscia ruchu, niepelna kula, posiadajaca szczeline wzdluzna, a otwór haka jest blokowany za pomoca zasuwy.Znane jest tego rodzaju zamkniecie zatrzaskowe np. z opisiu patentowego RFN 1 246 300, które ma kule ze szczelinami wzdluznymi, umieszczona obrotowo w sposób ograniczony w panewce kulowej haka sprzegajacego, slu¬ zaca do promieniowego wprowadzania sworzni sprzegaja¬ cych narzedzia roboczego. Szczelina wzdluzna jest tu za¬ mykana za pomoca zatrzasku obciazonego sprezyna. Ruch obrotowy niepelnej kuli jest ograniczony przez srube dwu¬ stronna lub kolek rozprezny, króry wchodzi w wyciecie niepelnej kuli. Niepelna kula moze sie wskutek tego poru¬ szac wszechstronnie w potrzebnym obszarze. Nie moze ona jednak byc wykrecona z lozyska. t Wada tego znanego zamkniecia jest to, ze górny element kierujacy musi byc stale ustawiany dokladnie na odleglosc sprzeglowa narzedzia, aby otwór haka, sprzegajacego górnego elementu kierujacego i sworzen sprzegajacy na¬ rzedzia dokladnie byly usytuowane naprzeciwko siebie.Dopiero wówczas moze byc dociskany hak sprzegajacy po przezwyciezeniu sily swej sprezyny zatrzaskowej przez sworzen sprzegajacy narzedzia, przy czym zatrzask przesu¬ wa sie wówczas za pomoca sworznia sprzegajacego narzedzia.Kierowca musi przy tym manewrowac ciagnikiem, aby uzyskac wlasciwe polozenie haka sprzegajacego, w przypad¬ lo 15 20 25 30 ku, kiedy przez przestawienie wzdluzne górnego elementu kierujacego nie moze byc osiagnieta ostatnia poprawka dlugosci, aby wówczas docisnac hak przez sworzen sprzega¬ jacy lub, jak dzieje sie to czesto, podniesc górny element kierujacy i opuscic go wówczas na punkt sprzeglowy na¬ rzedzia. Niedogodnoscia jest tu to, ze górny element kieru¬ jacy jest trudny do manipulacji wskutek swego ciezaru i odleglosci od siedzenia kierowcy do punktu sprzegajacego.Niedogodnoscia jest tu równiez i to, ze kierowca nie widzi dokladnie ze swego stanowiska, czy hak sprzegajacy- znaj¬ duje sie dokladnie nad sworzniem sprzegajacym.Zadaniem wynalazku jest przeto stworzenie takiego haka sprzegajacego do górnego elementu kierujacego ciagnika rolniczego do mocowania i ustalania sworznia sprzegaja¬ cego narzedzia zawieszanego na ciagniku, w którym to haku górny element kierujacy, ustawiony na górnym punkcie sprzeglowym narzedzia, porusza sie samoczynnie w polozenie sprzegajace, bez ingerencji korekcyjnej kierowcy.Zadanie tó zgodnie z wynalazkiem zrealizowano przez to, ze na czesci otworu haka sprzegajacego, znajdujace sie naprzeciwko zatrzasku, usytuowano dzialajacy jako punkt obrotu, ogranicznik ruchu »dla niepelnej kuli, a w pewnej od niego odleglosci umieszczono sprezyne osadzona pomie¬ dzy hakiem sprzegajacym a niepelna kula, za pomoca której niepelna kula jest wychylana w kierunku otwartego zatrzasku, przy czym zatrzask posiada powierzchnie zet¬ kniecia, która wraz z odpowiednia powierzchnia blokujaca przytrzymuje przy wychylonej niepelnej kuli zatrzask w polozeniu otwartym.Zaleta tego rozwiazania polega na tym, ze hak sprzegajacy 112 507112 507 3 nie musi byc juz manewrowany dokladnie przez sworzen sprzegajacy. Nie jest tu równiez konieczne naciskanie lub opuszczanie ciezkiego górnego elementu kierujacego za pomoca reki kierowcy, przy uzyciu znacznej sily. Hak sprzegajacy przyjmuje w czasie sprzegania samoczynnie 5 swe zaryglowane polozenie skrajne.Dzialanie to wynika stad, ze sprzegaja sie tu wolne sworznie sprzegajace narzedzia. Kierowca ustawia górny element kierujacy z wysunietym hakiem sprzegajacym nad górny sworzen sprzegajacy narzedzia i ciagnie hak 10 sprzegajacy tak daleko, az powierzchnia slizgowa haka sprzegajacego nie przylgnie do górnego sworznia sprzegaja¬ cego. Przez podniesienie dolnych elementów kierujacych narzedzie wychyla sie swa czescia górna do tylu tak, ze górny sworzen sprzegajacy, slizgajac sie po powierzchni 15 slizgowej haka sprzegajacego wsuwa sie w szczeline niepelnej kuli.Niepelna kula, wychylana wokól w haku sprzegajacym i przechylana w góre z jej kulowej panewki oraz umieszczona swym zderzakiem zasuwowym przed powierzchnia zderza- 20 . kowa, jest przy tym dociskana w panewke zasuwy, az osia¬ gnie polozenie zaryglowania.Dalsza cecha znamienna wynalazku polega na tym, ze zasuwa po wejsciu sworznia sprzegajacego, od strony na¬ rzedzia, w szczeline niepelnej kuli jest przesuwana w polo- 25 zenie ryglujace za pomoca sprezyny zamykajacej.Kprzysc wynikajaca z tej cechy polega na tym, ze górny element kierujacy przeprowadza samoczynnie proces ry¬ glowania dzieki swemu ciezarowi w polaczeniu z ruchem podnosnym dolnych elementów kierujacych, bez koniecz- 35 nosci ingerencji kierowcy ciagnika za pomoca reki.Niepelna kula wychyla sie przy tym za pomoca sworznia sprzegajacego w kierunku ruchu obrotowego panewki kulowej wokól zderzaka w haku sprzegajacym i zwalnia po¬ wierzchnie zderzakowa zatrzasku. Zatrzask przesuwa sie 35 wówczas pod dociskiem sprezyny zamykajacej w polozenie blokujace za pomoca sworznia sprzegajacego.Ponadto zgodnie z wynalazkiem, sprezyna jest umiesz¬ czona w nieprzelotowym otworze panewki kulowej haka sprzegajacego, a niepelna kula jest naciskana przez tale- 41 rzyk sprezyny.Zaleta tego rozwiazania polega na tym, ze przez uklad sprezyny i talerzyka sprezyny nastepuje wychylenie niepelnej kuli i przytrzymywanie dzieki temu cofnietego z powrotem zatrzasku, Wskutek czego umozliwia sie samoczynne sprze- 41 ganie i blokowanie górnego elementu kierujacego.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na schematycznym rysunku, na którym fig. 1 przedstawia hak sprzegajacy w stanie gotowym do sprzegu, w przekroju i w widoku z boku, fig. 2 — hak sprzegajacy 51 yw polozeniu zablokowanym, w widoku z boku, a fig 3 — trzy widoki niepelnej kuli haka sprzegajacego.Urzadzenie blokujace dla haka sprzegajacego, przeznaczo¬ nego do górnego elementu kierujacego trzypunktowego zespolu dzwigni drazków, umieszczone na ciagniku rolni- 51 czym, sklada sie przede wszystkim z haka sprzegajacego 20 z plytowym ogranicznikiem ruchu 1, 2, który posiada plyte ograniczajaca 1 i zderzak 2. Hak sprzegajacy 20 ma otwór 27, uksztaltowany jako panewka kulowa 26, w którym jest osadzona niepelna kula 25. Niepelna kula 25 jest otwie- 60 ran? ku górze przez szczeline 28, sluzaca równiez do moco¬ wania sworznia sprzegajacego 29. Mniej wiecej w srodku otworu haka 27 znajduje sie otwór kieszeniowy 22, sluzacy do osadzenia sprezyny 23 i talerzyka sprezyny 24 z "kolkiem prowadzacym 21, które opieraja sie o niepelna kule 25 65 4 i o hak sprzegajacy 20. Niepelna kula 25 jest zaopatrzona, po obu jej stronach zewnetrznych w odpowiednie obrzeze, sluzace jako ogranicznik obrotu 30. Od strony lezacej naprzeciwko zderzaka 2, niepelna kula 25 jest w kierunku zatrzasku 5 skosnie scieta i tworzy zderzak blokujacy 19.Przy otwartym haku sprzegajacym 20 zderzak blokujacy 1& przylega do odbojnicy blokujacej 3 i do powierzchni zet¬ kniecia .4 zatrzasku 5.Przy zamknietym haku sprzegajacym zderzak blokujacy 19 niepelnej kuli 25 i powierzchnia blokujaca 18 zatrzasku 5 wzajemnie do siebie przylegaja. Otwór JO mocuje prze¬ suwny w nim zatrzask 5. Zatrzask 5 zawiera otwór gwinto¬ wany 6 do rozciaganej sruby 8. Za pomoca rozciaganej sruby 8 jest przesuwana sprezyna zamykajaca 9, przy tzym sprezyna ta opiera sie o oporowe lozysko 12, i o gniazdo 17 sprezyny.Hak sprzegajacy 20 jest na swej stronie górnej w kierunku otworu 17 uksztaltowany jako powierzchnia slizgowa 7.Hak sprzegajacy 20 i górny element kierujacy 11 sa ze soba polaczone przez zespawanie. Koniec sruby rozciaganej 8, wychodzacy z haka sprzegajacego 20 jest polaczony za pomoca przeciwnakretki 13, zlaczki 14 i pierscienia zacisko¬ wego 15 z elementem uchwytowym 16.Przy przylaczaniu narzedzia trzypunktowego do ciagnika kierowca cofa ciagnik najpiew w kierunku narzedzia robo¬ czego i sprzega oba dolne sworznie narzedzia za pomoca dolnych elementów kierujacych haka sprzegajacego. Kie¬ rowca ciagnika wtedy wysuwa na calej dlugosci górny ele¬ ment kierujacy 11 i ustawia go otworem haka sprzegajacego 20 -nad górnym sworzniem sprzegajacym 29 narzedzia* przy czym skraca on jednoczesnie ten górny element kierujacy 11 tak daleko, az powierzchnia slizgowa 7 haka sprzegajacego 20 przylgnie do sworznia sprzegajacego 29.Nastepnie podnosi on narzedzie powoli za pomoca dolnych elementów kierujacych. Sworzen sprzegajacy 29 slizga sie wówczas, a podniesione narzedzie wychyla sie do tylu na powierzchni slizgowej 7 wzdluz tej powierzchni i wchodzi w szczeline 28 niepelnej kuli 25 haka sprzegajacego 20, Ogranicznik obrotu 30, umieszczony na niepelnej kuli 25, umozliwia przy tym obrót boczny kuli 25 w panewce kulowej 26 haka sprzegajacego 30 w ograniczonym zasiegu, który odpowiada wymaganiom praktycznej pracy. Sila wyporu ukladu hydraulicznego dociska sworzen sprzegajacy 29 mocno w szczeline 28 niepelnej^kuli 25. Wtedy sprezyna 23 napreza sie poprzez talerzyk 24 z kolkiem prowadzacym 21 i powoduje przyleganie calkowite niepelnej kuli 25 w pa¬ newce kulowej 26.Jednoczesnie zostal tu odciagniety zderzak blokujacy 19 niepelnej kuli 25, który przylegal do odbojnicy blokujacej 3 i do powierzchni zetkniecia 4 zatrzasku 5, przy czym odciagniecie to nastapilo za pomoca niepelnej kuli 25, wychylajacej sie wokól swego punktu obrotu na plycie ograniczajacej 1 zderzaka 2, wskutek czego zostal tu zwol¬ niony zatrzask 5. Sprezyna zamykajaca 9 przesuwa za¬ trzask 5 za pomoca sworznia sprzegajacego 29 oraz blokuje hak sprzegajacy 20. Kierowca ciagnika nie musi w tym procesie sprzegania cofac ciezki górny element kierujacy za pomoca rekiprzy manewrowaniu ciagnikiem i przy jedno- \ czesnym uruchamianiu ukladu hydraulicznego z siedzenia pojazdu w polozenie sprzegania. Sprzeganie za pomoca haka sprzegajacego wedlug wynalazku jest znacznie prostsze, i oszczedza sily.Przy odprzeganiu kierowca ciagnika wyciaga w swej po¬ zycji siedzacej element uchwytowy 15 oraz porusza przy tym zatrzask 5 za pomoca zlaczki 14 i sruby rozciaganej 12,112 507 5 wbrew dzialaniu sily docisku sprezyny zamykajacej 9, przesuwajac ten zatrzask od sworznia sprzegajacego 29 w polozenie odryglowania.Przy podniesieniu górnego elementu kierujacego 11 niepelna kula 25 zwalnia sworzen sprzegajacy 29. Wtedy 5 dziala sprezyna 23, umieszczona pomiedzy hakiem sprzega¬ jacym 20 a niepelna kula 25. Talerzyk sprezyny 24 jest przy tym dociskany do niepelnej kuli 25. Niepelna kula 25 opiera sie wówczas o plyte ograniczajaca 1 zderzaka bloku¬ jacego 2 haka sprzegajacego 20 oraz wychyla sie swa druga 10 strona w kierunku zatrzasku 5. Zderzak blokujacy 19 przy¬ lega wtedy do powierzchni zetkniecia 4 przed odbojnica blokujaca 3 zasuwy 5. Górny element kierujacy 11 jest doprowadzany w polozenie spoczynku, a element uchwyto¬ wy 15 jest zwalniany. Hak sprzegajacy 20 jest wiec teraz 15 w pozycji, przygotowanej do dalszego procesu sprzegania.Z chwila, kiedy kierowca ciagnika zwolni dolne sworznie sprzegajace narzedzia przez opuszczenie i odblokowanie dolnych haków sprzegajacych, narzedzie robocze jest wówczasodprzezone. 20 Zastrzezenia patentowe 1. Hak sprzegajacy zwlaszcza dla górnego elementu kierujacego zespolu dzwigni lub drazków ciagnika rolniczego 5 do mocowania sworznia sprzegajacego sprzeganego narzea dzia, w którego kieszeni chwytajacej jest ulozyskowan obrotowo w sposób ograniczony niepelna kula, posiadajac szczeline wzdluzna, a otwór haka jest blokowany przez za" trzask, znamienny tym, ze na czesci otworu (27) haka sprze¬ gajacego (20), znajdujacej sie naprzeciwko zatrzasku (5) jest usytuowany, dzialajacy jako punkt obrotu, ogranicznik ruchu (1, 2) dla niepelnej kuli (25), a w pewnej od niego odleglosci jest umieszczona sprezyna (23), osadzona pomie¬ dzy hakiem sprzegajacym (20) a niepelna kula (25), za pomoca której niepelna kula (25) jest wychylana w kierun¬ ku otwartego zatrzasku (5), przy czym zatrzask (5) ma po¬ wierzchnie zetkniecia (4), która wraz z odpowiednia po¬ wierzchnia blokujaca (18) utrzymuje na niepelnej kuli (25) zatrzask (5)'w polozeniu otwartym. 2. Hak sprzegajacy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zatrzask (5) ma sprezyne zamykajaca (9), która po wejsciu zatrzasku od strony narzedzia sworznia sprzegaja¬ cego (29) w szczeline (28) niepelnej kuli (25) przesuwa zatrzask (5) w polozenie blokujace. 3. Hak sprzegajacy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze sprezyna (23) jest usytuowana w nieprzelotowym otworze (22), w panewce kulowej (26) haka sprzegajacego (20), oraz zasila za pomoca talerzyka sprezyny (24) niepelna kule (25). 7 .112 507 7 6 9 10 11 FIG3 LDD Z-d 2, Z. 908/1400/81 n. 95+20 egz.Cena 45 zl PL