osoba
Czech
[edit]Etymology
[edit]Inherited from Old Czech osoba, from Proto-Slavic *osoba.
Pronunciation
[edit]Noun
[edit]osoba f
Declension
[edit]Related terms
[edit]Further reading
[edit]- “osoba”, in Příruční slovník jazyka českého (in Czech), 1935-1957
- “osoba”, in Slovník spisovného jazyka českého (in Czech), 1960–1971, 1989
- “osoba”, in Internetová jazyková příručka (in Czech)
Old Czech
[edit]Etymology
[edit]Inherited from Proto-Slavic *osoba.
Pronunciation
[edit]Noun
[edit]osoba f
- being (thing that exists from its properties)
- form, appearance, shape
- image, simile
- form; manner of existence
- (Christianity) body and blood (bread and wine) of the Sacrament of the Eucharist (Is there an English equivalent to this definition?)
- (Christianity) person (any one of the three hypostases of the Holy Trinity: the Father, Son, or Holy Spirit)
- person
- person (in conjunction with another nominal; someone specific and not someone else)
- (grammar) person
Declension
[edit]singular | dual | plural | |
---|---|---|---|
nominative | osoba | osobě | osoby |
genitive | osoby | osobú | osob |
dative | osobě | osobama | osobám |
accusative | osobu | osobě | osoby |
vocative | osobo | osobě | osoby |
locative | osobě | osobú | osobách |
instrumental | osobú | osobama | osobami |
See also Appendix:Old Czech nouns and Appendix:Old Czech pronunciation.
Derived terms
[edit]Descendants
[edit]- Czech: osoba
Further reading
[edit]- Jan Gebauer (1903–1916) “osoba”, in Slovník staročeský (in Czech), Prague: Česká grafická společnost "unie", Česká akademie císaře Františka Josefa pro vědy, slovesnost a umění
Old Polish
[edit]Etymology
[edit]Inherited from Proto-Slavic *osoba. First attested in the mid 15th century.
Pronunciation
[edit]Noun
[edit]osoba f
- (attested in Lesser Poland) essence (quality that makes up or determines a being)
- 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter][1], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], page Ath 29, sim. Puł:
- Bog gest z osoby (ex substantia) albo sz postawy oczczowy... vrodzon, a czlowekem gest z osoby (ex substantia) maczerzyny
- [Bog jest z osoby (ex substantia) albo z postawy oćcowy... urodzon, a człowiekiem jest z osoby (ex substantia) macierzyny]
- person
- 1930 [c. 1455], “Deut”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)[2], section 1,17:
- Niżadnemu rozdział nie będzie miedzy osobami (nulla erit distantia personarum) sąsiednimi, takież małego jako wielikiego przesłyszcie ani przymiecie czyjejkoli osoby (personam), bo sąd boży jest
- [Nyzadnemv rosdzal nye *bodze myedzi osobami (nulla erit distantia personarum) søszetnimi, takesz malego iako wyelikyego przesliscze, ani przymyecze czyeykoli osoby (personam), bo søød bozi iest]
- (attested in Masovia) form, appearance, shape
- 1928 [End of the fifteenth century], Jan Janów, editor, Zespół ewangelijny Biblioteki Ordynacji Zamoyskich nr 1116, Warsaw, page 300:
- Othvorzylo szya nyebo y stapyl dvch szvyąthy w czyelney oszobye (corporali specie Luc 3, 22), yakoby goląbycza, nan
- [Otworzyło się niebo i zstąpił Duch Święty w cielnej osobie (corporali specie Luc 3, 22) jakoby gołębica, nań]
- (attested in Masovia) type, species, kind
- 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 112:
- Vrząndnyczi... ot ludzy... ot ktorichkoly rzeczi, kupy ktoregokoly bi rodzayu albo ossobi (cuiuscumque generis vel speciei)... bilibi, targowego braacz nye mayąn
- [Urzędnicy... ot ludzi... ot ktorychkoli rzeczy kupi, ktoregokoli by rodzaju albo osoby (cuiuscumque generis vel speciei)... byłyby, targowego brać nie mają]
Derived terms
[edit]- osobić pf
Descendants
[edit]References
[edit]- B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “osoba”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
Polish
[edit]Etymology
[edit]Inherited from Old Polish osoba.
Pronunciation
[edit]Noun
[edit]osoba f (diminutive osóbka)
- person
- (grammar) person
- (obsolete) form, appearance, shape; persona
- (Middle Polish, theater) character in a play
- → (narratology) character in any work [with genitive ‘of what’]
- Synonym: postać
- person (in conjunction with another nominal; someone specific and not someone else)
- osoba ministra ― the minister/the minister's person
- osoba autora ― the author/the author's person
- osoba króla ― the king/the king's person
- osoba papieża ― the pope/the pope's person
- osoba władcy ― the ruler/the ruler's person
- (humorous, obsolete) personality, notable, figure (well-known person)
- Synonym: osobistość
- (Middle Polish) property, essence (quality that makes up or determines a being)
- (Middle Polish, Christianity) person (any one of the three hypostases of the Holy Trinity: the Father, Son, or Holy Spirit)
- (Middle Polish, Christianity) body and blood (bread and wine) of the Sacrament of the Eucharist (Is there an English equivalent to this definition?)
- (Middle Polish) The meaning of this term is uncertain.
- 1563, Biblija (tzw. brzeska)[3], page 120c marg:
- W Greckim ſtoi Hypoſtáſis/ ktore słowo poſpolićie po Polſku wykłádáią bytnoſćią ábo iſtnoſćią/ ábo też oſobą/ wſzákoż káżdemu tu ná wolą dano niech káżdy iákich chce wykłádow vżywa/ gdyż trudno thy słowá Greckie właśnie wyráżone być máią ięzykiem náſzim.
- [W Greckim stoi Hypostasis/ które słowo pospolićie po Polsku wykładają bytnosćią abo istnością/ abo też osobą/ wszakoż każdemu tu na wolą dano niech każdy jakich chce wykładów używa/ gdyż trudno ty słowa Greckie właśnie wyrażone być mają językiem naszym.]
Declension
[edit]Derived terms
[edit]- osoba dramatu
- osoba fizyczna
- osoba prawna
- osoba publiczna
- osoba trzecia
- osobca
- osobistość
- (obsolete) osobliwek
- osobliwostka
- osobliwość
- (obsolete) osobnia
- osobniak
- (Middle Polish) osobnica
- (obsolete) osobnictwo
- osobniczka
- osobniczość
- osobnik
- (obsolete) osobnikowość
- osobność
- osobodzień
- osobogodzina
- osobokilometr
- osobość
- osobowość
- osobówka
- osóbek
Related terms
[edit]Collocations
[edit]- ważna osoba ― important person
- święta osoba ― holy person
- państwowa osoba ― state person
- poważna osoba ― serious person
- zawodowa osoba ― professional person
- indywidualne osoby ― individual persons
- konkretna osoba ― particular person
- obca osoba ― strange person
- rozmaite osoby ― various people
- żywa osoba ― living person
- wspaniała osoba ― great person
- pojedyncze osoby ― single persons
- podejrzana osoba ― suspicious person
- ukochaa osoba ― loved person
- osoba publiczna ― public person
- osoba ubezwłasnowolniona ― incapacitated person
- osoba postronna ― bystander
- osoba prywatna ― private person
- osoba zmarła ― the person died
- osoba prawna ― legal person
- osoba winna ― guilty person
- osoba dorosła ― adult
- osoba ograniczona ― limited person
- osoba ubezpieczona ― insured person
- osoba niepełnosprawna ― disabled person
- sprawa osoby ― person's thing/issue/affair/business
- życie osoby ― person's life
- prawo osoby ― the right of a person
- praca osoby ― the work of a person
- grupa osób ― group of people
- zespół osób ― team of people
- głos osoby ― person's vote
- sytuacja osoby ― person's situation
- śmierć osoby ― death of a person
- wola osoby ― person's will
- rodzina osoby ― person's family
- stanowisko osoby ― person's position
- rozwój osoby ― person development
- rola osoby ― role of the person
- zdrowie osoby ― health of the person
- opinia osoby ― person's opinion
- wiedza osoby ― person's knowledge
- wolność osoby ― freedom of a person
- ochrona osoby ― protection of a person
- zgoda osoby ― consent of a person
- pozycja osoby ― person's position
- nazwisko osoby ― person's name
- zachowanie osoby ― behavior of a person
- los osoby ― the fate of a person
- kategoria osób ― category of people
- odpowiedzialność osoby ― person's responsibility
- własność osoby ― property of a person
- wrażenie osoby ― impression of a person
- cecha osoby ― feature of a person
- obecność osoby ― the presence of a person
- majątek osoby ― person's property
- relacja osób ― relationship of people
- funkcjonowanie osoby ― functioning of a person
- postawa osoby ― person's attitude
- fotografia osoby ― photography of a person
- dusza osoby ― soul of a person
- umysł osoby ― mind of a person
- intencja osoby ― person's intention
- utrata osoby ― loss of a person
- szkoda osoby ― damage to a person
- żądanie osoby ― person's request
- osoba czynności ― person of action
- osoba jakiegoś pochodzenia ― person of some origin
Trivia
[edit]According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), osoba is one of the most used words in Polish, appearing 21 times in scientific texts, 109 times in news, 29 times in essays, 23 times in fiction, and 14 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 196 times, making it the 279th most common word in a corpus of 500,000 words.[1]
References
[edit]Further reading
[edit]- osoba in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
- osoba in Polish dictionaries at PWN
- Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “osoba”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
- “OSOBA”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 07.05.2010
- Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “osoba”, in Słownik języka polskiego
- Aleksander Zdanowicz (1861) “osoba”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
- J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1904), “osoba”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 3, Warsaw, page 856
- Wanda Decyk-Zięba, editor (2018-2022), “osoba”, in Dydaktyczny Słownik Etymologiczno-historyczny Języka Polskiego [A Didactic, Historical, Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish), →ISBN
Serbo-Croatian
[edit]Etymology
[edit]Inherited from Proto-Slavic *osoba.
Pronunciation
[edit]Noun
[edit]ȍsoba f (Cyrillic spelling о̏соба)
Declension
[edit]Further reading
[edit]- “osoba” in Hrvatski jezični portal
Silesian
[edit]Noun
[edit]osoba f
- Proscribed form of ôsoba
- 2013, Waldemar Szymczyk, editor, Rajzyntasza[4], →ISBN, archived from the original on December 1, 2021, page 34:
- W brutalnej burdzie zginęła jedna osoba, czternaścioro rannych przewieziono już do szpitala.
- One person died in a brutal brawl, and the fourteen injured have already been transferred to the hospital.
Slovak
[edit]Etymology
[edit]Inherited from Proto-Slavic *osoba.
Pronunciation
[edit]Noun
[edit]osoba f (genitive singular osoby, nominative plural osoby, genitive plural osôb, declension pattern of žena)
Declension
[edit]Related terms
[edit]References
[edit]- “osoba”, in Slovníkový portál Jazykovedného ústavu Ľ. Štúra SAV [Dictionary portal of the Ľ. Štúr Institute of Linguistics, Slovak Academy of Science] (in Slovak), https://slovnik.juls.savba.sk, 2024
- Czech terms inherited from Old Czech
- Czech terms derived from Old Czech
- Czech terms inherited from Proto-Slavic
- Czech terms derived from Proto-Slavic
- Czech terms with IPA pronunciation
- Czech terms with audio links
- Czech lemmas
- Czech nouns
- Czech feminine nouns
- cs:Grammar
- Czech hard feminine nouns
- Old Czech terms inherited from Proto-Slavic
- Old Czech terms derived from Proto-Slavic
- Old Czech terms with IPA pronunciation
- Old Czech lemmas
- Old Czech nouns
- Old Czech feminine nouns
- zlw-ocs:Christianity
- zlw-ocs:Grammar
- Old Czech nouns with actual gender different from declined gender
- Old Czech hard feminine a-stem nouns
- Old Polish terms inherited from Proto-Slavic
- Old Polish terms derived from Proto-Slavic
- Old Polish terms with IPA pronunciation
- Old Polish lemmas
- Old Polish nouns
- Old Polish feminine nouns
- Lesser Poland Old Polish
- Old Polish terms with quotations
- Masovia Old Polish
- Polish terms derived from Proto-Slavic
- Polish terms inherited from Old Polish
- Polish terms derived from Old Polish
- Polish 3-syllable words
- Polish terms with IPA pronunciation
- Polish terms with audio links
- Rhymes:Polish/ɔba
- Rhymes:Polish/ɔba/3 syllables
- Polish lemmas
- Polish nouns
- Polish feminine nouns
- pl:Grammar
- Polish terms with obsolete senses
- Middle Polish
- pl:Theater
- pl:Narratology
- Polish terms with collocations
- Polish humorous terms
- pl:Christianity
- Polish terms with uncertain meaning
- Polish terms with quotations
- pl:People
- Serbo-Croatian terms inherited from Proto-Slavic
- Serbo-Croatian terms derived from Proto-Slavic
- Serbo-Croatian terms with IPA pronunciation
- Serbo-Croatian lemmas
- Serbo-Croatian nouns
- Serbo-Croatian feminine nouns
- Silesian lemmas
- Silesian nouns
- Silesian feminine nouns
- Silesian proscribed terms
- Silesian terms with quotations
- Slovak terms inherited from Proto-Slavic
- Slovak terms derived from Proto-Slavic
- Slovak terms with IPA pronunciation
- Slovak lemmas
- Slovak nouns
- Slovak feminine nouns
- sk:Grammar
- cs:People
- sk:People
- sh:People