-: ÃkwMíkfLkwt Lkk{ :- -: ykð]r¥k :-

GCERT (yãíkLk ykð] r¥k)

Äku. 6 Úke 10Lkku MktÃkqýo yfo UUUUU

(Mkk{krsf rð¿kkLk) -: ®f{ík :-
UUUUU +. 450/-
-: ÷u¾fLkwt Lkk{ :- UUUUU
Mkwhuþ. Mke. {fðkýk -: fLxuLx xe{ :-
yrsík®Mkn Ãkh{kh
Mkkøkh çkkhkux, Søkh Ãkxu÷
UUUUU

-: «fkþf :- UUUUU

GYAN LIVE -: xkEÃk Mku®xøk :-

UUUUU Mktíkku»k çkkhkux, ELÿ®Mkn rçknku÷k,

hu¾kçkuLk ©e{k¤e, LkwíkLkçkuLk {wËr÷Þkh
-: Email :-

gyanliveedu@[Link]

fkuÃkehkEx :- {nuþ yknòur÷Þk

«fkþfLke ÷ur¾ík ÃkhðkLkøke ðøkh yk ÃkwMíkfLkk ÷¾kýLkku fkuEÃký ¼køk, ÷u¾Lkþi÷e, hsqykíkþi÷e, {wÆkyku yLku
íkuLke økkuXðýe ðøkuhuLkku {wÿý, Þktrºkf, E÷uõxÙkurLkf, ÍuhkuõMk fu yLÞ fkuEÃký MðYÃk{kt WÃkÞkuøk fhðku Lknª. ykðwt
f]íÞ økuhfkÞËuMkh økýkþu yLku íku{ fhLkkhLke Mkk{u fkuÃkehkEx ¼tøkLke fkLkqLke fkÞoðkne fhðk{kt ykðþu íkuLke ¾kMk
LkkUÄ ÷uðe. fkuEÃký rððkË {kºk økktÄeLkøkh LÞkÞûkuºkLku yÄeLk hnuþu.

EŽƉĂƌƚŽĨƚŚŝƐŬΖƐƚĞdžƚ͕ǁƌŝƚŝŶŐƐƚLJůĞ͕ƉƌĞƐĞŶƚĂƚŝŽŶƐƚLJůĞ͕ŝƐƐƵĞƐĂŶĚŝƚƐĂƌƌĂŶŐĞŵĞŶƚ͕
ĞƚĐ͘ŵĂLJďĞƵƐĞĚŝŶƉƌŝŶƚ͕ŵĞĐŚĂŶŝĐĂů͕ĞůĞĐƚƌŽŶŝĐ͕džĞƌŽdžŽƌĂŶLJŽƚŚĞƌĨŽƌŵǁŝƚŚŽƵƚƚŚĞ
ǁƌŝƚƚĞŶƉĞƌŵŝƐƐŝŽŶŽĨƚŚĞƉƵďůŝƐŚĞƌ͘WůĞĂƐĞŶŽƚĞƚŚĂƚĂŶLJƐƵĐŚĂĐƚǁŝůůďĞĐŽŶƐŝĚĞƌĞĚ
ŝůůĞŐĂůĂŶĚůĞŐĂůĂĐƚŝŽŶǁŝůůďĞƚĂŬĞŶĂŐĂŝŶƐƚƚŚŽƐĞǁŚŽĚŽƐŽĨŽƌĐŽƉLJƌŝŐŚƚŝŶĨƌŝŶŐĞŵĞŶƚ͘
ŶLJĚŝƐƉƵƚĞƐŚĂůůďĞƐƵďũĞĐƚƚŽƚŚĞĞdžĐůƵƐŝǀĞũƵƌŝƐĚŝĐƚŝŽŶŽĨ'ĂŶĚŚŝŶĂŐĂƌ͘

(I)
 «MíkkðLkk
÷u¾fLke f÷{u....
økwshkíkLkk ¿kkLkrÃkÃkkMkw r{ºkku,

yk ÃkwMíkf 'ZdͲMkk{krsf rð¿kkLk Äkuhý - ϲ Úke ϭϬ 'W^͕W^/͕^/͕ŽŶͲ

ƐƚĂďůĞ͕dĂůĂƚŝ͕ ͕͘͘͘ ZĂŝůǁĂLJ͕WŽƐƚ͕ dd Ͳ dd ykðe yLkuf MÃkÄkoí{f Ãkheûkk{kt
{ËËYÃk ÚkkÞ íku nuíkwÚke çkLkkððk{kt ykÔÞwt Au. yk ÃkwMíkf{kt Mkk{krsf rð¿kkLkLkk {n¥ðLkk {wÆkykuLku MkkËe yLku
Mkh¤ ¼k»kk{kt hsq fhðk{kt ykÔÞk Au. EríknkMk, ¼qøkku¤, MkktMf]ríkf ðkhMkku, çktÄkhý, Ãkt[kÞíke hks yLku
yÚkoþk† suðk ík{k{ rð»kÞLkk MktÃkqýo yÇÞkMk¢{Lku ykðhe ÷uíkk Ãkheûkk÷ûke DYLkku rðþu»k Mk{kðuþ
fhðk{kt ykÔÞku Au. yk ÃkwMíkf ík{k{ rðãkÚkeoykuLkkt Mð¡Lku Mkkfkh fhðk {kxu ¾qçk s WÃkÞkuøke Lkeðzþu íkuðku
y{Lku rðïkMk Au. ík{k{ «fhýkuLku xqft {kt yLku «fhýLke yøkíÞLke fkuE çkkçkík hne Lk òÞ íku{ hsq fhðkLkku
«ÞíLk fÞkuo Au.

økwshkíke{kt fnuðík Au fu ‘ðkðku íkku Qøku’ yk çkkçkíkLku æÞkLk{kt hk¾e MÃkÄkoí{f Ãkheûkk{kt hkufrzÞk
{kõMko yÃkkðe þfu íkuðwt 'ZdLkk Mk{økú yÇÞkMk¢{Lku ykðhe ÷uíkwt ÃkwMíkf ykÃkLke Mk{ûk hsq fhíkkt n»koLke
÷køkýe yLkw¼ðeyu Aeyu. ÃkwMíkf ðkt[ðkLkwt þY fhku íÞkhu yuf ð¾ík su íku ÄkuhýLkkt Mkk{krsf rð¿kkLkLkkt
ÃkwMíkf{ktÚke «fhý ðkt[eLku íku s «fhý yk ÃkwMíkf{ktÚke ðkt[íkk ík{Lku y{khe {nuLkík Ëu¾kþu.

ÃkwMíkfLku ûkríkhrník çkLkkððk ík{k{ «ÞíLkku fhðk{kt ykðu÷ Au, Aíkkt õÞktÞ ûkrík hne nkuÞ íkku
ykÃk ϴϰϲϵϲϳϳϱϱϱ ¿kkLk ÷kEðLkk tŚĂƚƐĂƉƉLktçkh Ãkh VkuLk - {uMkus fhe sýkðþkuS.
ykÃkLkku yr¼«kÞ MkËkÞ ykðfkÞo Au.
Mkwhuþ Mke. {fðkýk
yrsík®Mkn Ãkh{kh

( II )
 Éý Mðefkh
yk ÃkwMíkf 'Zd Mkk{krsf rð¿kkLk (Äku. ϲ Úke ϭϬ) Mke{kr[öYÃk ÃkwMíkf çkLke hnuþu yuðku
áZ rðïkMk Au. yk ÃkwMíkf íkiÞkh fhðk{kt rðrðÄ íkçk¬u {ËËYÃk ÚkLkkh ©uÞkLk yÄeûkf ðøko-// íkhefu
fkÞohík [uíkLk Ãkxu÷ Mkh yLku ©e {nuþ yknòur÷Þk Mkh íku{s ©e íkh÷ Ãkxu÷ MkhLkku ¾qçk ¾qçk
yk¼kh. ykÃk Mkknuçku ÃkwMíkf{kt «§kuLke økkuXðý fu{ fhðe íkÚkk fÞk {wÆkLku æÞkLk{kt hk¾ðk íku ytøku
sYhe ík{k{ {køkoËþoLk ykÃÞwt. ÃkwMíkf{kt ÔÞkfhýøkík ¼q÷ku Lk hnu íkÚkk økwshkíke ÷¾kýLke ¼k»kkfeÞ
¼q÷ku Ãký Lk hnu íku {kxu ‘¿kkLk ÷kEð’Lkkt ík{k{ ÃkwMíkfkuLku ûkríkhrník çkLkkððk{kt Mkíkík {ËËYÃk Úkíkk
ykËhýeÞ ©e yuLk. Ãke. ÚkkLkfe Mkknuçk (rLkð]¥k - «fkþLk yrÄfkhe, ¼k»kk rLkÞk{f©eLke
f[uhe)Lkku ÓËÞÃkqðof yk¼kh. ykÃk MkknuçkLkwt {køkoËþoLk y{Lku MkËkÞ {¤íkwt s hnu Au. ÃkwMíkf{kt
«&™kuLke økkuXðý{kt {ËËYÃk Úkðk {kxu ‘¿kkLk ÷kEð’Lkkt rðLkÞ Mkku{uïhk, Søkh Ãkxu÷, S¿kuþ
zkuzeÞk, Mkkøkh çkkhkux, {wfuþ zkÞ{k, ÃkkÚko zkuzeÞkLku yk íkçk¬u ÞkË fhðk s hnu. yk ÃkwMíkfLkwt
xkE®Ãkøk, Mku®xøk íkÚkk Vku{uo®xøkLke snu{ík ¼kE ©e Mktíkku»k çkkhkux, hu¾kçkuLk ©e{k¤e, ELÿ®Mkn
rçknku÷k, LkqíkLkçkuLk {wË÷eÞkh, rnhuLk {uðkzkyu Mkkhk{kt Mkkhe heíku rLk¼kðe Au.

WÃkhkuõík r{ºkku - ðze÷ku - ¿kkLkesLkku WÃkhktík ÃkwMíkf «fkþLk{kt WÃkÞkuøke ÚkÞu÷kt yLÞ ÃkwMíkfku,
«fkþfku, ÷u¾fku íku{s Mkhfkhe - rçkLkMkhfkhe MkkExTMkLkku Ãký yk ûkýu ¾qçk ¾qçk yk¼kh.

ykðku s «u{ MkËkÞ {¤íkku hnuþu yuðe ykþk MkkÚku...

MkËkÞ ykÃkLkk,
Mkwhuþ. Mke. {fðkýk
yrsík®Mkn Ãkh{kh

( III )
{kíkk-rÃkíkkLku yÃkoý
±±±±±±±±±±±±±±±±±±±±±

INDEX

¢{ Äkuhý Ãk]c Lktçkh

ϭ. Äkuhý - ϲ ϭƚŽϳϭ

Ϯ͘ Äkuhý - ϳ ϳϮƚŽϭϳϯ

ϯ͘ Äkuhý - ϴ ϭϳϰƚŽϮϳϲ

ϰ͘ Äkuhý - ϵ ϮϳϳƚŽϯϳϭ

ϱ͘ Äkuhý - ϭϬ ϯϳϮƚŽϰϲϱ

±±±±±±±±±±±±±±±±±±±±±
 yLkw¢{rýfk

¢{ Äkuhý Ãk]c Lktçkh

Äkuhý - ϲ
ϭ͘ [k÷ku, EríknkMk òýeyu ϬϮ
Ϯ͘ ykrË{kLkðÚke MÚkkÞe SðLkLke MkVh Ϭϱ
ϯ. «k[eLk Lkøkhku yLku økútÚkku Ϭϵ
ϰ. ¼khíkLke «khtr¼f hkßÞÔÞðMÚkk ϭϰ
ϱ. þktríkLke þkuÄ{kt : çkwØ yLku {nkðeh ϭϴ
ϲ. {kiÞoÞwøk : [tÿøkwó yLku Mk{úkx yþkuf ϮϮ
ϳ. økwóÞwøk yLku yLÞ þkMkfku Ϯϲ
ϴ. ¼khíkð»koLke ¼ÔÞíkk ϯϭ
ϵ. ykÃkýwt ½h : Ãk]Úðe ϯϲ
ϭϬ. Ãk]ÚðeLkk ykðhýku ϰϭ
ϭϭ. ¼qr{MðYÃkku ϰϰ
ϭϮ. Lkfþku Mk{Syu ϰϵ
ϭϯ. ¼khík : ¼qÃk]c, ykçkkunðk, ðLkMÃkrík yLku ðLÞSðLk ϱϰ
ϭϰ. rðrðÄíkk{kt yufíkk ϲϬ
ϭϱ. Mkhfkh ϲϮ
ϭϲ. MÚkkrLkf Mkhfkh ϲϰ
ϭϳ. SðLkrLkðkon ϲϵ

¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555) 1

 1 [k÷ku, EríknkMk òýeyu.....
ª «k[eLk Mk{Þ{kt {kLkðe ÷¾ðk {kxu íkkzÃkºk yLku ¼kusÃkºkLkku • RríknkMkLkk yÇÞkMkeyku
WÃkÞkuøk fhíkku - nMík«ík ª Ãkwhkík¥ð þk†eyku
ª íkkzÃkºkku : íkkz ð]ûkLkkt Ãkýo Ãkh ÷¾kÞu÷ ÷¾ký ª EríknkMkfkhku ytøkúuS{kt ;ƌĐŚĂĞŽůŽŐŝƐƚͿ
ª ¼kusÃkºkku : ¼qso ð]ûkLke yktíkhAk÷ Ãkh ÷¾kÞu÷ ÷¾ký ª «ðkMkeyku
ª nMík«íkku н íkkzÃkºkku н ¼kusÃkºkku þu{kt Mk[ðkÞu÷k - ª rðËuþe «ðkMkeyku - (ϭ) {uøkuMÚkLkeMk (Ϯ) ÂÃ÷Lke
(ϭ) {trËh (Ϯ) {Xku (ϯ) VkrnÞkLk (ϰ) Ìkw yuLk íMktøk
ª nMíkÃkºkku н íkkzÃkºkku н ¼kusÃkºkLkk ÷¾kýLke ¼k»kk : (ϱ) W¥kh - Ãkrù{ ¼khík{kt fE LkËeLkk rfLkkhu Ãkktøkhu÷e
(ϭ) MktMf]ík (Ϯ) íkr{÷ (ϯ) «kf]ík {nkLk MkÇÞíkkLkkt ËþoLk ÚkkÞ Au. - ®MkÄw LkËe
• rþ÷k÷u¾ (ϲ) ¼khík{kt fux÷kt ð»ko Ãknu÷kt þnuhku níkkt. - ϰϱϬϬ
ª ÃkÚÚkh Ãkh fkuíkhu÷k ÷u¾ - ÷¾ký yux÷u - rþ÷k÷u¾ (ϳ) fE LkËe ykMkÃkkMk ϮϱϬϬ ð»ko Ãknu÷k þnuhku níkk.
- øktøkk
ª rþ÷k÷u¾{ktÚke þuLke {krníke {¤u - (ϭ) hkòLkk hkßÞ
(Ϯ) hkòLkku rðsÞ (ϯ) hkòLkku Ä{o (ϰ) hkòLke MktMf]rík • ¼qr{Lkwt Lkk{
ª økwshkík{kt òýeíkku rþ÷k÷u¾ : yþkufLkku rþ÷k÷u ¾ ª çku Lkk{ - (ϭ) ¼khík (Ϯ) EÂLzÞk
(sqLkkøkZ) ª EÂLzÞk þçË - ELzMk ÃkhÚke
• íkk{úÃkºkku ª ELzMkLkku MktMf]ík ¼k»kk{kt yÚko : ®MkÄw
ª EhkLk н økúeMkLkk ÷kufku fE LkËeÚke Ãkrhr[ík níkk : ®MkÄw
ª íkktçkkLkkt Ãkíkhk Ãkh fkuíkheLku ÷¾ðk{kt ykðíkwt ÷¾ký yux÷u
- íkk{úÃkºkku ª EhkLk н økúeMkLkk ÷kufku fux÷k ð»ko Ãknu÷kt ®MkÄwÚke Ãkrhr[ík
níkk - ϮϱϬϬ
ª íkk{úÃkºkku{ktÚke þuLke {krníke {¤u - (ϭ) hkòLkkt Lkk{
ª RhkLkLkk ÷kufku ®MkÄw LkËeLku - rnLzkuMk
(Ϯ) hkòLkku Ä{o (ϯ) hkòLkwt ðneðxeíktºk (ϰ) hkòLkwt
ËkLkÄ{o ª økúeMkLkk ÷kufku ®MkÄw LkËeLku - ELzMk
ª EhkLk н økúeMkLkk ÷kufku ®MkÄwLkk Ãkqðo rfLkkhkLku - EÂLzÞk ;/ŶĚŝĂͿ
ª íkk{úÃkºkku õÞkt Mk[ðkÞu÷kt Au :
ª ¼khík Lkk{ - É]øðuuË{ktÚke
(ϭ) ©e nu{[tÿk[kÞo ¿kkLk{trËh - Ãkkxý
ª õÞku {kLkðMk{qn ¼khíkLkk W¥kh - Ãkrù{ ¼køk{kt ykðu÷ -
(Ϯ) yu÷. ze. EÂLMxxâqx ykìV ELzku÷kuS ¼hík {kLkð Mk{qn
LkðhtøkÃkwhk, y{ËkðkË
ª hkò ¼híkLkk Lkk{ ÃkhÚke - ¼khík
(ϯ) ¼ku. su. yæÞÞLk yLku MktþkuÄLk rðãk¼ðLk -
y{ËkðkË
• Mkk÷ðkhe
ª r¾úMíke Ä{oLkk MÚkkÃkf - RMkw r¾úMík
(ϰ) ©e {nkðeh siLk ykhkÄLkk fuLÿ - fkuçkk, økktÄeLkøkh
ª r¾úMíkLkk sL{Lke økýLkk - fk¤økýLkk
• rMk¬k
ª ͗ĞĨŽƌĞŚƌŝƐƚ - [Link]. Ãkqðo (Ãknu÷k)
ª ÄkíkwLkk xwfzkLku AkÃk WÃkMkkððkLkkt çkeçkk{kt {qfe Ëçkký ykÃke ª ͗ŶŶŽŽŵŝŶŝ - [Link]. (ÃkAe)
çkLkkðkíkk rMk¬k yux÷u - Ãkt[{kfo rMk¬k
ª Lku çkË÷u : ͲĞĨŽƌĞŽŵŵŽŶƌĂ
ª MkkiÚke sqLkk rMk¬k - Ãkt[{kfo rMk¬k
ª Lku çkË÷u : ͲŽŵŵŽŶƌĂ
ª Ãkt[{kfo rMk¬k fE MkËeLkk - [Link]. Ãkqðo Ãkkt[{e MkËeLkk ª ;Ϳ - Mkk{kLÞ fu MkkÄkhý Þwøk (ÃkAe)
ª rMk¬k{ktÚke þuLke {krníke {¤u Au ? (ϭ) hkòLkwt Lkk{ ª ;Ϳ - Mkk{kLÞ fu MkkÄkhý ÞwøkÃkqðo (Ãknu÷k)
(Ϯ) hkòLkku Ä{o (ϯ) hkòLke MktMf]rík ª WͲĞĨŽƌĞWƌĞƐĞŶƚ
ª økúef hkò, {kiÞo hkò, økwó hkòyku õÞkt rMk¬k çkLkkðíkk ª  - økúef þçË (yuLkku zku{uLke)
(ϭ) MkkuLkkLkkt rMk¬k (Ϯ) [ktËeLkk rMk¬k (ϯ) íkktçkkLkk
yÚko : /ŶdŚĞzĞĂƌŽĨ'ŽĚ (¼økðkLkLkk Mk{ÞLkwt ð»ko)
rMk¬k

2 ¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555)

• rðfÕÃk ϭϭ. fÞk ðuË{ktÚke ykÃkýLku ¼khík Lkk{ òýðk {¤u Au?
ϭ. Lke[uLkk{ktÚke fkuLkku «k[eLk Mk{ÞLkk rðËuþe {wMkkVh{kt ;Ϳ ÉøðuË{ktÚke ;Ϳ Mkk{ðuË{ktÚke
Mk{kðuþ Úkíkku LkÚke? ;Ϳ yÚkðoðuË{ktÚke ;Ϳ ÞswðuoË{ktÚke
;Ϳ Mkh Úkku{Mk hkuLkku ;Ϳ {uøkuMÚkLkeMkLkku ϭϮ. EMkðe MkLkLke þYykík fÞk Ä{oLkk MÚkkÃkfLkk sL{ð»koÚke
;Ϳ VkrnÞkLkLkku ;Ϳ ÞwyLk ïktøkLkku fhðk{kt ykðu÷ Au?
Ϯ. EríknkMkfkhkuLkkt MktþkuÄLkkuÚke ykÃkýLku W¥kh-Ãkrï{ ¼khík{kt ;Ϳ siLkÄ{oLkk ;Ϳ çkkiØÄ{oLkk
fE LkËeLkk rfLkkhu Ãkktøkhu÷e {nkLk MkÇÞíkkLkkt ËþoLk ÚkkÞ ;Ϳ r¾úMíke Ä{oLkk ;Ϳ EM÷k{ Ä{oLkk
Au? ϭϯ. r¾úMíke Ä{oLkk MÚkkÃkf fkuý níkk?
;Ϳ øktøkkLkk ;Ϳ Þ{wLkkLkk ;Ϳ EMkw r¾úMík ;Ϳ y»kku shÚkw»xÙ
;Ϳ MkhMðíkeLkk ;Ϳ ®MkÄwLkk ;Ϳ snhík {nt{Ë ÃkÞøktçkh ;Ϳ økkiík{ çkwØ
ϯ. ¼khík{kt fux÷kt ð»kkuo Ãknu÷kt yLkuf þnuhku yÂMíkíð{kt ykÔÞkt ϭϰ. [Link].ϮϬϮϬ yux÷u EMkw r¾úMíkLkk sL{ ÃkAeLkkt fux÷k ð»ko?
níkkt?
;Ϳ ϮϬ ð»ko ;Ϳ ϮϬϮϬ ð»ko
;Ϳ ϭϬ,ϬϬϬ ð»ko Ãknu÷kt ;Ϳ ϰϱϬϬ ð»ko Ãknu÷kt
;ͿϮϮϬ ð»ko ;Ϳ ϮϬϬϬ ð»ko
;Ϳ ϴϬϬϬ ð»ko Ãknu÷kt ;Ϳ ϮϬϬϬ ð»ko Ãknu÷kt ϭϱ. fÞk Ä{oLkk MÚkkÃkfLkk sL{ð»koLku ËwrLkÞk{kt Mk{Þ MkkÚku
ϰ. EhkLkeyku ®MkÄw LkËeLku þwt fnuíkk níkk? òuzðk{kt ykÔÞwt Au?
;Ϳ øktøkuÞ ;Ϳ ELzMk ;Ϳ økkiík{ çkwØLkk
;Ϳ rnLzkuMk ;Ϳ EÂLzÞk ;Ϳ {nkðeh Mðk{eLkk
ϱ. økúeMkLkk ÷kufku ®MkÄw LkËeLku þwt fnuíkk níkk? ;Ϳ EMkw r¾úMíkLkk
;Ϳ øktøkuÞ ;ͿELzMk ;Ϳ nshík {nt{Ë ÃkÞøktçkhLkk
;Ϳ rnLzkuMk ;Ϳ EÂLzÞk ϭϲ. fÞk þkMkfLkk rþ÷k÷u¾ku ¾qçk s òýeíkk Au?
ϲ. fÞku rð»kÞ ykÃkýLku ¼qíkfk¤ rðþuLke {krníke ykÃku Au? ;Ϳ yfçkhLkk ;Ϳ rMkØhks sÞ®MknLkk
;Ϳ økrýík ;Ϳ hksLkeríkþk† ;Ϳ r{rnh ¼kusLkk ;Ϳ yþkufLkk
;Ϳ EríknkMk ;Ϳ ¼qøkku¤ ϭϳ. «k[eLk Mk{Þ{kt fkuý ÃkkuíkkLkk ykËuþku rþ÷kyku Ãkh fkuíkhkðe
ϳ. ¼qí kfk¤{kt çkLku ÷ e ½xLkkyku L ke {krníke {u ¤ ððk{kt «ò MkkÚku MktðkË fhíkk níkk?
Lke[uLkk{ktÚke fkuLkku WÃkÞkuøk Úkíkku LkÚke? ;Ϳ rþfkheyku ;Ϳ hkòyku
;Ϳ nMík«íkku ;Ϳ íkkzÃkºkku ;Ϳ {kAe{khku ;Ϳ ÃkþwÃkk÷fku
;Ϳ ¼kusÃkºkku ;Ϳ ík{k÷Ãkºkku ϭϴ. íkktçkkLkk Ãkíkhk WÃkh fkuíkheLku ÷¾ðk{kt ykðíkk ÷¾kýLku þwt
ϴ. rn{k÷Þ{kt Úkíkkt fÞkt ð]ûkkuLke Ãkkík¤e yktíkhAk÷ WÃkh fnuðkÞ?
nMík«Tíkku ÷¾ðk{kt ykðíke? ;Ϳ ¼kusÃkºk ;Ϳ íkkzÃkºk
;Ϳ [ez ;Ϳ¼qso ;Ϳ ¾íkÃkºk ;Ϳ íkk{úÃkºk
;Ϳ ËuðËkh ;Ϳ fu¤ ϭϵ. ¼khík{kt fE MkËeLkk Ãkt[{kfoLkk rMk¬k {¤e ykÔÞk Au?
ϵ. «k[eLk Mk{Þ{kt ÷¾kÞu÷e nMík«íkku fE søÞkyu Mk[ðkÞu÷e ;Ϳ [Link].Ãkqðuo ϱ{e MkËeLkk
Au? ;Ϳ [Link] ϮS MkËeLkk
;Ϳ Mkhfkhe ËVíkh{kt ;Ϳ{trËhku yLku {Xku{kt ;Ϳ [Link] ϱ{e MkËeLkk
;Ϳ Mkr[ðk÷Þ{kt ;Ϳ Mkhfkhe ríkòuhe (xÙuÍhe){kt ;Ϳ [Link] ϳ{e MkËeLkk
ϭϬ. rþ÷kyku yLku ÃkÚÚkhku Ãkh fkuíkhu÷k fu ÷¾u÷k ÷u¾Lku þwt fnuðk{kt ϮϬ. yiríknkrMkf †kuíkLkwt yæÞÞLk fhLkkh fÞk Lkk{Úke yku¤¾kÞ
ykðu Au? Au?
;Ϳ yr¼÷u¾ku ;Ϳ ¼kusÃkºk ;Ϳ ¼qMíkhþk†e ;Ϳ ¾økku¤þk†e
;Ϳ íkkzÃkºk ;Ϳ ËMíkkðus ;Ϳ yktfzkþk†e ;Ϳ Ãkwhkík¥ðþk†e

¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555) 3

Ϯϭ. ½ýe ðkh Mkk÷ðkheLku Lku çkË÷u fE heíku ÷¾ðk{kt ykðu Ϯϳ. òuzfk òuzku.
Au? ϭ. ©e nu{[tÿk[kÞo siLk¿kkLk {trËh () LkðhtøkÃkwhk
;Ϳ͘͘ ;Ϳ͘͘ Ϯ. ©e {nkðeh siLk ykhkÄLkk fuLÿ () Ãkkxý
;Ϳ͘͘͘ ;Ϳ [Link].Ãkqðuo ϯ.yu÷.ze.EÂLMxxâqx ykuV ELzku÷kuS () fkuçkk
ϮϮ. ½ýe ðkh Mkk÷ðkheLku Lku çkË÷u fE heíku ÷¾ðk{kt ykðu ϰ. ¼[Link].yæÞÞLk yLku MktþkuÄLk rðãk¼ðLk () y{ËkðkË
Au? ;ͿϭͲ͕ϮͲ͕ϯͲ͕ϰͲ
;Ϳ͘͘ ;Ϳ͘͘ ;ͿϭͲ͕ϮͲ͕ϯͲ͕ϰͲ
;Ϳ͘͘͘ ;Ϳ EMkðe MkLk ;ͿϭͲ͕ϮͲ͕ϯͲ͕ϰͲ
Ϯϯ. Mkk{kLÞ fu MkkÄkhý ÞwøkLku ytøkúuS{kt xqtf{kt fuðe heíku ÷¾e ;ͿϭͲ͕ϮͲ͕ϯͲ͕ϰͲ
þfkÞ. Ϯϴ. òuzfkt òuzku.
;Ϳ͘͘ ;Ϳ͘͘ ϭ. ¼qso Lkk{Lkk ð]ûkLke Ak÷ () yr¼÷u¾
;Ϳ͘͘͘ ;Ϳ ͘͘W͘ Ϯ. íkktçkkLkk Ãkíkhk WÃkh fkuíkhu÷tw ÷¾ký () {trËhku yLku {Xku
Ϯϰ. hkòyku ÃkkuíkkLkk ykËuþku ykÃkðk yLku «ò MkkÚku MktðkË fhðk ϯ. ÃkÚÚkh fu Äkíkw Ãkh fkuíkhu÷wt ÷¾ký () ¼kusÃkºk
fÞk yiríknkrMkf †kuíkLkku WÃkÞkuøk fhíkk? ϰ. nMík«íkkuLkwt MktøkúnMÚkkLk () íkk«Ãkºk
(y íkkzÃkºk ;Ϳ¼kusÃkºk ;ͿϭͲ͕ϮͲ͕ϯͲ͕ϰͲ
;Ϳ yr¼÷u¾ku ;Ϳ zkÞhe ;ͿϭͲ͕ϮͲ͕ϯͲ͕ϰͲ
Ϯϱ. ‘økwshkíkLkk fåA{kt ϰϬϬϬ ð»ko sqLkwt þnuh {¤e ykÔÞwt Au.’ ;ͿϭͲ͕ϮͲ͕ϯͲ͕ϰͲ
ík{u yk fuðe heíku òýe þfÞk? ;ͿϭͲ͕ϮͲ͕ϯͲ͕ϰͲ
;Ϳ ¾kuËfk{ Ëhr{ÞkLk {¤e ykðu÷k yðþu»kkuLkk ykÄkhu Ϯϵ. Lke[uLkk Ãkife fÞwt /fÞk rðÄkLkku MkíÞ Au?
;Ϳ ÷kuffÚkk yLku ËtíkfÚkkLkk ykÄkhu (ϭ) ¼khík yuðwt Lkk{ ÉøðuË{ktÚke ykÃkýLku òýðk {¤u Au.
;Ϳ Lkðk þnuhLke çkktÄýeLkk ykÄkhu (Ϯ) EhkLkeyku ®MkÄw LkËeLke ‘rnLzkuMk’ fnuíkk níkk.
;Ϳ ykÃku÷ Ãkife yuf Ãký Lkrn (ϯ) økúeMkLkk ÷kufku rMktÄw LkËeLku ‘ELzMk’ fnuíkk níkk.
Ϯϲ. ík{u Lke[uLkk{ktÚke fkuLku nMík«ík økýíkk LkÚke? ;Ϳ ϭ,Ϯ MkíÞ ;Ϳ Ϯ,ϯ MkíÞ
;Ϳ {kºk ϭ MkíÞ ;Ϳ çkÄk s MkíÞ Au
;Ϳ ¼kusÃkºkLku ;Ϳ íkkzÃkºkLku
;Ϳ íkk{úÃkºkLku ;Ϳ yLku çktLkuLku

-: sðkçkku :-
(ϭ)  (Ϯ)  (ϯ)  (ϰ)  (ϱ)  (ϲ)  (ϳ)  (ϴ)  (ϵ) 
(ϭϬ)  (ϭϭ)  (ϭϮ)  (ϭϯ)  (ϭϰ)  (ϭϱ)  (ϭϲ)  (ϭϳ)  (ϭϴ) 
(ϭϵ)  (ϮϬ)  (Ϯϭ)  (ϮϮ)  (Ϯϯ)  (Ϯϰ)  (Ϯϱ)  (Ϯϲ)  (Ϯϳ) 
(Ϯϴ)  (Ϯϵ) 

4 ¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555)

ª ‘ßÞkt MkqÞoLkkt rfhýku MkeÄk Ãkzu Au íÞkt’ : rËðMk ÷ktçkk yLku ϱ. fw÷ hu¾ktþð]¥kkuLke MktÏÞk fux÷e Au ?
hkík xqtfe ;Ϳ ϯϲϬ ;Ϳ ϭϴϬ
ª ‘ßÞkt MkqÞoLkkt rfhýku ºkktMkkt Ãkzu Au íÞkt’ : rËðMk xqtfk yLku ;Ϳ ϮϴϬ ;Ϳ ϭϮϬ
hkík ÷ktçke
ϲ. fw÷ frxçktÄkuLke MktÏÞk fux÷e Au ?
ª W¥khkÞý : ϮϮ rzMkuBçkhÚke MkqÞoLkk MkeÄkt rfhýku W¥kh íkhV
;Ϳ çku ;Ϳ [kh
yux÷u fu rð»kwðð]¥k íkhV ÃkzðkLkk þY ÚkkÞ Au. ϭϰ{eyu MkqÞo
{fhhkrþ{kt «ðuþ fhu Au. ;Ϳ Ãkkt[ ;Ϳ ºký
ª ËrûkýkÞLk : ϮϮ{e sqLkÚke MkqÞoLkk MkeÄk rfhýku ffoð]¥kÚke ϳ. Ãk]Úðe rð»kwðð]¥k Ãkh f÷kfLkk fux÷k rf÷ku{exhLke ÍzÃku yuf
¾MkeLku Ërûký íkhV rð»kwðð]¥k íkhV ÃkzðkLkwt þY ÚkkÞ Au suLku [¢ Ãkqýo fhu Au ?
ËrûkýkÞLk fnu Au. ;Ϳ ϭϴϮϬ ;Ϳ ϭϭϳϱ
ª MkqÞoLkku ¢ktríkð]¥k yLku rð»kwðð]¥k ð»ko{kt çku ð¾ík yufçkeòLku ;Ϳ ϭϲϳϬ ;Ϳ ϭϮϰϬ
AuËu Au. yk AuËLk®çkËwLku þwt fnuðk{kt ykðu Au : MktÃkkík rËðMk ϴ. Lke[uLkk Ãkife fkuý MðÞt«fkrþík Au ?
ª ‘Ϯϭ{e {k[o’ yLku ‘Ϯϯ{e MkÃxuBçkh’ hkík - rËðMk Mkh¾kt ;Ϳ MkqÞo ;Ϳ [tÿ
ÚkkÞ Au. su fÞk rËðMk íkhefu yku¤¾kÞ Au : rð»kwð rËLk
;Ϳ Ãk]Úðe ;Ϳ þw¢
• ÷eÃk ð»ko ϵ. [tÿLku fkuLkk íkhVÚke «fkþ {¤u Au ?
ª Ãk]ÚðeLkwt yuf ð»ko yux÷u : ϯϲϱ rËðMk, ϲ f÷kf ;Ϳ þw¢ íkhVÚke ;Ϳ Ãk]Úðe íkhVÚke
ª ÷eÃk ð»ko{kt fux÷k rËðMkku nkuÞ Au : ϯϲϲ rËðMk
;Ϳ økwhw íkhVÚke ;Ϳ MkqÞo íkhVÚke
ª ÷eÃk ð»ko{kt õÞkt {rnLkk{kt Ϯϴ rËðMkLkk çkË÷u Ϯϵ rËðMk
ϭϬ. ϮϮ rzMkuBçkhÚke MkqÞoLkkt MkeÄkt rfhýku fkuLkk íkhV ÃkzðkLkkt
nkuÞ Au : Vuçkúwykhe
þY ÚkkÞ Au ?
ª ÷eÃk ð»ko Ëh fux÷k ð»kuo ykðu Au : ϰ ð»kuo
;Ϳ {fhð]¥k íkhV ;Ϳ rð»kwðð]¥k íkhV
– økúný
;Ϳ W¥kh Äúwðð]¥k íkhV ;Ϳ ffoð]¥k íkhV
- MkqÞo : MðtÞ{«fkrþík Au.
ϭϭ. ÷eÃk ð»ko Ëh fux÷kt ð»kuo ykðu Au ?
- [tÿ : Ãkh«fkrþík Au.
;Ϳ ºký ;Ϳ Ãkkt[
– MkqÞoøkúný
- Ãk]Úðe н [tÿ н MkqÞo : MkqÞoøkúný ;Ϳ [kh ;Ϳ çku
- y{kMkLkk rËðMku : MkqÞoøkúný ϭϮ. MkqÞo Ãk]Úðe fhíkkt ÷øk¼øk fux÷k økýku {kuxku Au ?
– [tÿøkúný ;Ϳ Ϯϰ ÷k¾ økýku ;Ϳ ϭϮ ÷k¾ økýku
- [tÿ н Ãk]Úðe н MkqÞo : [tÿøkúný ;Ϳ ϭϯ ÷k¾ økýku ;Ϳ ϭϴ ÷k¾ økýku
- ÃkqLk{Lkk rËðMku : [tÿøkúný ϭϯ. MkqÞoLkwt økwhwíðkf»koý çk¤ Ãk]Úðe fhíkkt fux÷k økýwt ðÄkhu Au ?
• rðfÕÃk ;Ϳ ϯϮ økýwt ;Ϳ Ϯϴ økýwt
ϭ. Mkkihk»xÙ{kt Äò¤k ÃkkMku ¾hu÷e WÕfkLkwt ðsLk fux÷wt níkwt ? ;Ϳ Ϯϰ økýwt ;Ϳ ϭϮ økýwt
;Ϳ ϰϬ rføkúk sux÷wt ;Ϳ ϱϮ rføkúk sux÷wt ϭϰ. MkqÞoLkk «fkþLku Ähíke Ãkh ÃknkU[íkkt fux÷ku Mk{Þ ÷køku Au ?
;Ϳ ϭϱ rføkúk sux÷wt ;Ϳ ϲϬ rføkúk sux÷wt ;Ϳ Mkðk ykX r{rLkxLkku
Ϯ. LkûkºkkuLke fw÷ MktÏÞk fux÷e Au ? ;Ϳ ËMk r{rLkxLkku
;Ϳ ϭϮ ;Ϳ ϮϮ ;Ϳ Ãkkt[ r{rLkxLkku
;Ϳ ϭϴ ;Ϳ Ϯϳ ;Ϳ Mkkzk çkkh r{rLkxLkku
ϯ. ÄúwðLkku íkkhku fE rËþk{kt òuðk {¤u Au ? ϭϱ. MkqÞoLkwt {wÏÞ ykðhý fÞk ðkÞwLkwt çkLku÷wt Au ?
;Ϳ Ërûký ;Ϳ W¥kh ;Ϳ LkkExÙkusLkLkwt ;Ϳ ykìÂõMksLkLkwt
;Ϳ Ãkrù{ ;Ϳ Ãkqðo ;Ϳ fkçkoLk zkÞkìõMkkEzLkwt ;Ϳ nkEzÙkusLkLkwt
ϰ. fw÷ yûkktþð]¥kkuLke MktÏÞk fux÷e Au ? ϭϲ. MkkihÃkrhðkh{kt fw÷ fux÷k økúnku Au ?
;Ϳ ϯϲϬ ;Ϳ ϭϴϬ ;Ϳ ykX ;Ϳ Mkkík
;Ϳ ϭϴϭ ;Ϳ ϵϬ ;Ϳ ÃktËh ;Ϳ ðeMk

¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555) 39

ϭϳ. MkkihÃkrhðkhLkku MkkiÚke [{fíkku økún fÞku Au ? Ϯϱ. MkqÞo{tz¤Lkk fÞk økún Ãkh rËðMk-hkík yLku Éíkwyku suðe
;Ϳ þrLk ;Ϳ {tøk¤ ½xLkkyku òuðk {¤u Au ?
;Ϳ þw¢ ;Ϳ çkwÄ ;Ϳ þw¢ Ãkh ;Ϳ Ãk]Úðe Ãkh
ϭϴ. þw¢ yLku {tøk¤Lke ðå[u fÞku økún Au ? ;Ϳ økwhw Ãkh ;Ϳ {tøk¤ Ãkh
;Ϳ çkwÄ ;Ϳ økwhw Ϯϲ. Lke[uLkk òuzfkt òuzku.
;Ϳ þrLk ;Ϳ Ãk]Úðe ϭ. MkkiÚke {kuxku økún () þrLk
ϭϵ. Ãk]Úðe yLku økwhwLke ðå[u fÞku økún Au ? Ϯ. Ãkk½rzÞku økún () økwÁ
;Ϳ þw¢ ;Ϳ {tøk¤ ϯ. MkkiÚke ðÄw [{fíkku økún () þw¢
;Ϳ þrLk ;Ϳ ÞwhuLkMk ϰ. MkqÞoLke MkkiÚke LkSfLkku økún () çkwÄ
ϮϬ. Mkkih{tz¤{kt fÞku økún MkkiÚke {kuxku Au ? ()ϭͲ͕ϮͲ͕ϯͲ͕ϰͲ ()ϭͲ͕ϮͲ͕ϯͲ͕ϰͲ
;Ϳ økwhw ;Ϳ Ãk]Úðe ()ϭͲ͕ϮͲ͕ϯͲ͕ϰͲ ()ϭͲ͕ϮͲ͕ϯͲ͕ϰͲ
;Ϳ çkwÄ ;Ϳ þw¢ Ϯϳ. Lke[uLkk òuzfkt òuzku.
Ϯϭ. økwhw økúnLku fux÷k WÃkøkúnku Au ? ϭ. WÕfk ÃkzðkÚke çkLku÷wt Mkhkuðh () MkqÞo
;Ϳ ϰϴ ;Ϳ ϱϮ Ϯ. MkSðkuLkku Ãkk÷f () ÄúwðLkku íkkhku
;Ϳ ϳϵ ;Ϳ ϲϴ ϯ. Ãk]ÚðeLkk W¥kh økku¤kÄo{kt s Ëu¾kÞ () fkuÞLkk
ϮϮ. økwhw yLku ÞwhuLkMkLke ðå[u fÞku økún Au ? ϰ. rËðMk yLku hkík ÚkkÞ Au. () Ãk]ÚðeLke ËirLkf økrík
;Ϳ þw¢ ;Ϳ {tøk¤ ()ϭͲ͕ϮͲ͕ϯͲ͕ϰͲ ()ϭͲ͕ϮͲ͕ϯͲ͕ϰͲ
;Ϳ þrLk ;Ϳ çkwÄ ()ϭͲ͕ϮͲ͕ϯͲ͕ϰͲ ()ϭͲ͕ϮͲ͕ϯͲ͕ϰͲ
Ϯϯ. ÞwhuLkMk økúnLke þkuÄ õÞkhu ÚkE níke ? Ϯϴ. Lke[uLkk Ãkife fÞk rðÄkLkku MkíÞ Au?
;Ϳ [Link]. ϭϴϯϱ{kt ;Ϳ [Link]. ϭϳϴϭ{kt (ϭ) þrLk yu MkqÞo{tz¤Lkku çkkÌk økún Au.
;Ϳ [Link]. ϭϳϰϱ{kt ;Ϳ [Link]. ϭϴϬϮ{kt (Ϯ) Ãk]Úðe ÃkkuíkkLke Ähe Ãkh ÃkqðoÚke Ãkrï{ rËþk{kt Vhu Au.
Ϯϰ. Lke[uLkk Ãkife fÞku økún ¾qçk s Xtzku Au ? (ϯ) [tÿLku Ãk]Úðe íkhVÚke «fkþ {¤u Au.
;Ϳ økwhw ;Ϳ þrLk ;Ϳ {kºk-ϭ MkíÞ ;Ϳ {kºk-Ϯ,ϯ MkíÞ
;Ϳ {tøk¤ ;Ϳ ÞwhuLkMk ;Ϳ {kºk-Ϯ MkíÞ ;Ϳ çkÄk s MkíÞ Au.

-: sðkçkku :-
(ϭ)  (Ϯ)  (ϯ)  (ϰ)  (ϱ)  (ϲ)  (ϳ)  (ϴ)  (ϵ) 
(ϭϬ)  (ϭϭ)  (ϭϮ)  (ϭϯ)  (ϭϰ)  (ϭϱ)  (ϭϲ)  (ϭϳ)  (ϭϴ) 
(ϭϵ)  (ϮϬ)  (Ϯϭ)  (ϮϮ)  (Ϯϯ)  (Ϯϰ)  (Ϯϱ)  (Ϯϲ)  (Ϯϳ) 
(Ϯϴ) 

40 ¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555)

 10 Ãk]ÚðeLkkt ykðhýku
• {]Ëkðhý ª fÞk ykðhýLku Lkhe ykt¾u òuE þfkíkwt LkÚke : ðkíkkðhýLku
ª Ãk]ÚðeLkku WÃkhLkku ÃkkuÃkzku þuLkku çkLku÷ku : {kxe yLku ½Lk ª ðkíkkðhý{kt : (ϭ) ðkÞwy ku (Ϯ) ÃkkýeLke ðhk¤
ª ‘{]Ëk’ þçËLkku yÚko þwt ÚkkÞ Au : {kxe (ϯ) Äq¤Lkk hsfýku (ϰ) WÕfkfý (ϱ) ûkkhfý
(ϲ) Mkqû{Sð - stíkwyku
ª Ãk]ÚðeLkk ÃkkuÃkzkLkk WÃk÷k ¼køkLku þwt fnu Au : {]Ëkðhý
ª ðkíkkðhý : htøk, øktËk, MðkËhrník nkuÞ Au.
ª {]Ëkðhý : (ϭ) ¾zfkðhý (Ϯ) ½Lkkðhý
ª ðkíkkðhý : ÃkkhËþof nkuÞ Au.
ª Ãk]ÚðeLkku WÃkhLkku ÃkkuÃkzku : ϲϰÚke ϭϬϬ rf{e òzku.
ª ðkíkkðhý{kt ík¥ðku : (ϭ) ðkÞw (Ϯ) «ðkne (ϯ) ½Lk
ª Ãk] Ú ðeLkk WÃkhLkk Ãkku à kzk{kt fÞk n÷fkt ík¥ðku :
ª ðkíkkðhý{kt ðkÞwyku : (ϭ) LkkExÙkusLk (Ϯ) ykìÂõMksLk
(ϭ) yuÕÞwr{rLkÞ{ (Ϯ) rMkr÷fk
(ϯ) ykuøkkuoLk (ϰ) fkçkoLk zkÞkìõMkkEz (ϱ) ykuÍkuLk
ª {]Ëkðhý : Ϯϵ xfk
ª Ãk]ÚðeLke MkÃkkxe LkSfLkwt ðkíkkðhý : ½è nkuÞ Au.
ª {]Ëkðhý : (ϭ) Ãkðoíkku (Ϯ) Wå[ «Ëuþku (ϯ) {uËkLkku
ª Ãk]ÚðeLke MkÃkkxeÚke Ÿ[u síkk ðkÞwykuLkwt «{ký ½xíkkt nðk
ª {]Ëkðhý{kt Ëh ϭ rf.{[Link] ŸzkE : ϯϬϬ MkuÂÕþÞMk : Ãkkík¤e ÚkkÞ Au.
íkkÃk{kLkLkku ðÄkhku ª Ãk]ÚðeLke MkÃkkxeÚke Ÿ[u síkk ðkÞwykuLkwt «{ký : ½xíkwt òÞ Au.
ª ¾zfkuLkk Ãkeøk¤u÷k ÿÔÞLku þwt fnu Au : ‘{uø{k’ ª ¾qçk s ¼khu ðkÞw : fkçkoLk zkÞkìõMkkEz (nðkLkk Lke[÷k
ª Sðkðhý yLku ðLkMÃkríkSðLk MkkÚku økkZ MktçktÄ : {]ËkðhýLkku Míkh{kt)
ª ½h, Ãkkýe, ¾uíke, WãkuøkkuLkku MktçktÄ : {]Ëkðhý MkkÚku ª ¾qçk s n÷fk ðkÞw : nkEzÙkusLk yLku rnr÷Þ{ (¾qçk
ª ¾Lkeòu yLku ¾Lkes íku÷ þu{ktÚke {¤u : {]Ëkðhý{ktÚke Ÿ[kEyu)
ª yknkhÚke {ktzeLku ykðkMk yLku ykÃkýk yÂMíkíðLkku ÃkkÞku ª ¾qçk s ykuAku ðkÞw : ykuÍkuLk (¾qçk Ÿ[k)
yux÷u : {]Ëkðhý ª MkqÞoLkk s÷Ë Ãkkhòtçk÷e rfhýkuLkwt þku»ký fhu Au : ykuÍkuLk
• s÷kðhý ðkÞw
ª Ãk] ÚðeMkÃkkxe Ãkh su rðMíkkh ÃkkýeÚke ½uhkÞu ÷ku Au íku ª fÞku ðkÞw MðkMÚÞðÄof Au : ykuÍkuLk
: ‘s÷kðhý’ ª ðkíkkðhý{kt þuLkk ÷eÄu Ãk]Úðe Ãkh MkqÞo«fkþ hu÷kíkku òuðk
ª s÷kðhý : ϳϭ xfk (Ãkkýe) {¤u : hsfýkuLku
ª Ãk]Úðe ÃkhLkk rðþk¤ s¤hkrþ Ähkðíkk ¼køk : ‘{nkMkkøkh’ ª MkqÞkuoËÞ Ãknu÷kt : W»kkfk¤
ª [kh {nkMkkøkhku : (ϭ) ÃkìMkurVf {nkMkkøkh (Ϯ) yux÷uÂLxf ª MkqÞkoMík ÃkAe : MktæÞkfk¤
{nkMkkøkh (ϯ) ®nË {nkMkkøkh (ϰ) ykforxf {nkMkkøkh ª LkkExÙkusLk : ϳϴ.Ϭϯ xfk ϭϯϬ rf.{e. MkwÄe
ª {nkMkkøkh{kt Ÿze ¾kEyku : ϭϬ Úke ϭϭ rf.{e. ª ykìÂõMksLk : ϮϬ.ϵϵ xfk ϭϭϬ rf.{e. MkwÄe
ª Mk{wÿ{kt hnu÷wt ¾khwt Ãkkýe : ϵϳ xfk ª ykuøkkuoLk : Ϭ.ϵϰ xfk
ª Äúwðku, rn{k÷Þ, Ÿ[k Ãkðoíkku, Ãk]ÚðeLkkt Ãkuxk¤, Mkhkuðh, ª fkçkoLk zkÞkìõMkkEz : Ϭ.Ϭϯ xfk ϮϬ rf.{e. MkwÄe
LkËeyku : Ãkkuýku ¼køk Ãkkýe ª yLÞ ðkÞwyku : Ϭ.Ϭϭ xfk
ª s÷kðhýLkwt yÂMíkíð yux÷u s : MkSðMk]rüLkwt yÂMíkíð • Sðkhý
ª Ãk]Úðe ÃkhLkk ðhMkkË {kxu {kuxk ¼køkLkku ¼us : Mk{wÿ{ktÚke ª {]Ëkðhý + ðkíkkðhý + s÷kðhý : ‘Sðkðhý’
ª Mk{wÿLkk íkr¤ÞuÚke : (ϭ) {ìtøkuLkeÍ (Ϯ) ÷ku¾tz (ϯ) f÷kE ª Mkkih Ãkrhðkh{kt õÞkt økúnLku ‘Sðkðhý’ {éÞwt Au : Ãk]Úðe
(ϰ) ¾Lkeòu ª õÞkt ykðhý{kt SðMk]rüLkku Mk{kðuþ ÚkkÞ Au : Sðkðhý{kt
ª {nkMkkøkhku{kt «[tz þÂõíkLku LkkÚkeLku : rðãwíkþÂõík {u¤ðe ª {kLkðe + ðLkMÃkrík + «kýeyku : SðMk]rü (Sðkðhý)
þfkÞ ª Ãk]Úðe ÃkhLkk MkSðku ¾kuhkf þu{ktÚke {u¤ðu Au : Sðkðhý{ktÚke
– ðkíkkðhý ª {kLkðSðLkLkk yÂMíkíð yLku rLkðkonLkku ykÄkh : Sðkðhý
ª Ãk]ÚðeLke [khuçkksw ðªx¤kELku ykðu÷k nðkLkk ykðhýLku Ãkh Au.
: ‘ðkíkkðhý’
ª ðkíkkðhý : ϴϬϬ Úke ϭϬϬϬ rf.{[Link] Ÿ[kE

¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555) 41

• rðfÕÃk ϭϮ. Ãk]ÚðeLkk fÞk ykðhýÚke hurzÞku yLku ËqhËþoLkLkkt «Mkkhýku
ϭ. Ãk]ÚðeLkwt fÞwt ykðhý Lkhe ykt¾u òuE þfkíkwt LkÚke ? þõÞ çkLku Au ?
;Ϳ ðkíkkðhý ;Ϳ {]Ëkðhý (½Lkkðhý) ;Ϳ s÷kðhýÚke ;Ϳ SðkðhýÚke
;Ϳ s÷kðhý ;Ϳ Sðkðhý ;Ϳ {]Ëkðhý (½Lkkðh{)Úke ;Ϳ ðkíkkðhýÚke
Ϯ. Ãk]ÚðeLkwt fÞwt ykðhý htøk, øktÄ yLku MðkËhrník Au ? ϭϯ. Ãk]ÚðeLkk fÞk ykðhý MkkÚkuLkk ½»koýÚke W÷fk suðk yðfkþe
ÃkËkÚko Mk¤øke QXe Lkkþ Ãkk{u Au ?
;Ϳ s÷kðhý ;Ϳ Sðkðhý
;Ϳ ðkíkkðhý ;Ϳ s÷kðhý
;Ϳ ðkíkkðhý ;Ϳ {]Ëkðhý (½Lkkðhý)
;Ϳ Sðkðhý ;Ϳ {]Ëkðhý (½Lkkðhý)
ϯ. ðkíkkðhý{kt ykìÂõMksLk ðkÞwLkwt «{ký ykþhu fux÷k xfk
Au ? ϭϰ. Ãk]ÚðeLkwt fÞwt ykðhý Ãk]Úðe {kxu ‘fwËhíke Zk÷’Lke økhs Mkkhu Au ?
;Ϳ Ϭ.ϵϰ xfk ;Ϳ ϳϴ.Ϭϯ xfk ;Ϳ Sðkðhý ;Ϳ ðkíkkðhý
;Ϳ Ϯϴ.ϱ xfk ;Ϳ ϮϬ.ϵϵ xfk ;Ϳ {]Ëkðhý (½Lkkðhý) ;Ϳ s÷kðhý
ϰ. ðkíkkðhý{kt LkkExÙkusLk ðkÞLkwt «{ký ykþhu fux÷k xfk ϭϱ. MkkihÃkrhðkhLkku fÞku økún ‘Sðkðhý’ Ähkðu Au ?
Au ? ;Ϳ LkìÃåÞwLk ;Ϳ Ãk]Úðe
;Ϳ ϮϬ.ϵϵ xfk ;Ϳ ϳϴ.Ϭϯ xfk ;Ϳ þw¢ ;Ϳ økwhw
;Ϳ ϰ.Ϭϲ xfk ;Ϳ ϭϴ.Ϭϲ xfk ϭϲ. Ãk]ÚðeLkk fÞk ykðhý{kt rðrðÄ «fkhLke SðMk]rüLkku
ϱ. ðkíkkðhý{kt fkçkoLk zkÞkìõMkkEz ðkÞwLke nkshe ykþhu fux÷k Mk{kðuþ ÚkkÞ Au ?
rf{eLke Ÿ[kE ÃkAe ykuAe sýkÞ Au ? ;Ϳ {]Ëkðhý (½Lkkðhý){kt ;Ϳ s÷kðhý{kt
;Ϳ ϮϬ rf{eLke ;Ϳ ϭϭϬ rf{eLke ;Ϳ ðkíkkðhý{kt ;Ϳ Sðkðhý{kt
;Ϳ ϲϬ rf{eLke ;Ϳ ϭϯϬ rf{eLke ϭϳ. MkkihÃkrhðkh{kt fÞku økún yòuz Au ?
ϲ. ðkíkkðhý{kt ykìÂõMksLk ðkÞwLke nkshe ykþhu fux÷k ;Ϳ økwhw ;Ϳ þrLk
rf{eLke Ÿ[kE ÃkAe ykuAe sýkÞ Au ? ;Ϳ Ãk]Úðe ;Ϳ þw¢
;Ϳ ϰϱ rf{eLke ;Ϳ ϭϯϬ rf{eLke
ϭϴ. Ãk]ÚðeLkkt {wÏÞ fux÷kt ykðhýku Au ?
;Ϳ ϭϭϬ rf{eLke ;Ϳ ϮϬ rf{eLke
;Ϳ [kh ;Ϳ çku
ϳ. ðkíkkðhý{kt LkkExÙkusLk ðkÞwLke nkshe ykþhu fux÷k rf{eLke
;Ϳ Ãkkt[ ;Ϳ ºký
Ÿ[kE ÃkAe ykuAe sýkÞ Au ?
ϭϵ. ‘{]Ëk’ þçËLkku þku yÚko ÚkkÞ Au ?
;Ϳ ϭϭϬ rf{eLke ;Ϳ ϭϯϬ rf{eLke
;Ϳ ðk®sºk ;Ϳ {kxe
;Ϳ ϮϬ rf{eLke ;Ϳ ϲϴ rf{eLke
ϴ. ðkíkkðhýLkku fÞku ðkÞw MkqÞoLkkt s÷Ë Ãkkhòtçk÷e rfhýkuLkwt ;Ϳ ÃkÚÚkh ;Ϳ Ëçkký
þku»ký fhe Ãk]ÚðeLku MkqÞoLke «[tz økh{eÚke çk[kðu Au ? ϮϬ. {]Ëkðhý Ãk]ÚðeLke MkÃkkxeLkku ykþhu fux÷k xfk ¼køk hkufu Au ?
;Ϳ ykìÂõMksLk ;Ϳ LkkExÙkusLk ;Ϳ ϵϳ xfk ;Ϳ ϳϭ xfk
;Ϳ nkEzÙkusLk ;Ϳ ykuÍkuLk ;Ϳ ϮϮ xfk ;Ϳ Ϯϵ xfk
ϵ. Lke[uLkk Ãkife fÞku ðkÞw MðkMÚÞðÄof Au ? Ϯϭ. Mkk{kLÞ heíku Ëh ϭ rf{eLke ŸzkEyu ykþhu fux÷k MkuÂÕþÞMk
;Ϳ LkkExÙkusLk ;Ϳ ykuÍkuLk íkkÃk{kLkLkku ðÄkhku ÚkkÞ Au ?
;Ϳ fkçkoLk zkÞkìõMkkez ;Ϳ nkEzÙkusLk ;Ϳ ϰϱϬ ;Ϳ ϮϬϬ
ϭϬ. ðkíkkðhýLkk fÞk ½xfLku fkhýu Ãk]Úðe Ãkh Ãkzíkku MkqÞo«fkþ ;Ϳ ϯϬϬ ;Ϳ ϭϱϬ
[kuíkhV Vu÷kÞ Au ? ϮϮ. s÷kðhý Ãk]ÚðeLke MkÃkkxeLkku ykþhu fux÷k xfk ¼køk hkufu Au ?
;Ϳ ykuÍkuLk ;Ϳ ykìÂõMksLk ;Ϳ ϳϭ xfk ;Ϳ ϵϳ xfk
;Ϳ hsfýku ;Ϳ fkçkoLk zkÞkìõMkkEz ;Ϳ ϲϴ xfk ;Ϳ ϳϴ xfk
ϭϭ. Ãk]ÚðeLkk fÞk ykðhýLkk {kæÞ{Úke yðks Mkkt¼¤e þfkÞ Ϯϯ. {nkMkkøkhkuLkk íkr¤Þu fux÷k rf{e sux÷e rðþk¤ yLku Ÿze
Au ? ¾kEyku Au ?
;Ϳ {]Ëkðhý (½Lkkðhý)Lkk ;Ϳ ðkíkkðhýLkk ;Ϳ ϴ Úke ϵ ;Ϳ ϵ Úke ϭϬ
;Ϳ SðkðhýLkk ;Ϳ s÷kðhýLkk ;Ϳ ϭϬ Úke ϭϭ ;Ϳ ϭϮ Úke ϭϯ

42 ¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555)

Ϯϰ. Ãk]Úðe ÃkhLkk ÃkkýeLkk fw÷ sÚÚkk{ktÚke fux÷k xfk Ãkkýe Ϯϳ. Lke[uLkk Ãkife fÞwt/fÞk rðÄkLkku MkíÞ Au.
{nkMkkøkhku{kt hnu÷wt Au ? (ϭ) Ãk]ÚðeMkÃkkxeÚke ykþhu ϴϬϬ rf{e MkwÄe ðkíkkðhý
;Ϳ ϴϬ xfk ;Ϳ ϴϴ xfk rðMíkhu÷wt Au.
;Ϳ ϳϭ xfk ;Ϳ ϵϳ xfk (Ϯ) ykuÍkuLk ðkÞw MkqÞoLkk Ãkkhòtçk÷e rfhýkuÚke Ãk]Úðe ÃkhLkk
Ϯϱ. ykþhu fux÷k rf÷ku{exhLke Ÿ[kE MkwÄeLkk rðrðÄ ðkÞwykuLkk MkSðkuLku çk[kðu Au.
ykðhýLku ‘ðkíkkðhý’ fnu Au ? (ϯ) Ãk]ÚðeLkkt {wÏÞ Ãkkt[ ykðhýku Au.
;Ϳ ϲϬϬ ;Ϳ ϳϬϬ (ϰ) ‘{]Ëk’ þçËLkku yÚko {kxe ÚkkÞ Au.
;Ϳ ϴϬϬ Úke ϭϬϬϬ ;Ϳ ϭϮϬϬ ;Ϳ ϭ,Ϯ,ϯ ;Ϳ ϭ,Ϯ,ϰ
Ϯϲ. Lke[uLkk Ãkife õÞwt/fÞk rðÄkLkku MkíÞ Au. ;Ϳ Ϯ,ϯ MkíÞ ;Ϳ çkÄk s MkíÞ Au.
(ϭ) Ÿzk Mk{wÿku{kt Ãk]ÚðeLkku ÃkkuÃkzku Ãkkík¤ku nkuÞ Au.
(Ϯ) Ãk]Úðe MkÃkkxeLkku ykþhu Ϯϵ% ¼køk {]Ëkðhýu hkuf÷ u ku Au.
(ϯ) ðkíkkðhý{kt ykuÍkuLk ðkÞwLkwt «{ký ¾qçk ykuAwt nkuÞ Au.
;Ϳ ϭ,Ϯ MkíÞ ;Ϳ Ϯ,ϯ MkíÞ
;Ϳ {kºk-ϯ MkíÞ ;Ϳ çkÄk s MkíÞ Au.

-: sðkçkku :-
(ϭ)  (Ϯ)  (ϯ)  (ϰ)  (ϱ)  (ϲ)  (ϳ)  (ϴ)  (ϵ) 
(ϭϬ)  (ϭϭ)  (ϭϮ)  (ϭϯ)  (ϭϰ)  (ϭϱ)  (ϭϲ)  (ϭϳ)  (ϭϴ) 
(ϭϵ)  (ϮϬ)  (Ϯϭ)  (ϮϮ)  (Ϯϯ)  (Ϯϰ)  (Ϯϱ)  (Ϯϲ)  (Ϯϳ) 

¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555) 43

 11 ¼qr{MðYÃkku
ˆ Ãk]ÚðeMkÃkkxeLkku y{wf ¼køk [ku¬Mk Ÿ[kE, Zku¤kð yLku ykfkh «kó fhu íÞkhu íkuLku ¼qr{MðYÃk fnuðk{kt ykðu Au.
ˆ (ϭ) Ãkðoík (Ϯ) Wå[«Ëuþ (ϯ) {uËkLk (ϰ) hý (ϱ) ËrhÞkrfLkkhku
ˆ Ãkðoíkku ϵϬϬ {exhÚke ðÄw Ÿ[kE Ϯϲ xfk
ˆ Wå[«Ëuþ ϭϴϬ {exhÚke ðÄw Ÿ[kE ϭϴ xfk
ˆ {uËkLk ϭϴϬ {exhÚke ykuAe Ÿ[kE ϱϱ xfk ÷øk¼øk
Ãkðoík Wå[«Ëuþ {uËkLk
økuz Ãkðoík yktíkhÃkðoíkeÞ Wå[«Ëuþ rfLkkhkLkk {uËkLk
¾tz Ãkðoík Ãkðoík«ktíkeÞ Wå[«Ëuþ ½MkkhýLkkt {uËkLk
ßðk¤k{w¾e Ãkðoík ¾tzeÞ Wå[ Wå[«Ëuþ rLkûkuÃkýLkkt {uËkLk
yðrþü Ãkðoík
ª Ãkðoík : rðïLke fw÷ ðMkíkeLkk ϭϬ ¼køkLke ðMkíkeLkwt hnuXký MÚkkLk, WËknhý ({uÂõMkfku yLku çkøkkuxk)
– Wå[«Ëuþ
ª ÷kðkLke V¤ÿwÃk s{eLk nkuÞ íkku fÃkkMkLke ¾uíke {kxu yLkwfq¤ ykðu Au.
ª Wå[«Ëuþ{ktÚke ÷ku¾tz, {ìtøkuLkeÍ, MkkuLkwt {¤u Au.
ª ¼khíkLkku AkuxkLkkøkÃkwhLkku Wå[«Ëuþ : ÃkþwÃkk÷Lk, «ðkMk, rVÕ{ {kxu WÃkÞkuøke
ª rfLkkhkLkk {uËkLkLku ‘Mkth[LkkLkwt {uËkLk’ fnu Au.
ª ½MkkhýLkk {uËkLkLku ‘ÃkuLke Ã÷uELk’ fnu Au.
ª rLkûkuÃkýLkk {uËkLkLku ‘fktÃkLkkt {uËkLk’ fnu Au. - MkhkuðhLkkt {uËkLk (f~{ehLke ¾eýku)
– {uËkLk
ª Mkzf{køko yLku hu÷{køko {kxu WÃkÞkuøke
ª V¤ÿwÃk s{eLk ¾uík - WíÃkkËLk {kxu ðÄw WÃkÞkuøke
– ykx÷wt òýku
{uÂõMkfku {uÂõMkfku ϮϯϬϬ {exh Âõðxku Efðuzkuh Ϯϯϴϲ {exh
çkøkkuxk fku÷trçkÞk ϮϲϮϱ {exh ÷un ¼khík ϯϱϬϬ {exh
ÕnkMkk ríkçkux ([eLk) ϯϱϮϬ {exh ÷kÃkkÍ çkku÷urðÞk ϯϲϰϬ {exh

ϭ. økuz Ãkðoík {kuxu ¼køku Mk{wÿ íkr¤ÞkLkk «Ëuþku fu

s¤kþÞkuLkk íkr¤Þu yufºk ÚkÞu÷k rLkûkuÃk{kt
çktLku çkkswyuÚke Ëçkký ykðíkkt fh[÷eyku
fu økuz Ãkzu Au, íkuLku økuz Ãkðoík fnu Au.
– WËknhý
ª yurþÞk{kt rn{k÷Þ, ÞwhkuÃk{kt ykÕÃMk, W¥kh y{urhfk
hkurfÍ, Ërûký y{urhfk yuÂLzÍ

44 ¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555)

ϲ. nw{kÞw fR Mkk÷{kt rËÕ÷eLke økkËe Ãkh çkuXku níkku? ϭϴ. økúkLz xÙtf hkuz fÞkt MkwÄe rðMíkhu÷ku níkku?
;Ϳ [Link]. ϭϱϮϲ{kt ;Ϳ [Link]. ϭϱϮϳ{kt ;Ϳ çktøkk¤ yLku W¥kh ¼khík MkwÄe
;Ϳ [Link]. ϭϱϯϬ{kt ;Ϳ [Link]. ϭϱϯϱ{kt ;Ϳ hksMÚkkLk yLku W¥kh ¼khík MkwÄe
ϳ. fÞk {w½÷ çkkËþknLkk Lkk{Lkku yÚko ‘LkMkeçkËkh’ ÚkkÞ Au? ;Ϳ Ãktòçk yLku {æÞ «Ëuþ MkwÄe
;Ϳ çktøkk¤ yLku Ërûký ¼khík MkwÄe
;Ϳ ykihtøkÍuçk ;Ϳ yfçkh
ϭϵ. fÞk rËÕ÷e þkMkfLkwt íkkuÃkLkk rLkheûký Ëhr{ÞkLk yfM{kík
;Ϳ snktøkeh ;Ϳ nw{kÞw
ÚkðkÚke yðMkkLk ÚkÞwt níkwt?
ϴ. nw{kÞwyu økwshkíkLkk fÞk Mkw÷íkkLk MkkÚku ÞwØ fÞwo níkwt? ;Ϳ snktøkehLkwt ;Ϳ nw{kÞwLkwt
;Ϳ çknkËwhþkn ;Ϳ {nkuçkíkþkn ;Ϳ çkkçkhLkwt ;Ϳ þuhþknLkwt
;Ϳ yn{Ëþkn ;Ϳ çknkWÆeLk ϮϬ. fkuLkku sL{ ®MkÄ{kt y{hfkuxLkk ®nËw hksÃkqík hkòLkk ½uh ÚkÞku
ϵ. fkuLke MkkÚku ÚkÞu÷k ÞwØ{kt Ãkhkrsík ÚkRLku nw{kÞwLku ¼khíkLke níkku?
çknkh sðwt Ãkzâwt níkwt? ;Ϳ ykihtøkÍuçkLkku ;Ϳ þknsnktLkku
;Ϳ rþðkSLke ;Ϳ þuhþknLke ;Ϳ yfçkhLkku ;Ϳ nw{kÞwLkku
;Ϳ {nkhkýk «íkkÃkLke ;Ϳ rLkÍk{Lke Ϯϭ. Lke[uLkk{ktÚke fkuý {kºk ϭϰ ð»koLke ðÞu rËÕ÷eLkku çkkËþkn
çkLÞku níkku?
ϭϬ. fÞk ËuþLkk þnuLkþknLke {ËËÚke nw{kÞwyu fkçkw÷ yLku ftËnkh
SíÞkt níkkt? ;Ϳ þknsnkt ;Ϳ yfçkh
;Ϳ snktøkeh ;Ϳ nw{kÞw
;Ϳ çk÷wr[MíkkLkLkk ;Ϳ RhkfLkk
ϮϮ. ÃkkýeÃkíkLkwt çkeswt ÞwØ fR Mkk÷{kt ÚkÞwt níkwt?
;Ϳ RhkLkLkk ;Ϳ yV½krLkMíkkLkLkk
;Ϳ [Link]. ϭϱϰϬ{kt ;Ϳ [Link]. ϭϱϮϲ{kt
ϭϭ. nw{kÞwyu ¼khík Ãkh VheÚke ÃkkuíkkLke Mk¥kk fÞkhu MÚkkÃke?
;Ϳ [Link]. ϭϱϰϱ{kt ;Ϳ [Link]. ϭϱϱϲ{kt
;Ϳ [Link]. ϭϱϯϬ{kt ;Ϳ [Link]. ϭϱϰϬ{kt Ϯϯ. yfçkh yLku {uðkzLkk hkýk «íkkÃk ðå[u fÞwt ÞwØ ÚkÞwt níkwt?
;Ϳ [Link]. ϭϱϱϱ{kt ;Ϳ [Link]. ϭϱϱϲ{kt ;Ϳ íkhkRLkwt ;Ϳ ÃkkýeÃkíkLkwt
ϭϮ. nw{kÞwyu rËÕ÷e ÃkkMku fÞwt Lkøkh ðMkkÔÞwt níkwt? ;Ϳ nÕËe½kxeLkwt ;Ϳ íkk÷efkuxkLkwt
;Ϳ ËeLkÃkLkkn ;Ϳ íkksuÃkLkkn Ϯϰ. yfçkhu fÞwt Lkøkh ðMkkðeLku íÞkt ÃkkuíkkLke hksÄkLke çkLkkðe
;Ϳ VíkunÃkwh rMk¢e ;Ϳ ËeLkMkknuçk níke?
ϭϯ. MkktsLkk «kÚkoL kkLkku Mk{Þ Úkíkkt ðk[Lkk÷Þ{ktÚke ÍzÃkÚke ;Ϳ VíkunÃkwh rMk¢e ;Ϳ yfçkhu rMk¢e
ÃkøkrÚkÞkt Qíkhíkkt íkuLkwt yðMkkLk ÚkÞwt. yk rðÄkLk fÞk {w½÷ ;Ϳ ykihtøkkçkkË ;Ϳ snktÃkLkkLkøkh
þkMkfLku ÷køkw Ãkzu Au ? Ϯϱ. fÞk {w½÷ çkkËþknu ®nËwyku «íÞu WËkhLkerík yÃkLkkðe níke
;Ϳ þuhþknLku ;Ϳ yfçkhLku íku{s hksÃkqíkku MkkÚku Mkk{krsf MktçktÄkuLke þYykík fhe níke?
;Ϳ ykihtøkÍuçku ;Ϳ snktøkehu
;Ϳ çkkçkhLku ;Ϳ nw{kÞwLku
;Ϳ yfçkhu ;Ϳ þknsnktyu
ϭϰ. þuhþkn fÞk ðtþLkku {wÂM÷{ níkku?
Ϯϲ. ‘ËeLk-yu-R÷kne’ Lkk{Lkk Mkt«ËkÞLke MÚkkÃkLkk fkuýu fhe níke?
;Ϳ {w½÷ðtþLkku ;Ϳ yV½kLkðtþLkku
;Ϳ yfçkhu ;Ϳ snktøkehu
;Ϳ íkwfoðtþLkku ;Ϳ ÷kuËeðtþLkku ;Ϳ þknsnktyu ;Ϳ çknkËwhþknu
ϭϱ. þuhþknLkwt {q¤ Lkk{ þwt níkwt? Ϯϳ. fÞk {w½÷ çkkËþknu hk{kÞý, {nk¼khík, yÚkðoðuË, Ãkt[íktºk,
;Ϳ yÕ÷kh¾kt ;Ϳ r¾@¾kt çkkRçk÷, fwhkLk ðøkuhu økútÚkkuLkku VkhMke{kt yLkwðkË fhkÔÞku níkku?
;Ϳ Vhe˾kt ;Ϳ sÕ÷kh¾kt ;Ϳ þknsnktyu ;Ϳ snktøkehu
ϭϲ. fÞk rËÕ÷e þkMkfu Lkðe xÃkk÷ÔÞðMÚkk Q¼e fhe níke? ;Ϳ yfçkhu ;Ϳ ykihtøkÍuçku
;Ϳ nw{kÞwyu ;Ϳ þuhþknu Ϯϴ. fÞk {w½÷ çkkËþknu Þkºkkðuhku LkkçkqË fÞkuo níkku íku{s
;Ϳ yfçkhu ;Ϳ snktøkehu çk¤sçkheÃkqðof Ä{koíkhý Ãkh «ríkçktÄ {qõÞku níkku?
ϭϳ. økúkLz xÙtf hkuzLkwt ÃkwLk: rLk{koý fkuýu fhkÔÞwt níkwt? ;Ϳ nw{kÞwyu ;Ϳ ykihtøkÍuçku
;Ϳ þknsnktyu ;Ϳ nw{kÞwyu ;Ϳ þknsnktyu ;Ϳ yfçkhu
;Ϳ yfçkhu ;Ϳ þuhþknu

¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555) 89

Ϯϵ. fÞk {w½÷ çkkËþknu Mkk{krsf Mkrn»ýwíkkLkk ÞwøkLkku «kht¼ ϯϵ. fÞku {w½÷ çkkËþkn Mktøkeíkf÷k, {qŠíkÃkqò yLku ÄkŠ{f
fhkÔÞku níkku? WíMkðkuLkku rðhkuÄe níkku?
;Ϳ yfçkhu ;Ϳ çkkçkhu ;Ϳ yfçkh ;Ϳ ykihtøkÍuçk
;Ϳ þknsnktyu ;Ϳ ykihtøkÍuçku ;Ϳ snktøkeh ;Ϳ nw{kÞw
ϯϬ. yfçkhLkwt yðMkkLk fR Mkk÷{kt ÚkÞwt níkwt? ϰϬ. ykihtøkÍuçkLkwt yðMkkLk fR Mkk÷{kt ÚkÞwt níkwt?
;Ϳ [Link]. ϭϲϬϴ{kt ;Ϳ [Link]. ϭϲϭϲ{kt ;Ϳ [Link]. ϭϳϬϭ{kt ;Ϳ [Link]. ϭϳϬϳ{kt
;Ϳ [Link]. ϭϳϭϮ{kt ;Ϳ [Link]. ϭϳϮϬ{kt
;Ϳ [Link]. ϭϲϬϱ{kt ;Ϳ [Link]. ϭϲϮϳ{kt
ϰϭ. ‘hkýk Mkktøkk’ Lkk{Úke «ÏÞkík çkLku÷ Mktøkúk{®Mkn fÞk «ËuþLkk
ϯϭ. yfçkhu MÚkkÃku÷k {nkLk Mkk{úkßÞLku Mkk[ððkLkku ðkhMkku fkuLku
hkò níkk?
{éÞku níkku?
;Ϳ ys{uhLkk ;Ϳ {uðkzLkk
;Ϳ snktøkehLku ;Ϳ þknsnktLku
;Ϳ fwt¼÷økZ ;Ϳ rðh{økZLkk
;Ϳ ykihtøkÍuçkLku ;Ϳ nw{kÞwLku
ϰϮ. {uðkzLkk hkýk Mktøkúk{®Mkn fÞk Lkk{u «ÏÞkík níkk?
ϯϮ. yfçkhu fÞku ðuhku LkkçkqË fÞkuo níkku? ;Ϳ hkýk Mkktøkk ;Ϳ hkýk híkLk
;Ϳ {tz÷ðuhku ;Ϳ r¾hksðuhku ;Ϳ hkýk n{eh ;Ϳ hkýk WËÞ
;Ϳ Lkkfkðuhku ;Ϳ Þkºkkðuhku ϰϯ. çkkçkh Mkk{uLkk fÞk ÞwØ{kt hkýk Mktøkúk{®MknLke nkh ÚkR níke?
ϯϯ. fÞku {w½÷ çkkËþkn {nkLk r[ºkfkh níkku? ;Ϳ n÷fe½kxeLkk ;Ϳ ¾kLkðkLkk
;Ϳ ykihtøkÍuçk ;Ϳ yfçkh ;Ϳ nÕËe½kxeLkk ;Ϳ íkhkRLkk
;Ϳ snktøkeh ;Ϳ çkkçkh ϰϰ. {nkhkýk «íkkÃkLku nhkððk fÞk {w½÷ çkkËþknu yk¢{ý fÞwo
ϯϰ. fÞk {w½÷ çkkËþknLkk Mk{Þ{kt r[ºkf÷kLkku ¾qçk s rðfkMk níkwt?
ÚkÞku níkku? ;Ϳ ykihtøkÍuçku ;Ϳ çkkçkhu
;Ϳ þknsnkt ;Ϳ snktøkeh ;Ϳ þknsnktyu ;Ϳ yfçkhu
;Ϳ ykihtøkÍuçk ;Ϳ yfçkh ϰϱ. {uðkzLkku fÞku hkò yfçkhLke Mkk{u {uËkLku Ãkzâku níkku?
;Ϳ hkýk híLk®Mkn ;Ϳ hkýk Mkktøkk
ϯϱ. fÞk {w½÷ çkkËþknLkwt nw÷k{ýwt Lkk{ ¾who{ níkwt?
;Ϳ hkýk fwt¼k ;Ϳ hkýk «íkkÃk
;Ϳ çkkçkhLkwt ;Ϳ snktøkehLkwt
ϰϲ. nÕËe½kxeLkk ÃkhksÞ çkkË hkýk «íkkÃk ÃkkuíkkLke hksÄkLke fÞkt
;Ϳ yfçkhLkwt ;Ϳ þknsnktLkwt ÷R økÞk níkk?
ϯϲ. Lke[uLkk rðÄkLkku Ãkh ÞkuøÞ rð[kh fhku. ;Ϳ WËuÃkwh{kt ;Ϳ [kðtz{kt
ϭ) ÃkkýeÃkíkLkwt «Úk{ ÞwØ çkkçkh yLku nu{w ðå[u ÚkÞwt níkwt. ;Ϳ økkuøkwtzk{kt ;Ϳ {khðkz{kt
Ϯ) fLkkisLkk ÞwØ{kt þuhþknu nw{kÞwLku nhkÔÞku níkku. ϰϳ. Lke[uLkk òuzfkt òuzku.
ϯ) nÕËe½kxeLkwt ÞwØ {uðkzLkk hkýk«íkkÃk yLku yfçkh ðå[u MÚkkÃkíÞ MÚkkÃkf
ÚkÞwt níkwt. A. MkkMkkhkBkLkku {fçkhku 1. þknsnkt
ϰ) ¾kLkðkLkwt ÞwØ çkkçkh yLku hkýk Mkktøkk ðå[u ÚkÞwt níkwt. B. íkks{nu÷ 2. ykihtøkÍuçk
;Ϳ {kºk ϭ yLku ϯ Mkk[k ;Ϳ {kºk ϭ yLku ϰ Mkk[k C. hkrçkÞk-WÆ-ËkihkLkLkku {fçkhku 3. yfçkh
;Ϳ {kºk Ϯ, ϯ yLku ϰ Mkk[k ;Ϳ ykÃku÷ ík{k{ Mkk[k D. ykøkúkLkku rfÕ÷ku 4. þuhþkn þqhe
ϯϳ. ykihtøkÍuçkLkk ¼kRyku{kt fkuLkku Mk{kðuþ Úkíkku LkÚke? ;Ϳ (A-1), (B-2), (C-3), (D-4)
;Ϳ Ëkhkrþfkun ;Ϳ Mkwò ;Ϳ (A-4), (B-3), (C-2), (D-1)
;Ϳ (A-4), (B-1), (C-2), (D-3)
;Ϳ çknkËwhþkn ;Ϳ {whkË
;Ϳ (A-4), (B-1), (C-3), (D-2)
ϯϴ. fÞk {w½÷ çkkËþknu yfçkhLke ÄkŠ{fLkeríkLkku íÞkøk fhe
ÄkŠ{f yMkrn»ýwíkk Ëk¾ðe níke? ϰϴ. AºkÃkrík rþðkSLkku sL{ fR Mkk÷{kt ÚkÞku níkku?
;Ϳ ykihtøkÍuçku ;Ϳ snktøkehu ;Ϳ [Link]. ϭϲϮϳ{kt ;Ϳ [Link]. ϭϲϯϳ{kt
;Ϳ þknsnktyu ;Ϳ çknkËwhþknu ;Ϳ [Link]. ϭϲϰϳ{kt ;Ϳ [Link]. ϭϲϲϱ{kt

90 ¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555)

ϰϵ. AºkÃkrík rþðkSLkku sL{ fÞk rfÕ÷k{kt ÚkÞku níkku? ϲϭ. MkMkkhk{kt {fçkhku fkuýu çktÄkÔÞku níkku?
;Ϳ fÕÞkýLkk ;Ϳ ®MknøkZLkk ;Ϳ þknsnktyu ;Ϳ yfçkhu
;Ϳ íkkuhýkLkk ;Ϳ rþðLkuheLkk ;Ϳ nw{kÞwyu ;Ϳ þuhþknu
ϱϬ. {nkLk {hkXk hkßÞLkku rðMíkkh fhðk rþðkSyu fux÷k rfÕ÷k
SíÞk níkk? ϲϮ. fÞk «Ëuþ Lkk rðsÞLke ÞkË{kt yfçkhu çkw÷tË Ëhðkòu
çkLkkðzkÔÞku níkku?
;Ϳ ϰϱÚke Ãký ðÄkhu ;Ϳ ϰϬÚke Ãký ðÄkhu
;Ϳ ϱϬÚke Ãký ðÄkhu ;Ϳ ϴϬÚke Ãký ðÄkhu ;Ϳ f~{eh ;Ϳ Ãktòçk
ϱϭ. rþðkSLkku hkßÞkr¼»kuf fÞkhu ÚkÞku níkku? ;Ϳ çktøkk¤ ;Ϳ økwshkík
;Ϳ [Link]. ϭϲϲϰ{kt ;Ϳ [Link]. ϭϲϳϬ{kt ϲϯ. fÞk {w½÷ çkkËþknLkku þkMkLkfk¤ {w½ ÷ Mkk{úkßÞLkkt
;Ϳ [Link]. ϭϲϳϮ{kt ;Ϳ [Link]. ϭϲϳϰ{kt MÚkkÃkíÞkuLkku MkwðýoÞwøk økýkÞ Au?
ϱϮ. rþðkSLkku hkßÞkr¼»kuf fÞkt ÚkÞku níkku? ;Ϳ þknsnktLkku ;Ϳ yfçkhLkku
;Ϳ ®MknøkZ{kt ;Ϳ hksøkZ{kt
;Ϳ çkkçkhLkku ;Ϳ ykihtøkÍuçkLkku
;Ϳ rþðLkuhe{kt ;Ϳ fÕÞký{kt
ϱϯ. rþðkSLkwt yðMkkLk fÞkhu ÚkÞwt níkwt? ϲϰ. {w½÷ çkkËþkn þknsnktyu íkks{n÷ fÞkt çktÄkÔÞku níkku?
;Ϳ [Link]. ϭϲϳϰ{kt ;Ϳ [Link]. ϭϲϳϴ{kt ;Ϳ rËÕ÷e{kt ;Ϳ ys{uh{kt
;Ϳ [Link]. ϭϲϴϬ{kt ;Ϳ [Link]. ϭϲϴϱ{kt ;Ϳ ykøkhk{kt ;Ϳ ykihtøkkçkkË{kt
ϱϰ. fÞk {w½÷ çkkËþknu {w½÷ ðneðxeíktºkLke ÔÞðÂMÚkík h[Lkk ϲϱ. {w½÷ çkkËþkn þknsnktyu «rMkØ ÷k÷ rfÕ÷kLkwt rLk{koý fÞkt
fhe níke? fhkÔÞwt níkwt?
;Ϳ yfçkhu ;Ϳ snktøkehu
;Ϳ rËÕ÷e{kt ;Ϳ ykøkhk{kt
;Ϳ ykihtøkÍuçku ;Ϳ þknsnktyu
ϱϱ. {w½÷ þkMkLkíktºk{kt ÷~fhLkku ðzku fÞk Lkk{u yku¤¾kíkku níkku? ;Ϳ fkLkÃkwh{kt ;Ϳ ©eLkøkh{kt
;Ϳ ¾wËkçkûk ;Ϳ {ehçkûk ϲϲ. fÞk {w½÷ çkkËþknu ÃkkuíkkLke ÃkíLkeLke ÞkË{kt ykihtøkkçkkË{kt
;Ϳ hòçkûk ;Ϳ òLkçkûk hkrçkÞk-WÆ-ËkihkLkLkku {fçkhku çktÄkÔÞku níkku?
ϱϲ. {w½÷ ðneðxeíktºkLkk økwó[hku fÞk Lkk{u yku¤¾kíkk níkk? ;Ϳ þknsnktyu ;Ϳ ykihtøkÍuçku
;Ϳ hkrÍÞkLkðeMk ;Ϳ MkwÕíkkLkkðeMk ;Ϳ yfçkhu ;Ϳ nw{kÞwyu
;Ϳ ðkrfÞkLkðeMk ;Ϳ þefËkh
ϲϳ. snktøkehLkk Ëhçkkh{kt fÞku rðïrðÏÞkík r[ºkfkh níkku?
ϱϳ. yfçkhe þY fhu÷e Lkðe {nuMkq÷e ÔÞðMÚkk fR ÔÞðMÚkk íkhefu
yku¤¾ðk{kt ykðíke? ;Ϳ sþðtík ;Ϳ {LkMkqh
;Ϳ {LkMkqçkËkhe ;Ϳ {nuMkqçkËkhe ;Ϳ çkMkkðLk ;Ϳ {q¤[tË
;Ϳ {LkMkçkËkhe ;Ϳ fnuíkkËkhe ϲϴ. fÞk {w½÷ çkkËþknu r[ºkþk¤kLke MÚkkÃkLkk fhe níke?
ϱϴ. yfçkhu þY fhu÷e Lkðe {nuMkq÷e ÔÞðMÚkk{kt {nuMkq÷Lkku Ëh ;Ϳ snktøkehu ;Ϳ yfçkhu
ðkŠ»kf QÃksLkk fux÷k ¼køk sux÷ku níkku?
;Ϳ nw{kÞwyu ;Ϳ þknsnktyu
;Ϳ ϭ/ϯ ¼køk sux÷ku ;Ϳ ϭ/ϲ ¼køk sux÷ku
;Ϳ ϭ/ϱ ¼køk sux÷ku ;Ϳ ϭ/ϰ ¼køk sux÷ku ϲϵ. fkuýu ‘yfçkhLkk{k’ økútÚk{kt yfçkhLke SðLkfÚkk yk÷u¾e Au?
ϱϵ. yfçkhLke Lkðe {nuMkq÷e ÔÞðMÚkkLkku MÚkkÃkf fkuý níkku? ;Ϳ {r÷f {wnB{Ë òÞMkeyu
;Ϳ çknuhk{¾kLk ;Ϳ xkuzh{÷ ;Ϳ y{eh ¾wþhkuyu
;Ϳ çkehçk÷ ;Ϳ íkkLkMkuLk
;Ϳ {wnB{Ë fkÍeyu
ϲϬ. {w½÷ Þwøk{kt ®nËw yLku {wÂM÷{ MktMf]ríkLkk Mk{LðÞLke
;Ϳ yçkw÷VÍ÷u
MktMf]ríkLku fR MktMf]rík íkhefu Ãký yku¤¾ðk{kt ykðu Au?
;Ϳ øktøkk-çkúñÃkwºkLke MktMf]rík ϳϬ. yfçkhLkk ËhçkkhLkkt Lkð híLkku{kt {nkLk þk†eÞ økkÞf fkuý
níkwt?
;Ϳ øktøkk-Mkík÷wsLke MktMf]rík
;Ϳ MkkhtøkËuð ;Ϳ y{eh ¾wþhku
;Ϳ øktøkk-s{wLkkLke MktMf]rík
;Ϳ íkkLkMkuLk ;Ϳ çkkçkk nrhËkMk
;Ϳ rËÕ÷e-ykøkhkLke MktMf]rík

¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555) 91

ϳϭ. Lke[uLkk hkò íku{Lkk {q¤Lkk{ òuzku. ϳϮ. þknsnktLke ÃkíLkeLkwt Lkk{ þwt níkwt?
A. þuhþkn þqhe 1. ¾who{ ;Ϳ ÍeLLkík{n÷ ;Ϳ nshík{n÷
B. nw{kÞw 2. Vhe˾ko ;Ϳ snktLkykhk ;Ϳ {w{íkks{n÷
C. þknsnkt 3. LkkrMkYÆeLk {nt{Ë ϳϯ. fkuLke íkw÷Lkk hkýk «íkkÃk MkkÚku fhðk{kt ykðu Au?
D. snktøkeh 4. Mk÷e{ ;Ϳ ËwøkkoËkMk hkXkuzLke ;Ϳ hkýk WËÞLke
;Ϳ (A-2), (B-3), (C-1), (D-4).
;Ϳ AºkÃkrík rþðkSLke ;Ϳ hkýk híkLk®MknLke
;Ϳ (A-1), (B-2), (C-3), (D-4).
;Ϳ (A-4), (B-3), (C-2), (D-1).
;Ϳ (A-2), (B-3), (C-4), (D-1).

-: sðkçkku :-
(ϭ)  (Ϯ)  (ϯ)  (ϰ)  (ϱ)  (ϲ)  (ϳ)  (ϴ)  (ϵ) 
(ϭϬ)  (ϭϭ)  (ϭϮ)  (ϭϯ)  (ϭϰ)  (ϭϱ)  (ϭϲ)  (ϭϳ)  (ϭϴ) 
(ϭϵ)  (ϮϬ)  (Ϯϭ)  (ϮϮ)  (Ϯϯ)  (Ϯϰ)  (Ϯϱ)  (Ϯϲ)  (Ϯϳ) 
(Ϯϴ)  (Ϯϵ)  (ϯϬ)  (ϯϭ)  (ϯϮ)  (ϯϯ)  (ϯϰ)  (ϯϱ)  (ϯϲ) 
(ϯϳ)  (ϯϴ)  (ϯϵ)  (ϰϬ)  (ϰϭ)  (ϰϮ)  (ϰϯ)  (ϰϰ)  (ϰϱ) 
(ϰϲ)  (ϰϳ)  (ϰϴ)  (ϰϵ)  (ϱϬ)  (ϱϭ)  (ϱϮ)  (ϱϯ)  (ϱϰ) 
(ϱϱ)  (ϱϲ)  (ϱϳ)  (ϱϴ)  (ϱϵ)  (ϲϬ)  (ϲϭ)  (ϲϮ)  (ϲϯ) 
(ϲϰ)  (ϲϱ)  (ϲϲ)  (ϲϳ)  (ϲϴ)  (ϲϵ)  (ϳϬ)  (ϳϭ)  (ϳϮ) 
(ϳϯ) 

92 ¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555)

 4 {æÞÞwøkeLk MÚkkÃkíÞku, þnuhku, ðuÃkkhe yLku fkheøkhku
ˆ Þwøk çkktÄfk{ ª W¥kh ¼khíkLkkt {trËhku : (ϭ) økku¤ rþ¾hku (Ϯ) Míkt¼
{kiÞoÞwøk (ϭ) MíkwÃkku (Ϯ) Míkt¼÷u¾ku rðLkkLkkt
yLkw{kiÞoÞwøk (ϭ) økktÄkhþi÷eLkk MíkqÃkku ª Ërûký ¼khíkLkkt {trËhku : (ϭ) þtfw rþ¾hku (Ϯ) Míkt¼ðk¤kt
(Ϯ) {Úkwhkþi÷eLkk MíkqÃkku (ϭ) økkuÃkqh{ : «ðuþîkh, (Ϯ) «ËrûkýkÃkÚk : {trËh Vhíku
økwó Þwøk (ϭ) hks{nu÷ (Ϯ) MíkqÃkku (ϭ) øk¼oøk]n (Ϯ) ytíkhk÷ (ϯ) {tzÃk (ϰ) þ]tøkkh [kufe
(ϯ) Míkt¼ku (ϰ) rðnkhku (ϱ) {w¾{tzÃk
{æÞÞwøk (ϭ) ðkð (Ϯ) ík¤kð
(ϯ) {t r Ëh (ϰ) {ÂMsËku
• {w½÷ MÚkkÃkíÞf÷k
(ϱ) ¼ðLkku (ϲ) {trËhku ª nw{kÞw : {fçkhku
ˆ {æÞÞwøk{kt õÞkt ðtþkuLkku Mk{kðuþ : (ϭ) Ãkk÷ ðt þ ª yfçkhu : (ϭ) ykøkúkLkku rfÕ÷ku (Ϯ) VíkunÃkwh rMk¢eLkku
(Ϯ) «ríknkh ðtþ (ϯ) hk»xÙfqx ðtþ (ϰ) hksÃkqík ðtþ rfÕ÷ku
(ϱ) rËÕ÷e ðtþ (ϲ) {w½÷ ðtþ ª þuhþkn : (ϭ) MkMkkhk{Lkku {fçkhku
ˆ rþÕÃkf÷k : rþÕÃkeLkk {Lk{kt òøkíkk ¼kð ª þknsnkt : (ϭ) íkks{nk÷ (Ϯ) rËÕ÷e{kt ÷k÷ rfÕ÷ku
MÚkkÃkíÞ : çkktÄfk{ ª {w ½÷ku : (ϭ) f~{eh - rLkþkíkçkkøk (Ϯ) ÷knkuh -
rþÕÃkþk† : MÚkkÃkíÞ þk÷e{khçkkøk (ϯ) ykøkúk - ykhk{çkkøk
MÚkkÃkíÞLkk WËknhý : (ϭ) {fkLkku (Ϯ) Lkøkhku (ϯ) fqðkyku
• íkks{nu÷
(ϰ) rfÕ÷k (ϱ) r{Lkkhkyku (ϲ) {trËhku (ϳ) {ÂMsËku
(ϴ) {fçkhk (ϵ) ðkð ª MÚkkÃkf þknsnkt
MÚkÃkrík : MÚkkÃkíÞ{kt rLkÃkwý ÔÞÂõík hkßÞ W¥kh«Ëuþ
• ¼khíkLkkt MÚkkÃkíÞku þnuh ykøkúk
hksÃkwík Þwøk : Lkkøkh MÚkkÃkíÞ þi÷e (ϭ) ¾swhknkuLkwt {trËh LkËe Þ{wLkk
(Ϯ) ÃkwheLkwt ®÷økhksLkwt {trËh (ϯ) Mkkihk»xÙLkwt økkuÃk {trËh ÃkíLke {w{íkks
rËÕne MkÕíkLkík : ykhçk MÚkkÃkíÞ þi÷e (ϭ) {ÂMsË rðþu»kíkk : (ϭ) yòÞçke (Ϯ) Ëuþ-rðËuþLkk «ðkMke
(Ϯ) {fçkhk (ϯ) hkuò (ϯ) fwíkwçk r{Lkkh (ϰ) nkusu -
yu - ¾kMk (ϱ) y÷kE Ëhðkò (ϲ) MkeheLkku rfÕ÷ku
• økwshkíkLkkt MÚkkÃkíÞku
(ϳ) ò{k {ÂMsË • Mkku÷tfe fk¤
(ϭ) økwshkíkLkk {wÂM÷{ MÚkkÃkíÞku : (ϭ) y{ËkðkËLkku ¼ÿLkku ª Mkku{LkkÚk {trËh н {kuZuhkLkwt MkqÞo{trËh = ¼e{Ëuð Mkku÷tfe
rfÕ÷ku (Ϯ) ò{k {ÂMsË («Úk{)
(Ϯ) çktøkk¤Lkk {wÂM÷{ MÚkkÃkíÞku : (ϭ) MkkuLkk {ÂMsË ª MÚkkÃkíÞ Mkku÷tfefk¤{kt
(ϯ) ®nËw MÚkkÃkíÞku : hkýk fwt¼k : (ϭ) fwt¼÷økZLkku Ëwøko MkËe ϭϭ{e
(Ϯ) r[íkkuzLkku feŠíkMíkt¼ (ϯ) rðsÞ Míkt¼ {kuZuhkLkwt MkqÞo {trËh {nuMkkýk
ˆ fkuýkofLkwt MkqÞo{trËh
Mkku{LkkÚk {trËh ðuhkð¤, «¼kMkÃkkxý, økeh Mkku{LkkÚk
ª MkËe ϭϯ{e
{trËh rþðLkwt, þiðÃktÚkLkwt
hkßÞ ykurzþk
rsÕ÷ku Ãkwhe Mkku{LkkÚk Lkðk {trËhLkwt rLk{koý ϭϵϱϭ{kt
ðtþ øktøkðtþ rðþu»kíkk ϭϮ ßÞkurík®÷øk{kt Mk{kðuþ
hkò Lkh®Mknð{oLk «Úk{ • ÷k÷rfÕ÷ku
yïku Mkkík MÚkkÃkf þknsnkt
Ãkizkt ϭϮ hkßÞ rËÕ÷e
rLk{koý fk¤k ÃkÚÚkhku{ktÚke þnuh rËÕ÷e
fÞk Lkk{u yku¤¾kÞ fk¤k Ãkuøkkuzk ÃkÚÚkhku ÷k÷ ÃkÚÚkhku
fýkoxf nkiþ÷uïhLkwt {trËh

¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555) 93

 E{khíkku ËeðkLk yu yk{, ËeðkLk yu ¾kMk, htøk{n÷ ˆ {eLk¤Ëuðe Äku¤fk {÷kð ík¤kð
Mkòðx{kt MkkuLkwt, [ktËe, ®f{íke ÃkÚÚkh {eLk¤Ëuðe rðh{økk{ {wLkMkh ík¤kð
f÷kí{f {ÞqhkMkLk rMkØhks sÞ®Mkn Ãkkxý MknMkú®÷øk ík¤kð
æðsðtËLk (ϭ) ϭϱ{e ykìøkMx (Ϯ) Ϯϲ{e òLÞwykhe rMkØhks sÞ®Mkn ðzLkøkh feŠíkíkkuhý
ˆ Ä{o þe¾ rMkØhks sÞ®Mkn ðzLkøkh þŠ{ck ík¤kð
{trËh Mkwðýo{trËh ˆ y{ËkðkË
hkßÞ Ãktòçk MÚkkÃkLkk : ϭϰϭϭ
þnuh y{]íkMkh MÚkkÃkf : yn{Ëþkn
ˆ sqLkkøkZ MÚkkÃkíÞku : (ϭ) y{ËkðkËLkku fkux (Ϯ) ¼ÿfk¤eLkku rfÕ÷ku
(ϯ) ò{k {ÂMsË (ϰ) MkeËe MkiÞËLke ò¤e
rfÕ÷ku WÃkhfkuxLkku
ˆ [ktÃkkLkuh
WÃkhfkuxLkwt {q¤ Lkk{ røkrhËwøko
(ϭ) ò{k {ÂMsË (Ϯ) [ktÃkkLkuhLkku rfÕ÷ku (ϯ) yzk÷sLke
sqLkkøkZLkwt {q¤ Lkk{ røkrhËwøko hkýe YzkËuðeLke ðkð (økwshkík)
hk’¾Uøkkh (ϭ) yze-fze ðkð (Ϯ) Lkð½ý fqðku ˆ økwshkík
Mkqºk : ‘yze-fze ðkð Lkð½ý fqðku suýu Lk òuÞku íku (ϭ) fktfrhÞk ík¤kð - nkusu fwíkwçk
Sðíkku {qyku’
(Ϯ) LkøkeLkkðkze
• {kuZuhkLkwt MkqÞo{trËh (ϯ) z¼kuELkku rfÕ÷ku
þkMkLk Mkku÷tfeþkMkLk (ϰ) ¾t¼kíkLke {ÂMsË
MÚkkÃkf ¼e{Ëuð «Úk{ (ϱ) Äku¤fkLke {ÂMsË
rsÕ÷ku {nuMkkýk ˆ Ãkkr÷íkkýk
MÚk¤ {kuZuhk (ϭ) siLk {wrLk ÃkkËr÷óMkqrh
«ðuþîkh Ãkqðo rËþk{kt (Ϯ) zwtøkh þuºkwtßÞ zwtøkh
«Úk{ rfhý øk¼oøk]n (ϯ) {trËh siLk {trËh
MkqÞoLke {qŠíkyku ϭϮ (ϰ) MkkiÚke ðÄkhu {trËhku ÃkkðkÃkwhe yLku Ãkkr÷íkkýk
{trËhku ϭϬϴ (ϱ) íkeÚkOfhku Ϯϰ
• hkýeLke ðkð (ϲ) siLkkuLkwt {nkLk íkeÚkoÄk{ Ãkkr÷íkkýk
MÚkkÃkf hkýe WËÞ{rík (ϳ) {trËhku ϴϲϯ
fkuLke ÞkË{kt ¼e{Ëuð «Úk{ ˆ Ãkkr¤Þk
rsÕ÷ku Ãkkxý ò{Lkøkh : ¼q[h {kuheLkku Mkqhs - fwtðhçkkLkku Ãkkr¤Þku
{k¤ Mkkík økeh Mkku{LkkÚk : n{ehS økkurn÷Lkku Ãkkr¤Þku
nurhxus MkkEx ÞwLkuMfku ϮϬϭϰ ˆ r[ºkf÷k
• hwÿ{nk÷Þ r[ºkf÷kLkku rðfkMk çkkçkhLkk Mk{ÞÚke
r[ºkf÷kLkk rðrþü økútÚkku (ϭ) økw÷þLk r[ºkkðr÷
þYykík {q¤hks «Úk{
(Ϯ) nBÍLkk{k
Ãkqýo rMkØhks sÞ®Mkn
ykøkúk{kt r[ºkþk¤kLke MÚkkÃkLkk ykfkrhÍk
rsÕ÷ku Ãkkxý
Açker[ºkkuLke þYykík yfçkhLkk Mk{ÞÚke
MÚk¤ rMkØÃkwh
íknuðkhkuLkkt r[ºkku snktøkehLkk Mk{Þ{kt
Ä{o þiðÃktÚke
«MktøkkuLkkt r[ºkku snktøkehLkk Mk{Þ{kt
{nk÷ÞLkwt Lkk{ hwÿ ˆ fkuxkLke þi÷e : (ϭ) hksMÚkkLk{kt {uðkz (Ϯ) sÞÃkwh
fux÷k {k¤ («k[eLk) Mkkík (ϯ) {khðkz
fux÷k {k¤ (nk÷) yuf ˆ økwshkík þi÷e : (ϭ) ík¤ÃkËe (Ϯ) MkkËe (ϯ) fÚkk«Mktøk

94 ¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555)

• rðfÕÃk ϭϮ. Mk{íkkÃk ykðhý{kt ykþhu ϭϱ Úke ϯϱ rf÷ku{exhLke
ϭ. Ãk]ÚðeMkÃkkxeÚke ϯϮ rf÷ku{exhLke Ÿ[kE MkwÄeLkk ðkíkkðhýLkk Ÿ[kEyu fÞk ðkÞwLkwt «{ký òuðk {¤u Au ?
Míkh{kt fux÷k xfk sux÷e nðk Mk{kÞu÷e Au ? ;Ϳ ykuÍkuLk ;Ϳ LkkExÙkusLk
;Ϳ ϵϬ xfk ;Ϳ ϵϮ xfk ;Ϳ fkçkoLk zkÞkìõMkkEz ;Ϳ ykìÂõMksLk
;Ϳ ϵϱ xfk ;Ϳ ϵϵ xfk ϭϯ. fÞku ðkÞw MkqÞoLkkt yíÞtík økh{ Ãkkhòtçk÷e rfhýkuLkwt þku»ký
fhu Au ?
Ϯ. ðkíkkðhý{kt LkkExÙkusLkLkwt «{ký fux÷k xfk sux÷wt Au ?
;Ϳ LkkExÙkusLk ;Ϳ ykìÂõMksLk
;Ϳ ϳϴ xfk ;Ϳ ϳϲ xfk
;Ϳ ykuÍkuLk ;Ϳ nkEzÙkusLk
;Ϳ ϳϮ xfk ;Ϳ ϳϬ xfk
ϭϰ. Mk{íkkÃk ykðhýLke WÃkh ykþhu ϴϬ rf÷ku{exhLke Ÿ[kE
ϯ. ðkíkkðhý{kt ykìÂõMksLkLkwt «{ký fux÷k xfk sux÷wt Au ?
MkwÄeLkk ðkíkkðhýLkk ¼køkLku þwt fnu Au ?
;Ϳ ϯϮ xfk ;Ϳ ϭϴ xfk
;Ϳ {æÞkðhý ;Ϳ Mk{íkkÃk ykðhý
;Ϳ Ϯϭ xfk ;Ϳ Ϯϴ xfk
(¾) ûkku¼ ykðhý ;Ϳ W»{kðhý
ϰ. LkkExÙkusLk ðkÞw Ãk]ÚðeMkÃkkxeÚke ykþhu fux÷k rf÷ku{exhLke
ϭϱ. Mkk{kLÞ heíku fkuE «ËuþLke fux÷kt ð»kkuoLke Mkhuhkþ nðk{kLk
Ÿ[kE MkwÄe òuðk {¤u Au ?
ÂMÚkríkLku ykçkkunðk fnu Au ?
;Ϳ ϭϯϬ ;Ϳ ϭϮϬ
;Ϳ ϰϬ fu íkuÚke ðÄw ;Ϳ ϯϱ fu íkuÚke ðÄw
;Ϳ ϭϭϬ ;Ϳ ϭϬϬ
;Ϳ ϰϱ fu íkuÚke ðÄw ;Ϳ ϱϬ fu íkuÚke ðÄw
ϱ. ykìÂõMksLk ðkÞw Ãk]ÚðeMkÃkkxeÚke ykþhu fux÷k rf÷ku{exhLke
ϭϲ. nðk{kt hnu÷e økh{eLke MkÃkkxeLku þwt fnu Au ?
Ÿ[kE MkwÄe òuðk {¤u Au ?
;Ϳ MkqÞko½kík ;Ϳ nðk{kLk
;Ϳ ϭϯϬ ;Ϳ ϭϮϬ
;Ϳ íkkÃk{kLk ;Ϳ ykçkkunðk
;Ϳ ϭϭϬ ;Ϳ ϭϬϬ
ϭϳ. íkkÃk{kLkLkk rðíkhýLku yMkh fhíkwt Ãkrhçk¤ fÞwt Au ?
ϲ. fkçkoLk zkÞkìõMkkEz ðkÞw Ãk]Úðe MkÃkkxeÚke ykþhu fux÷k
rf÷ku{exhLke Ÿ[kE MkwÄe òuðk {¤u Au ? ;Ϳ MkqÞko½kík ;Ϳ nðk{kLk
;Ϳ ϭϴ ;Ϳ ϮϬ ;Ϳ ykçkkunðk ;Ϳ íkkÃk{kLk
;Ϳ ϮϮ ;Ϳ ϮϬ ϭϴ. Ãk]ÚðeLke ykMkÃkkMkLke nðkLkk MíkhLku þwt nkuÞ Au ?
ϳ. Ãk]ÚðeLku ðªx¤kELku ykðu÷k ðkíkkðhýLkk «Úk{ ykðhýLku þwt ;Ϳ íkkÃk{kLk ;Ϳ ðsLk
fnu Au ? ;Ϳ Ëçkký ;Ϳ ¼us
;Ϳ ûkku¼ ykðhý ;Ϳ W»{kðhý ϭϵ. ðkíkkðhýLkwt Ëçkký MkkiÚke ðÄw fÞkt nkuÞ Au ?
;Ϳ {æÞkðhý ;Ϳ Mk{íkkÃk ykðhý ;Ϳ Ãk]ÚðeMkÃkkxe Ãkh ;Ϳ rð»kwðð]¥k Ãkh
ϴ. ûkku¼ ykðhý Mk{þeíkku»ý frxçktÄ{kt fux÷k rf÷ku{exhLke ;Ϳ Äúwðku Ãkh ;Ϳ Mk{wÿkuLke MkÃkkxe Ãkh
Ÿ[kE MkwÄe Vu÷kÞu÷wt Au ? ϮϬ. fÞk ÃkðLkku Éíkw «{kýu ðkÞ Au yLku íkuLke rËþk Éíkw «{kýu
;Ϳ ϭϬ ;Ϳ ϭϮ çkË÷kÞ Au ?
;Ϳ ϭϲ ;Ϳ ϭϴ ;Ϳ {kuMk{e ÃkðLkku ;Ϳ Ãkrùr{Þk ÃkðLkku
ϵ. ûkku¼ ykðhý Äúwðku Ãkh fux÷k rf÷ku{exhLke Ÿ[kE MkwÄe ;Ϳ ÔÞkÃkkhe ÃkðLkku ;Ϳ MÚkkrLkf ÃkðLkku
Vu÷kÞu÷wt Au ? Ϯϭ. Lke[uLkk Ãkife fÞku Ëuþ {kuMk{e ÃkðLkkuLkku Ëuþ Au ?
;Ϳ ϭϰ ;Ϳ ϭϮ ;Ϳ MÃkuLk ;Ϳ £kLMk
;Ϳ ϭϬ ;Ϳ ϴ ;Ϳ s{oLke ;Ϳ ¼khík
ϭϬ. ûkku¼ ykðhý{kt «rík ϭ rf÷ku{exhLke Ÿ[kEyu ykþhu fux÷k ϮϮ. Lke[uLkk Ãkife fÞku Ëuþ {kuMk{e ÃkðLkkuLkku Ëuþ Au ?
[Link] Ëhu íkkÃk{kLk ½xu Au ? ;Ϳ LÞw Íe÷uLz ;Ϳ ©e÷tfk
;Ϳ ϲ.ϱϬ ;Ϳ ϳ.ϳϬ ;Ϳ Exk÷e ;Ϳ hrþÞk
;Ϳ ϴ.ϲϬ ;Ϳ ϵ.ϮϬ Ϯϯ. Lke[uLkk Ãkife fÞk ÃkðLkku MÚkkrLkf ÃkðLkku Au ?
ϭϭ. ûkku¼ Mke{kÚke ykþhu ϱϬ rf÷ku{exh MkwÄeLke Ÿ[kE MkwÄe ;Ϳ ËrhÞkE yLku s{eLkLke ÷nuhku
ðkíkkðhýLkwt fÞwt ykðhý rðMíkhu÷wt nkuÞ Au ? ;Ϳ ÔÞkÃkkhe ÃkðLkku
;Ϳ ûkku¼ ykðhý (¼) {æÞkðhý ;Ϳ ÄúwðeÞ ÃkðLkku
;Ϳ W»{kðhý ;Ϳ Mk{íkkÃk ykðhý ;Ϳ Ãkrùr{Þk ÃkðLkku

¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555) 139

Ϯϰ. çkk»Ãke¼ðLkLke «r¢Þk îkhk ðkíkkðhý{kt þwt W{uhkÞ Au ? ϯϰ. fÞwt ð]ûk W»ý frxçktÄeÞ ¾hkW (ÃkkLk¾h) støk÷kuLkwt ð]ûk Au ?
;Ϳ økh{e ;Ϳ ðhMkkË ;Ϳ hkuÍðwz ;Ϳ [ez
;Ϳ ¼us ;Ϳ ðkˤkt ;Ϳ MkeMk{ ;Ϳ ËuðËkh
Ϯϱ. ÃkðoíkeÞ ûkuºkLkk ÷kufkuLkku {wÏÞ ¾kuhkf ......... Au. ϯϱ. fÞwt ð]ûk W»ý frxçktÄeÞ çkkhu{kMk ÷e÷kt støk÷kuLkwt ð]ûk Au ?
;Ϳ {fkE ;Ϳ ½ô ;Ϳ [ez ;Ϳ yçkLkqMk
;Ϳ [ku¾k ;Ϳ çkkshe ;Ϳ ðktMk ;Ϳ MkeMk{
Ϯϲ. ..........Lkk ÷kufku økh{ QLke Ãkkuþkf Ãknuhu Au. ϯϲ. ¼khíkLkwt hk»xÙeÞ «kýe fÞwt Au ?
;Ϳ ÷zk¾ ;Ϳ fuh÷
;Ϳ ®Mkn ;Ϳ ðk½
;Ϳ fýkoxf ;Ϳ økwshkík
;Ϳ nkÚke ;Ϳ økkÞ
Ϯϳ. ðkíkkðhý çkkçkíku yÞkuøÞ rðÄkLk ÃkMktË fhku.
ϯϳ. ¼khíkLkwt hk»xÙeÞ Ãkûke fÞwt Au ?
;Ϳ ûkku¼ ykðhý{kt ϭ rf{e Ÿ[kR síkk ϲ.ϱϬ [Link] Ëhu
íkkÃk{kLk Îkxu Au. ;Ϳ {kuh ;Ϳ fçkqíkh
;Ϳ Mk{íkkÃk ykðhý{kt ykuÍkuLk ðkÞwLkwt «{ký òuðk {¤u Au. ;Ϳ økhwz ;Ϳ Mkwh¾kçk
;Ϳ W»{kðhý{kt nðk yríkþÞ Ãkkík¤e nkuÞ Au. ϯϴ. nkÚke yLku yuf®þøke økUzk fÞkt støk÷ku{kt òuðk {¤u Au ?
;Ϳ MkqÞoLkk Ãkkhòtçk÷e rfhýkuLkwt þku»ký ykuÂõMksLk fhu Au. ;Ϳ Mk{þeíkku»ý çkkhu{kMk ÷e÷kt støk÷ku{kt
Ϯϴ. Lke[uLkk òuzfkt òuzku. ;Ϳ W»ý frxçktÄeÞ ¾hkW støk÷ku{kt
1. ÷q yLku þeík÷nuh A. {kuMk{e ÃkðLkku ;Ϳ þtfwÿw{ støk÷ku{kt
2. WLkk¤kLkk LkiÉíÞLkk ÃkðLkku B. fkÞ{e ÃkðLkku ;Ϳ Mk{þeíkku»ý ¾hkW støk÷ku{kt
3. ÄúwðeÞ ÃkðLkku C. ykçkkunðk ϯϵ. Mk{þeíkku»ý ¾hkW støk÷ku fÞk Ëuþ{kt òuðk {¤íkkt LkÚke ?
4. ϯϱ ð»ko fu íkuÚke ðÄw ð»kkuoLke ;Ϳ W¥kh ¼khík{kt ;Ϳ [eLk{kt
Mkhhuþ nðk{kLk ÂMÚkrík D. MÚkkrLkf ÃkðLkku
;Ϳ £kLMk{kt ;Ϳ LÞq Íe÷ìLz{kt
;Ϳ (1-D), (2-A), (3-B), (4-C)
ϰϬ. ÞkuøÞ òuzfkt òuzku.
;Ϳ (1-A), (2-B), (3-C), (4-D)
ðkÞw xfkðkhe
;Ϳ (1-D), (2-C), (3-B), (4-A)
1. LkkRxÙkusLk A. ϮϬ.ϵϵ%
;Ϳ (1-D), (2-A), (3-C), (4-B)
Ϯϵ. Lke[uLkk{ktÚke fÞk «Ëuþ{kt W»ý frxçktÄeÞ çkkhu{kMk ÷e÷kt 2. ykìÂõMksLk B. ϬϬ.ϵϰ%
støk÷ku òuðk {¤u Au ? 3. ykìøkkuoLk C. Ϭ.Ϭϯ%
;Ϳ W¥kh«Ëuþ{kt ;Ϳ økwshkík{kt 4. fkçkoLk zkÞkuõMkkRz D. ϳϴ.Ϭϯ%
;Ϳ A¥keMkøkZ{kt ;Ϳ ytË{kLk yLku rLkfkuçkkh{kt ;Ϳ (1-D), (2-A), (3-B), (4-C)
ϯϬ. {nkuøkLke yLku hkuÍðwz fÞk «fkhLkkt støk÷kuLkkt ð]ûkku Au ? ;Ϳ (1-A), (2-B), (3-C), (4-D)
;Ϳ fktxk¤kt ;Ϳ çkkhu{kMk ÷e÷kt ;Ϳ (1-D), (2-B), (3-A), (4-C)
;Ϳ ¾hkW ;Ϳ þtfwÿw{ ;Ϳ (1-A), (2-D), (3-C), (4-B)
ϯϭ. W»ý frxçktÄeÞ ¾hkW støk÷kuLku fÞkt støk÷ku Ãký fnu Au ? ϰϭ. nhý, rþÞk¤, ðhw ðøkuhu «kýeyku fÞkt støk÷ku{kt òuðk {¤u Au ?
;Ϳ Ãknkze ;Ϳ ðhMkkËe ;Ϳ þtfwÿw{ støk÷ku{kt
;Ϳ ÃkkLk¾h ;Ϳ çkkhu{kMk ÷e÷kt ;Ϳ Mk{þeíkku»ý çkkhu{kMk ÷e÷kt støk÷ku{kt
ϯϮ. W»ý frxçktÄeÞ ¾hkW støk÷ku{kt WLkk¤kLke Éíkw{kt fux÷kt ;Ϳ W»ý frxçktÄeÞ çkkhu{kMk ÷e÷kt støk÷ku{kt
yXðkrzÞkt Ëhr{ÞkLk ð]ûkkuLkkt ÃkktËzkt ¾he Ãkzu Au ?
;Ϳ Mk{þeíkku»ý ¾hkW støk÷ku{kt
;Ϳ ϳÚke ϵ ;Ϳ ϲ Úke ϴ
ϰϮ. ykuf yLku {uÃk÷ suðkt ð]ûkku õÞkt støk÷ku{kt òuðk {¤u Au ?
;Ϳ ϴ Úke ϭϬ ;Ϳ ϵ Úke ϭϮ
ϯϯ. Mkkøk yLku Mkk÷ fÞk «fkhLkkt støk÷kuLkkt ð]ûkku Au ? ;Ϳ Mk{þeíkku»ý çkkhu{kMk ÷e÷kt støk÷ku{kt
;Ϳ ¾hkW støk÷kuLkkt ;Ϳ þtfwÿw{ støk÷kuLkkt ;Ϳ Mk{þeíkku»ý ¾hkW støk÷ku{kt
;Ϳ çkkhu{kMk ÷e÷kt støk÷kuLkkt ;Ϳ þtfwÿw{ støk÷ku{kt
;Ϳ Mk{þeíkku»ý frxçktÄLkk hý«ËuþkuLkkt støk÷kuLkkt ;Ϳ ¼q{æÞ MkkøkhLkkt støk÷ku{kt

140 ¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555)

ϰϯ. ¾xkþðk¤kt V¤ku fÞk Ëuþku{kt ÚkkÞ Au ? ϯ) Mk{íkkÃk ykðhý{kt ykuÍkuLk ðkÞw òuðk {¤u Au.
;Ϳ ¼q{æÞMkkøkhLke LkSfLkk Ëuþku{kt ϰ) ykÞLkkðhý{kt hurzÞku íkhtøkkuLkwt ÃkhkðíkoLk ÚkkÞ Au.
;Ϳ LÞqÍe÷ìLz yLku [eLk{kt ;Ϳ {kºk ϭ Mkk[w
;Ϳ Ërûký - Ãkqðo y{urhfkLkk Ëuþku{kt ;Ϳ {kºk ϭ yLku ϰ Mkk[kt
;Ϳ [eLk yLku hrþÞk{kt ;Ϳ {kºk ϭ ¾kuxwt
ϰϰ. ytSh, ykìr÷ð (siíkwLk), ÿkûk ðøkuhu V¤ku fÞk «Ëuþku{kt ÚkkÞ Au ? ;Ϳ ykÃku÷ ík{k{ Mkk[kt
;Ϳ þtfwÿw{ støk÷kuLkk «Ëuþku{kt ϱϭ. Mk{þeíkku»ý ½kMkLkkt {uËkLkku{kt Úkíkwt xqtfwt Ãkkirüf ½kMk økwshkíkLkk
;Ϳ ¼q{æÞMkkøkhLke LkSfLkk «Ëuþku{kt fÞk rðMíkkh{kt ÚkkÞ Au ?
;Ϳ W»ý frxçktÄeÞ ¾hkW støk÷kuLkk «Ëuþku{kt ;Ϳ sqLkkøkZLkk økeh rðMíkkh{kt
;Ϳ Mk{þeíkku»ý ¾hkW støk÷kuLkk «Ëuþku{kt ;Ϳ ¼kðLkøkhLkk ðu¤kðËh rðMíkkh{kt
ϰϱ. [ez, ËuðËkh yLku Vh fÞk «fkhLkkt støk÷kuLkkt ð]ûkku Au ? ;Ϳ zktøk rsÕ÷kLkk çkhzeÃkkzk rðMíkkh{kt
;Ϳ W»ý frxçktÄeÞ çkkhu{kMk ÷e÷kt støk÷kuLkkt ;Ϳ hksÃkeÃk¤k ÃkkMku zurzÞkÃkkzk rðMíkkh{kt
;Ϳ W»ý frxçktÄeÞ ¾hkW støk÷kuLkkt ϱϮ. çkkuhze, Úkkuh, çkkð¤, ¾eszku ðøkuhu ðLkMÃkrík fÞk «Ëuþ{kt
òuðk {¤u Au ?
;Ϳ þtfwÿw{ støk÷kuLkkt
;Ϳ Mk{þeíkku»ý frxçktÄLkkt ½kMkLkkt {uËkLkkuLkk «Ëuþ{kt
;Ϳ Mk{þeíkku»ý ¾hkW støk÷kuLkkt
;Ϳ Mk{þeíkku»ý ¾hkW støk÷kuLkk «Ëuþ{kt
ϰϲ. fÞk «fkhLkkt støk÷kuLkkt ð]ûkkuLkwt ÷kfzwt fkøk¤ çkLkkððk{kt
WÃkÞkuøke Au ? ;Ϳ ¼q{æÞMkkøkhLke LkSfLkk «Ëuþ{kt
;Ϳ Mk{þeíkku»ý ¾hkW støk÷kuLkkt ;Ϳ hý«Ëuþ{kt
;Ϳ þtfwÿw{ støk÷kuLkkt ϱϯ. økwshkík{kt ½wz¾h «kýe fÞkt òuðk {¤u Au ?
;Ϳ W»ý frxçktÄeÞ ¾hkW støk÷kuLkkt ;Ϳ fåALkk {kuxk hý{kt
;Ϳ W»ý frxçktÄeÞ çkkhu{kMk ÷e÷kt støk÷kuLkkt ;Ϳ sqLkkøkZLkk økeh«Ëuþ{kt
ϰϳ. fÞk «fkhLkkt støk÷ku{kt ðktËhk, ÄúwðeÞ hªA (MkVuË hªA), ;Ϳ fåALkk LkkLkk hý{kt
fMíkqhe {]øk, Þkf ðøkuhu «kýeyku òuðk {¤u Au ? ;Ϳ zktøk rsÕ÷kLkk çkhzeÃkkzk rðMíkkh{kt
;Ϳ W»ý frxçktÄeÞ ¾hkW støk÷ku{kt ϱϰ. økwshkík{kt Mkwh¾kçk Ãkûkeyku fÞkt òuðk {¤u Au ?
;Ϳ W»ý frxçktÄeÞ çkkhu{kMk ÷e÷kt støk÷ku{kt ;Ϳ fåALkk {kuxk hýLkk fkËð - fe[zðk¤k rðMíkkh{kt
;Ϳ Mk{þeíkku»ý ¾hkW støk÷ku{kt ;Ϳ fåALkk LkkLkk hý{kt
;Ϳ þtfwÿw{ støk÷ku{kt ;Ϳ sqLkkøkZLkk økeh«Ëuþ{kt
ϰϴ. W»ý frxçktÄeÞ ½kMkLkkt {uËkLkku{kt ykðu÷ MkðkLkkLkwt ½kMkLkwt ;Ϳ ðu¤kðËhLkk rðMíkkh{kt
rðïrðÏÞkík {uËkLk fÞk ¾tz{kt ykðu÷wt Au ? ϱϱ. ¼khík{kt ne{ËeÃkzk yLku ÃkkLzk «kýeyku õÞkt òuðk {¤u Au ?
;Ϳ ykr£fk{kt ;Ϳ ÞwhkuÃk{kt ;Ϳ hksMÚkkLk{kt ;Ϳ Ãkrù{ ½kx{kt
;Ϳ yurþÞk{kt ;Ϳ ykìMxÙur÷Þk{kt ;Ϳ rn{k÷Þ yLku ÷zk¾{kt ;Ϳ rn{k÷Þ yLku ykurzþk{kt
ϰϵ. ®Mkn, r[¥kk, nkÚke, rÍçkúk, rshkV, nhý ðøkuhu «kýeyku fÞk ϱϲ. ¼khík{kt ÃkÂ~{Lkku çkfhe fÞkt òuðk {¤u Au ?
½kMkLkk {uËkLk{kt òuðk {¤u Au ?
;Ϳ f~{eh{kt ;Ϳ yMk{{kt
;Ϳ ðuÕz ;Ϳ MkðkLkk
;Ϳ økwshkík{kt ;Ϳ MkwtËhðLk{kt
;Ϳ fìBÃkkuÍ ;Ϳ ÷kLkkuMk
ϱϳ. fwËhíke ðLkMÃkríkLkwt {wÏÞ fux÷k rð¼køk{kt ðøkeofhý fhðk{kt
ϱϬ. ðkíkkðhýLke Míkhh[Lkk rðþu Lke[uLkk rðÄkLkku [fkMkku. ykðu Au ?
ϭ) Ãk]ÚðeLku ðªx¤kRLku ykðu÷wt ykðhý Mk{íkkÃk ykðhý ;Ϳ çku ;Ϳ ºký
fnuðkÞ.
;Ϳ [kh ;Ϳ Ãkkt[
Ϯ) Mk{íkkÃk ykðhý{kt suxrð{kLk ÍzÃkÚke Ëkuze þfu Au.

¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555) 141

ϱϴ. ðktMk, [ez yLku Lke÷røkrh suðe ðLkMÃkrík fÞkt søk÷ku{kt òuðk ϱϵ. støk÷e ¼UMk, çkkÞMkLk, fkr¤Þkh ðøkuhu «kýeyku fÞk «Ëuþ{kt
{¤u Au ? òuðk {¤u Au ?
;Ϳ þtfwÿw{ støk÷ku{kt ;Ϳ Mk{þeíkku»ý ½kMkLkkt {uËkLkku{kt
;Ϳ Mk{þeíkku»ý çkkhu{kMk ÷e÷kt støk÷ku{kt ;Ϳ W»ý frxçktÄeÞ ½kMkLkk «Ëuþku{kt
;Ϳ W»ý frxçktÄeÞ çkkhu{kMk ÷e÷kt støk÷ku{kt ;Ϳ Mk{þeíkku»ý frxçktÄLkk hý«Ëuþku{kt
;Ϳ Mk{þeíkku»ý ¾hkw støk÷ku{kt ;Ϳ Mk{þeíkku»ý frxçktÄLkk ¾hkW støk÷kuLkk «Ëuþku{kt

-: sðkçkku :-
(ϭ)  (Ϯ)  (ϯ)  (ϰ)  (ϱ)  (ϲ)  (ϳ)  (ϴ)  (ϵ) 
(ϭϬ)  (ϭϭ)  (ϭϮ)  (ϭϯ)  (ϭϰ)  (ϭϱ)  (ϭϲ)  (ϭϳ)  (ϭϴ) 
(ϭϵ)  (ϮϬ)  (Ϯϭ)  (ϮϮ)  (Ϯϯ)  (Ϯϰ)  (Ϯϱ)  (Ϯϲ)  (Ϯϳ) 
(Ϯϴ)  (Ϯϵ)  (ϯϬ)  (ϯϭ)  (ϯϮ)  (ϯϯ)  (ϯϰ)  (ϯϱ)  (ϯϲ) 
(ϯϳ)  (ϯϴ)  (ϯϵ)  (ϰϬ)  (ϰϭ)  (ϰϮ)  (ϰϯ)  (ϰϰ)  (ϰϱ) 
(ϰϲ)  (ϰϳ)  (ϰϴ)  (ϰϵ)  (ϱϬ)  (ϱϭ)  (ϱϮ)  (ϱϯ)  (ϱϰ) 
(ϱϱ)  (ϱϲ)  (ϱϳ)  (ϱϴ)  (ϱϵ) 

142 ¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555)

 12 ykÃkr¥k yLku ÔÞðMÚkkÃkLk
ˆ (ϭ) ykÃkr¥k (Ϯ) ykÃkËk (ϯ) nkuLkkhík (ϰ) «fkuÃk – ¼qftÃkLkk Mk{Þu hk¾ðkLke Mkkð[uíke
ˆ ykÃkr¥kLkk «fkh : çku – þwt fhðwt ?
ϭ. fwËhíke : ª ðøko¾tz{kt Ãkkx÷e Lke[u çkuMke sðwt
ª (ϭ) Ãkqh (Ϯ) íMkwLkk{e (ϯ) ðkðkÍkuzwt (ϰ) Ëw»fk¤ (ykøkkne ª ðes¤eLkk Úkkt¼÷k yLku íkkhÚke Ëqh hnuðwt.
þõÞ) ª Mkk[k Mk{k[khku hurzÞku fu xe.ðe. îkhk òýku.
ª (ϭ) ¼qftÃk (Ϯ) ßðk¤k{w¾e (ϯ) ËkðkLk¤ (ykøkkne þõÞ – þwt Lk fhðwt ?
LkÚke.) ª h½ðkÞk ÚkE çkq{kçkq{ Lk fhku.
Ϯ. {kLkðMkŠsík : ª Ÿ[k {fkLk{ktÚke Lke[u Qíkhðk r÷^x Lkk ðkÃkhku
ª (ϭ) ykøk (Ϯ) ykiãkurøkf yfM{kík (ϯ) çkkìBçk rðMVkux ª ¾kíkhe fÞko rðLkk ½h{kt økuMk fu ðes¤eÚke [k÷íkkt WÃkfhýku
(ϰ) nwÕ÷z [k÷w Lk fhku.
ϭ. ¼qftÃk – ‘økwshkík{kt ¼qftÃk’ (heõxh Mfu÷ - íkeðúíkk)
ª ‘Ãk]ÚðeMkÃkkxeLkk ftÃkðkLku’ ª ϭϲ sqLk, ϭϴϭϵ fåA ϴ.Ϯ íkeðúíkk
ª ‘Ãk]ÚðeLkk Ãkuxk¤{kt Úkíke ¼qøkŠ¼f r¢Þkyku sðkçkËkh’ ª ϭϮ sw÷kE, ϭϵϭϱ fåA (ytòh)ϲ.ϭ íkeðúíkk
Ϯ. ðkðkÍkuzwt ª Ϯϲ òLÞwykhe, ϮϬϬϭ fåA ϳ.ϲ/ϳ.ϳ íkeðúíkk
ª ‘ðkíkkðhý{kt nðkLkk Ëçkký{kt Mkòoíke yMk{íkw÷kLke – íMkwLkk{e
ÃkrhÂMÚkríkÚke «[tz ðkíkkðhýeÞ íkkuVkLkku WËT¼ðu íkuLku ª ®nË {nkMkkøkhLkk íkxðíkeo Ëuþku{kt íMkwLkk{e
ðkðkÍkuzwt fu [¢ðkík fnu Au. ª íkkhe¾ : Ϯϲ rzMkuBçkh, ϮϬϬϰ
(ϭ) ¼khík{kt : (ϭ) Ãkqðoíkxu (Ϯ) {÷çkkh íkxu ª Ëuþku : (ϭ) ÚkkE÷uLz (Ϯ) ELzkuLkurþÞk (ϯ) ¼khík
(Ϯ) økwshkík{kt : (ϭ) fåALkk rfLkkhu (Ϯ) Mkkihk»xÙLkk (ϰ) ©e÷tfk
rfLkkhu ª {]íÞw : ÷øk¼øk (Ϯ ÷k¾)
ϯ. íMkwLkk{e – íkez - «fkuÃk sirðf ykÃkr¥k
ª ‘Mk{wÿ fu {nkMkkøkhLkk íkr¤Þu Úkíkk ¼qftÃk yLku ßðk¤k{w¾e ª íkez yu fexf ðøko{kt ykðu
«MVkuxLkÚke fu {kuxk ÃkkÞk ÃkhLkk Mk{wÿ{kt Úkíkk ¼qM¾÷LkÚke ª ϭϭϬϬϬ «òríkyku
ÃkuËk Úkíkkt rðLkkþf {kuòt’ ª Íwtz{kt hnuðkLkwt ÃkMktË fhu
ª íMkwLkk{eLke WíÃkr¥k {kxu fkhý¼qík : Mkkøkhík¤u Úkíkkt ¼qftÃkku ª ð»ko : ϮϬϭϵ-ϮϬ (økwshkík{kt)
ª ¼qftÃkeÞ Mkkøkh {kuòt fÞk Lkk{u yku¤¾kÞ : íMkwLkk{e ª økwshkík{kt : (ϭ) fåA (Ϯ) çkLkkMkfktXk (ϯ) Ãkkxý
(ϰ) MkwhuLÿLkøkh (ϱ) {nuMkkýk
ª íMkwLkk{eLkk {kuòt WíÃkr¥k MÚkkLkuÚke rðMíkhe fÞk ykfkhu rfLkkhu
ykðe ¼khu rðLkkþfkhe çkLku : ð÷Þ ykfkhu ª økwshkík{kt : (ϭ) íkez (Ϯ) hýíkez (ϯ) ¾kôÄhk íkez
(«òrík)
ϰ. Ãkqh
ª ¾kuhkf : (ϭ) ¾uíkeÃkkf (Ϯ) ÷e÷e ðLkMÃkrík (ϯ) ð]ûkkuLkkt
ª ‘yu f Äkhk ðhMkkË fu yríkð] r üLku Ãkrhýk{u rðþk¤
ÃkktËzkt
¼qrðMíkkhkuLkwt s¤{øLk Úkðwt.’ - Ãkqh
ª íkezLkku Lkkþ : (ϭ) ¾uíkeðkze rð¼køkLke Mkq[Lkk (Ϯ) ¾kMk
ϱ. Ëw»fk¤ ËðkykuLkku Atxfkð
ª rðLkkþfkhe yLku ÷ktçkk Mk{Þ MkwÄe ÃkkuíkkLke {kXe yMkhku Akuzu Au. • ykÃkr¥kLke yMkhku
ª Ëw»fk¤ Ãkkýe yLku ¾kuhkf MkkÚku òuzkÞu÷ Au. ϭ. ¼qftÃk, Ãkqh, íMkwLkk{e, ðkðkÍkuzwt suðe ykÃkr¥k ¼khu «{ký{kt
ª su ð»kuo ðhMkkË ykuAku fu Mkkð Lk ðhMku íÞkhu Ëw»fk¤ WËT¼ðu Au. òLk{k÷Lkwt LkwfMkkLk fhu Au.
ª {Lkw»Þku : yLkksLke Mk{MÞk Ϯ. ykÃkr¥køkúMík ûkuºkku{kt hMíkk, {fkLkku, ònuh MkøkðzLkkt {fkLkku
ª Ãkk÷íkw «kýeyku : [khkLke Mk{MÞk VheÚke çkktÄíkkt ð»kkuo Lkef¤e òÞ Au.

¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555) 143

ϯ. su Ãkrhðkhkuyu ÃkkuíkkLkkt MðsLkku ykÃkr¥k{kt økw{kÔÞkt nkuÞ íkuðk ϱ. ykÃkr¥k{kt su ÷kufku fkÞ{e rðf÷ktøkíkkLkku ¼kuøk çkLku íku{Lkk
÷kufkuLku ¼khu þkuf yLku níkkþk ½uhe ð¤u Au. ÃkwLkðoMkLkLke Mk{MÞk ¼khu rðfx nkuÞ Au.
ϰ. su Ãkrhðkhkuyu f{kLkkh ÔÞÂõík økw{kÔÞk nkuÞ íku{Lke ÂMÚkrík ϲ. ykÃkr¥k{kt MkkiÚke {kXe yMkhku : (ϭ) økheçk {kýMkku
¼khu fVkuze ÚkkÞ Au. (Ϯ) y¼kðøkúMíkku
ykÃkr¥kyku Ãknu÷k Ëhr{ÞkLk ÃkAe
ðkðkÍkuzwt (ϭ) Mkt¼rðík rðMíkkhLke rðøkíkku òýe ÷ku (ϭ) çkkhe - çkkhýkt çktÄ fhe Ëku (ϭ) nðk{kLk, ÃkðLk çktÄ nkuÞ íkku
Ãký çknkh Lk sþku.
(Ϯ) íktºkLke Mkq[Lkk {wsçk MÚk¤ktíkrhík ÚkE òð (Ϯ) ðøko¾tzLke çknkh Lk Lkef¤ku (Ϯ) ÷xfíkkt ¾wÕ÷kt ðkÞhkuÚke Ëqh
hnku
(ϯ) Ÿ[kýðk¤k rðMíkkhku{kt síkk hnku (ϯ) ðes¤eLkk Úkkt¼÷k Íkz, ËrhÞkÚke (ϯ) çk[kðfkÞo{kt yðhkuÄ Lk fhku
Ëqh hnuðwt
(ϰ) ðes¤e yLku økuMkLkkt òuzkýku çktÄ fhku. (ϰ) Mkq[LkkykuLkwt [wMík Ãkk÷Lk fhku (ϰ) íktºk îkhk Mkq[Lkk {éÞk çkkË
s ½uh sðwt
(ϱ) [ku¬Mk òýfkhe {kxu hurzÞku Mkkt¼¤ku (ϱ) «kýeykuLku ¾e÷uÚke Akuze {qfku (ϱ) çk[kðLke fk{økehe{kt
{ËËYÃk çkLkðwt
(ϲ) sYhe [esðMíkwyku íkiÞkh fhe ÷ku. (ϲ) ònuhkíkLkk çkkuzo ð]ûkku Lke[u Q¼k (ϲ) {ËË {køkðk rMkðkÞLkk VkuLk
Lk hnuðwt Lk fhðk
íMkwLkk{e (ϭ) Mk{wÿrfLkkhkÚke Ëqh hnuðwt (ϭ) Ÿ[kýðk¤e søÞk Lk Akuzþku (ϭ) hurzÞku, xe.ðe. Ãkh Mk{k[kh
{wsçk ðíkkuo
(Ϯ) hurzÞku Ãkh ykðíke Mkq[Lkkyku {wsçk ðíkkuo (Ϯ) íMkwLkk{e òuðkLkku «ÞíLk Lk fhðku (Ϯ) íktºk îkhk Mkq[Lkk {éÞk çkkË
s çknkh sðwt
(ϯ) Mk{wÿLkkt {kuòt QA¤u íkku rfLkkhkÚke Ëqh hnku (ϯ) íktºk îkhk yÃkkíke Mkq[LkkykuLkwt (ϯ) ÃkkuíkkLkk {fkLk{kt Mk÷k{íke Lk
Ãkk÷Lk fhku nkuÞ íkku Lk sðwt
(ϰ) ®f{íke Mkk{kLk MkkÚku hk¾ðku (ϰ) rfLkkhkLkkt Ÿ[k {fkLkku{kt yk©Þ (ϰ) Ãkkýe, ðes¤e{kt ykðu ÷k
Mk÷k{ík LkÚke ¼tøkkýLke íktºkLku òý fhðe
Ãkqh (ϭ) ÃkqhLkk rðMíkkhkuÚke ðkfuV hnuðwt (ϭ) ½hLkkt økuMk yLku ðes¤eLkkt òuzkýku (ϭ) ÃkqhLkkt ÃkkýeÚke çkLkkðu÷ku
çktÄ fhe Ëku ¾kuhkf Lk ¾kðku
(Ϯ) Ÿ[k rðMíkkhkuLke {krníke hk¾ku. (Ϯ) ðknLk Ãkqh{kt VMkkÞ íÞkhu íkhík (Ϯ) ÃkkýeLku stíkwhrník çkLkkðe
íkuLke çknkh Lkef¤e sðwt WÃkÞkuøk{kt ÷uðwt
(ϯ) íktºk îkhk yÃkkíke [uíkðýe {wsçk ðíkkuo (ϯ) «kýeykuLku ¾e÷uÚke Akuze {qfku (ϯ) MkkÃk, ðªAeLkk WÃkÿð Mkk{u
Mkòøk hnku
Ëw»fk¤ (ϭ) ÃkkýeLkk WÃk÷çÄ sÚÚkk {wsçk ykÞkusLk fhðwt (ϭ) yLkks rðíkhýLke ÔÞðMÚkk (ϭ) s¤Mkt[ÞLkLkkt fk{kuLku yøkúíkk
økkuXððe ykÃkðe
(Ϯ) yLkks{kt {kÃkçktÄe Ëk¾÷ fhðe (Ϯ) sYrhÞkík rMkðkÞLkkt çkktÄfk{ (Ϯ) yLkksLkk Mxkuf {kxu ykÞkusLk
çktÄ hk¾ðk fhðwt
(ϯ) ¼kusLk - Mk{kht¼ku Ãkh «ríkçktÄ (ϯ) yLkks yLku ½kMk[khkLke (ϯ) Mk{wÿ{kt ðne síkk ÃkkýeLku
Mktøkún¾kuhe Lk fhðe hkufðwt.

• rðfÕÃk ϯ. Lke[uLkk{ktÚke fE ykÃkr¥k fwËhíke ykÃkr¥k Au ?

ϭ. Lke[uLkk{ktÚke fE ykÃkr¥k fwËhíke ykÃkr¥k Au ? ;Ϳ ykøk ;Ϳ ykiãkurøkf yfM{kík
;Ϳ Ëw»fk¤ ;Ϳ nwÕ÷z ;Ϳ nwÕ÷z ;Ϳ ¼qftÃk
;Ϳ çkkìBçk rðMVkux ;Ϳ ykøk ϰ. Lke[uLkk{ktÚke fE ykÃkr¥k fwËhíke ykÃkr¥k LkÚke ?
Ϯ. Lke[uLkk{ktÚke fE ykÃkr¥k fwËhíke ykÃkr¥k LkÚke ? ;Ϳ Ëw»fk¤ ;Ϳ ykøk
;Ϳ ËkðkLk¤ ;Ϳ ykiãkurøkf yfM{kík ;Ϳ ¼qftÃk ;Ϳ ßðk¤k{w¾e
;Ϳ ¼qftÃk ;Ϳ íMkwLkk{e

144 ¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555)

ϳ. Ϯϵ {k[o,ϭϴϱϳLkk hkus çktøkk¤Lke fE AkðýeLkk rMkÃkkEykuyu ϭϳ. fE Mkk÷ MkwÄe{kt ytøkúuòuyu ¼khík Ãkh ÃkkuíkkLke MktÃkqýo Mk¥kk
[hçkeðk¤k fkhíkqMkku ðkÃkhðkLkku ELfkh fÞkuo? MÚkkÃke ËeÄe?
;Ϳ rMkhnkLkÃkwhLke ;Ϳ çkhnkLkÃkwhLke ;Ϳ [Link].ϭϳϲϰ MkwÄe{kt ;Ϳ [Link].ϭϴϬϬ MkwÄe{kt
;Ϳ çkhkfÃkwhLke ;Ϳ søkËeþÃkwhLke ;Ϳ [Link].ϭϴϭϴMkwÄe{kt ;Ϳ [Link].ϭϴϭϬ MkwÄe{kt
ϴ. {tøk÷ Ãkktzuyu Mkki«Úk{ fÞk ytøkúus yrÄfkheLke níÞk fhe níke? ϭϴ. MðkíktºÞ Mktøkúk{Lkk MÚk¤ yLku íkuLkk Lkuík]íðLke ÞkuøÞ òuz òuzku.
;Ϳ {ush ÌkwhkuÍLke ;Ϳ {ush Ìkw{sLke () fwtðh®Mkn (ϭ) çkhu÷e
;Ϳ {ush nMxLkLke ;Ϳ {ush ÌkwMkLkLke
() hkýe ÷û{eçkkE (Ϯ) økwshkík
ϵ. {tøk÷ ÃkktzuLku fÞk rËðMku VktMke ykÃkðk{kt ykðe níke?
() çknkËwh¾kLk (ϯ) rçknkh
;Ϳ ϯϭ {k[o, ϭϴϱϳLkk rËðMku
() økhçkzËkMk {w¾e (ϰ) fk÷Ãke
;Ϳ ϴ yur«÷,ϭϴϱϳLkk rËðMku
;Ϳ (ͲϮ)(Ͳϰ)(Ͳϭ)(Ͳϯ)
;Ϳ ϮϬ yur«÷, ϭϴϱϳLkk rËðMku
;Ϳ ϭϬ {u, ϭϴϱϳLkk rËðMku ;Ϳ (Ͳϯ)(Ͳϰ)(Ͳϭ)(ͲϮ)
ϭϬ. [Link]. ϭϴϱϳLkk MðkíktºÞMktøkúk{Lkk «Úk{ þneË fkuý çkLÞk? ;Ϳ (Ͳϰ)(Ͳϯ)(ͲϮ)(Ͳϭ)
;Ϳ {tøk÷ Ãkktzu ;Ϳ íkkíÞk xkuÃku ;Ϳ (Ͳϭ)(ͲϮ)(Ͳϰ)(Ͳϯ)
;Ϳ LkkLkkMkknuçk Ãkuïk ;Ϳ çknkËwhþkn ÍVh ϭϵ. ÷kìzo zu÷nkWMkeyu fÞk ÃkuïkLkwt ÃkuLþLk çktÄ fhe ËeÄwt níkwt?
ϭϭ. [Link].ϭϴϱϳLkk MðkíktºÞMktøkúk{Lke ¾he þYykík fÞkhu ÚkE níke? ;Ϳ LkkLkk VzýðeMkLkwt ;Ϳ LkkLkkMkknuçkLkwt
;Ϳ Ϯϵ {k[o, ϭϴϱϳLkk hkus ;Ϳ çkk÷kS çkkShkðLkwt ;Ϳ çkk÷kS rðïLkkÚkLkwt
;Ϳ ϭϬ yur«÷, ϭϴϱϳLkk hkus ϮϬ. ytøkúuòuLke fE ÔÞðMÚkk ÷kufku {kxu ºkkMkËkÞf níke?
;Ϳ ϭ {u, ϭϴϱϳLkk hkus ;Ϳ ÷~fhe ;Ϳ ðneðxe
;Ϳ ϭϬ {u, ϭϴϱϳLkk hkus ;Ϳ ykiãkurøkf ;Ϳ þiûkrýf
ϭϮ. ϭϬ {u, ϭϴϱϳLkk hkus ϭϴϱϳLkku MðkíktºÞMktøkúk{ fÞkt þY
Ϯϭ. ytøkúuòuLke sfkíkLkeríkÚke Mk{ksLkku fÞku ðøko çkhçkkË ÚkE økÞku?
ÚkÞku níkku?
;Ϳ ¾uzqík ðøko ;Ϳ rþrûkíkkuLkku ðøko
;Ϳ fkLkÃkwh{kt ;Ϳ ÍktMke{kt
;Ϳ {uhX{kt ;Ϳ ÷¾LkW{kt ;Ϳ fkheøkh ðøko ;Ϳ Ëuþe hkòykuLkku ðøko
ϭϯ. {uhX{kt rðÿkun fÞko ÃkAe ¼khíkeÞ MkirLkfkuyu fÞk MÚk¤ WÃkh ϮϮ. Lke[uLkk Ãkife fÞk ÃkkfkuLkwt WíÃkkËLk ¼khíkLkk ¾uzqíkkuyu VhrsÞkík
fq[ fhe? fhðwt Ãkzíkwt níkwt?
;Ϳ rËÕ÷e WÃkh ;Ϳ fkLkÃkwh WÃkh ;Ϳ fÃkkMk,[ýk,øk¤e ;Ϳ fÃkkMk,øk¤e,zktøkh
;Ϳ ÷¾LkW WÃkh ;Ϳ ÃkxLkk WÃkh ;Ϳ fÃkkMk,øk¤e,[k ;Ϳ fÃkkMk,øk¤e,huþ{
ϭϰ. [Link].ϭϴϱϳLkk MðkíktºÞMktøkúk{Lkk {wÏÞ Lkuíkkyku{kt fkuLkku Ϯϯ. [Link].ϭϴϱϳLkk MðkíktºÞMktøkúk{{kt fkuýu ¼køk ÷eÄku Lknkuíkku?
Mk{kðuþ fhe þfkÞ Lkrn? ;Ϳ Ëuþe hkòykuyu ;Ϳ s{eLkËkhkuyu
;Ϳ çkk÷kS rðïLkkÚkLkku ;Ϳ hkýe ÷û{eçkkELkku ;Ϳ rþrûkíkkuyu ;Ϳ ¾uzqíkkuyu
;Ϳ LkkLkkMkknuçk ÃkuïkLkku ;Ϳ íkkíÞk xkuÃkuLkku Ϯϰ. ¼khíkeÞ MkirLkfkuyu fÞk MÚk¤Lku Mktøkúk{Lkwt {wÏÞ fuLÿ çkLkkÔÞwt?
ϭϱ. [Link]. ϭϴϱϳLkk MðkíktºÞMktøkúk{Lkwt {wÏÞ fkhý fÞwt níkwt?
;Ϳ {uhXLku ;Ϳ rËÕ÷eLku
;Ϳ ytøkúuòuLke ¾[ko¤ LÞkÞÃkØrík
;Ϳ øðkr÷ÞhLku ;Ϳ ÍktMkeLku
;Ϳ ytøkúuòuLke yLÞkÞe sfkíkLkerík
Ϯϱ. W¥kh ¼khíkLkkt Mktøkúk{Lkkt {wÏÞ fuLÿku{kt fÞk fuLÿkuLkku Mk{kðuþ
;Ϳ #ø÷uLzLke ykiãkurøkf ¢ktrík
Úkíkku LkÚke?
;Ϳ ¼khík{kt rçkúrxþ Mk¥kkLke MÚkkÃkLkk
;Ϳ øðkr÷ÞhLkku ;Ϳ fkLkÃkwhLkku
ϭϲ. fÞk fkhýu ¼khíkeÞ hksfeÞ Mk¥kkÚke Ëqh síkk hÌkk?
;Ϳ ÃkxLkkLkku ;Ϳ ÷¾LkWLkku
;Ϳ ytøkúuS ¼k»kkLku fkhýu
;Ϳ rçkúrxþ Mkk{úkßÞðkËLku fkhýu Ϯϲ. ÷¾LkW{kt Mktøkúk{Lkwt Lkuík]íð fkuýu fÞwO?
;Ϳ r¾úMíke ÃkkËheykuLku {¤u÷wt Mkhfkhe hûký ;Ϳ ÍeLkík {nk÷u ;Ϳ {w{íkks {nk÷u
;Ϳ ¼khík{kt ykðu÷e Lkðòøk]ríkLku fkhýu ;Ϳ íkkíÞk xkuÃkuyu ;Ϳ çkuøk{ nshík {nk÷u

¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555) 189

Ϯϳ. fk÷Ãke, øðkr÷Þh suðkt MÚk¤kuLkwt Lkuík]íð fkuýu fÞwO? ϯϰ. (ϭ) [Link].ϭϴϱϳLkk MðkíktºÞMktøkúk{Lku ðeh Mkkðhfh yLku
;Ϳ LkkLkkMkknuçk Ãkuïkyu ;Ϳ íkkíÞk xkuÃkuyu Ãkèk¼e Mkeíkkhk{iÞk suðk {nkLkw¼kð ‘¼khíkLkku «Úk{ MðkíktºÞ
;Ϳ hkýe ÷û{eçkkEyu ;Ϳ fwtðh®Mknu Mktøkúk{‘ økýkðu Au.
Ϯϴ. [Link]. ϭϴϱϳLkk MðkíktºÞMktøkúk{Lkk MkkiÚke ðÞkuð]Ø Lkuíkk fkuý (Ϯ) [Link].ϭϴϱϳLkk MðkíktºÞMktøkúk{Lkwt {wÏÞ fkhý ¼khu
níkk? {kºkk{kt MkirLkfku yLku nrÚkÞkhkuLke f{e níkwt.
;Ϳ fwtðh®Mkn ;Ϳ økhçkzËkMk {w¾e WÃkhkufík rðÄkLkku Ãkife MkíÞ rðÄkLk [fkMkku.
;Ϳ íkkíÞk xkuÃku ;Ϳ LkkLkkMkknuçk Ãkuïk ;Ϳ {kºk ϭ ;Ϳ {kºk Ϯ
Ϯϵ. çkhu÷e{kt Mktøkúk{Lkwt Lkuík]íð fkuýu fÞwO níkwt? ;Ϳ ϭ yLku Ϯ ;Ϳ yuf Ãký Lkne
;Ϳ òuÄk {kýufu ;Ϳ çknkËwhþknu ϯϱ. (ϭ) MðkíktºÞMktøkúk{Lke þYykík{kt {tøk÷ Ãkktzuyu ytøkúus
yrÄfkhe {ush ÌkwMkLkLke níÞk fhe níke.
;Ϳ çknkËwh¾kLku ;Ϳ fwtðh®Mknu
(Ϯ) {rnMkkøkh rsÕ÷kLkk Ãkkuzhðkzk rðMíkkh{kt ykrËðkMke
ϯϬ. fkLkÃkwh{kt Mktøkúk{Lkwt Lkuík]íð fkuýu ÷eÄwt níkwt?
«òyu ytøkúuòu Mkk{u çk¤ðku fhe ÃkkuíkkLke ðehíkkLkku Ãkrh[Þ
;Ϳ LkkLkkMkknuçk Ãkuïkyu ;Ϳ hkýe ÷û{eçkkEyu ykÃÞku.
;Ϳ fwtðh®Mknu ;Ϳ çkuøk{ nshík {nk÷u WÃkhkufík Ãkife MkíÞ rðÄkLkku [fkMkku.
ϯϭ. økwshkík{kt Mktøkúk{Lkwt Lkuík]íð fkuýu fÞwO níkwt? ;Ϳ {kºk ϭ ;Ϳ {kºk Ϯ
;Ϳ {k÷kS òu»keyu ;Ϳ Sðk¼kE Xkfkuhu ;Ϳ ϭ yLku Ϯ ;Ϳ yuf Ãký Lkne
;Ϳ f]»ýËkMk Ëðuyu ;Ϳ økhçkzËkMk {w¾eyu ϯϲ. MknkÞfkhe ÞkusLkkLkku sLkf fkuý níkku?
ϯϮ. {rnMkkøkh rsÕ÷kLkk fÞk rðMíkkhLkk ykrËðMkeykuyu ytøkúuòu ;Ϳ ÷kìzo zu÷nkWMke ;Ϳ ÷kìzorðr÷Þ{ çku®Lxf
Mkk{u ÷zík [÷kðe níke?
;Ϳ ÷kìzo ðu÷uM÷e ;Ϳ ðkìhLk nu®MxøMk
;Ϳ ÃkktzhðkzkLkk ;Ϳ ÄkLkÃkwhLkk
;Ϳ W{hðkzkLkk ;Ϳ zurzÞkÃkkzkLkk
ϯϯ. [Link].ϭϴϱϳLkku MðkíktºÞMktøkúk{ rLk»V¤ økÞku yu {kxu fÞwt
fkhý ¾Át LkÚke?
;Ϳ Mktøkúk{{kt fuLÿeÞ LkuíkkøkeheLkku y¼kð níkku.
;Ϳ Mktøkúk{Lkk Lkuíkkykuyu þYykík{kt çknw ÍzÃkÚke rðsÞku
{u¤ÔÞk Lknkuíkk.
;Ϳ Mktøkúk{Lke þYykík rLkrïík íkkhe¾ fhíkkt ðnu÷e ÚkE.
;Ϳ {kuxk ¼køkLkk hkòyku Mktøkúk{Úke yr÷ó hÌkk níkk.

: sðkçkku :
(ϭ)  (Ϯ)  (ϯ)  (ϰ)  (ϱ)  (ϲ)  (ϳ)  (ϴ)  (ϵ) 
(ϭϬ)  (ϭϭ)  (ϭϮ)  (ϭϯ)  (ϭϰ)  (ϭϱ)  (ϭϲ)  (ϭϳ)  (ϭϴ) 
(ϭϵ)  (ϮϬ)  (Ϯϭ)  (ϮϮ)  (Ϯϯ)  (Ϯϰ)  (Ϯϱ)  (Ϯϲ)  (Ϯϳ) 
(Ϯϴ)  (Ϯϵ)  (ϯϬ)  (ϯϭ)  (ϯϮ)  (ϯϯ)  (ϯϰ)  (ϯϱ)  (ϯϲ) 

190 ¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555)

 4 ytøkúus Mk{ÞLkkt þnuhku, øk]nWãkuøkku yLku Wãkuøkku
ϭ. ¼khíkLke Mk{]rØ õÞkt MkwÄe ÞÚkkðík hne : ϭϴ{e MkËe MkwÄe ª ‘Vkuxo rðr÷Þ{’ ÃkkA¤Úke fÞkt Lkk{u yku¤¾kÞwt : fku÷fk¥kk
Ϯ. ytøkúus ftÃkLkeyu fux÷k ð»ko{kt ¼khíkLku ftøkk¤ çkLkkðe ËeÄwt ª ytøkúuòuLkkt ðuÃkkhe {Úkfku : ϭ. {wtçkE, Ϯ. {ÿkMk ([uÒkE),
: ϭϬϬ ð»ko{kt ϯ. f÷f¥kk (fku÷fk¥kk)
ϯ. ftÃkLkeyu fk[k {k÷Lkwt MktMÚkkLk yLku çkòh fkuLku çkLkkÔÞwt ª ytøkúuòuyu Ãkqðo rfLkkhu fÞkt fkuXe MÚkkÃke : {A÷eÃkèLk{T
: ¼khíkLku • sqLke rËÕ÷e
• sqLkk þnuhkuLkwt ÃkrhðíkoLk yLku Lkðk þnuhkuLke MÚkkÃkLkk ª rËÕ÷e fE LkËeLkk rfLkkhu ðMku÷wt Au : Þ{wLkk
ª ytø kúuò u L kk Mk{Þ{kt õÞk þnu h kuL kku rðfkMk ÚkÞku níkku ª rËÕ÷e fux÷e ð¾ík hksÄkLke hnu÷e Au : ϭϰ
: (ϭ) {wtç kE (Ϯ) {ÿkMk ([uÒkE) (ϯ) fku÷fkíkk ª rËÕ÷eLku MkkiÚke MkwtËh hksÄkLke fkuýu çkLkkðe : þknsnkt
(ϰ) y{ËkðkË (ϱ) Mkwhík (ϲ) ELËkuh ª rËÕ÷eLku çkeò fÞkt Lkk{u yku¤¾kíke : þknsnktLkkçkkË
ϭ. {wtçkE ª sqLke rËÕ÷eLke MÚkkÃkLkk fÞkhu ÚkE níke : ϭϲϯϵ{kt
ª yksLkwt {wtçkE Ãknu÷kt þwt níkwt : xkÃkw ª sqLke rËÕ÷e{kt þwt ykðu÷wt níkwt : ϭ. ÷k÷ rfÕ÷ku, Ϯ [ktËLke
ª rçkúxLkLkk Mk{úkx : [kÕMko çkeòLkkt ÷øLk ÃkkuxwoøkeÍ hksfw{khe [kuf, ϯ. Vis çkòh, ϰ. ò{k {ÂMsË.
MkkÚku ª ¼khík{kt ykðu÷e ¼ÔÞ {ÂMsËku{ktLke yuf : ò{k {ÂMsË
ª ÃkkuxwoøkeÍkuyu [kÕMko çkeòLku Ënus{kt : {wtçkE xkÃkw ykÃÞku ª Lkøkh{kt MkkiÚke Ÿ[e søÞkyu fE {ÂMsË níke : ò{k {ÂMsË
ª ftÃkLkeyu rçkúxLkLkk Mk{úkx ÃkkMkuÚke {wtçkE xkÃkw ¼kzu ÷eÄku • Lkðe rËÕne
: ËMk ÃkkWLzLkk Ëhu ª ykÄwrLkf ¼khíkLke hksÄkLke : Lkðe rËÕ÷e
ª ftÃkLkeyu «kf]ríkf çktËh yLku þnuh íkhefu fkuLkku rðfkMk ª ytøkúuòuyu {hkXkyku ÃkkMkuÚke rËÕ÷e fÞkhu SíÞwt : ϭϴϬϯ
: {wtçkELkku ª ytøkúuòu hksÄkLke fku÷fk¥kkÚke ¾Mkuze fÞkt ÷kÔÞk : Lkðe rËÕ÷e
ª yksLkwt ykiãkurøkf yLku ðkrýßÞ fuLÿ : {wtçkE ª Lkðe rËÕ÷eLkwt rLk{koý fÞkhu ÚkÞwt : ϭϵϭϭ
Ϯ. Mkwhík ª ykÍkË ¼khíkLkwt ¾qçkMkwhík {nkLkøkh yLku hksÄkLke : Lkðe
rËÕ÷e
ª ϭϱϳϯ{kt fÞk {w½÷ çkkËþknu Mkwhík ÷qtxâwt : yfçkh
ª Lkðe rËÕ÷eLkwt rLk{koý fÞk rðMíkkh{kt : hkÞMkeLk Ãknkze
ª {w½÷Þwøk{kt Ãkrù{ ¼khíkLkwt {n¥ðLkwt ðkrýÂßÞf fuLÿ : Mkwhík rðMíkkh
ª {w½÷Þwøk{kt yuf yktíkhhk»xÙeÞ çktËh : Mkwhík ª Lkðe rËÕ÷eLke rzÍkELk fkuýu íkiÞkh fhe níke : nçkox çkufh,
ª {w½÷Þwøk{kt fÞkt MÚk¤u ð† Ãkh shefk{ Úkíkwt : Mkwhík{kt ÷qrxÞLMk yuzðzo
ª ϭϳ{e MkËe{kt ytøkúuòuLke Mkki«Úk{ fkuXe : Mkwhík{kt ª Lkðe rËÕ÷eLkkt rLk{koý{kt fux÷kt ð»ko ÷køÞkt : ϮϬ ð»ko
ª Mkwhík{kt fE rðËuþe «òLkk fkh¾kLkkt níkk : rVhtøke, z[, ª Lkðe rËÕ÷e{kt fE E{khíkkuLkwt rLk{koý ÚkÞwt Au : ϭ. ðkEMkhkuÞ
ytøkúuòuLkkt nkWMk (ðíko{kLk hk»xÙÃkrík ¼ðLk), Ϯ. hksÃkÚk {køko,
ª yksu Ãký yuf {n¥ðLkwt ykiãkurøkf yLku ðkrýÂßÞf fuLÿ : Mkwhík ϯ. Mkr[ðk÷Þ, ϰ Mkhfkhe ðneðxe R{khíkku
ϯ. [uÒkE • Wãkuøkku
ª ϭϲϰϬ{kt ytøkúuòu ‘Vkuxo MkuLx sÞkusoLke’ MÚkkÃkLkk fÞkt fhe – øk]nWãkuøk
: [uÒkE ({ÿkMk) ª ytøkúuòuLkk ykøk{Lk Ãknu÷kt ¼khík þuLkku MkwðýoÞwøk níkku
ª ‘Vkuxo MkuLx sÞkuso’Lke ykMkÃkkMk fÞwt þnuh ðMÞwt : [uÒkE : øk]nWãkuøkkuLkku
({ÿkMk) ª ¼khík{kt fÞkt -fÞkt øk]n Wãku økkuLkku rðfkMk ÚkÞku níkku
: ϭ. ZkfkLke {÷{÷, Ϯ. shefk{, ϯ. htøkfk{,
ϰ. fku÷fk¥kk
ϰ. AkÃkfk{, ϱ. Ãkªsýfk{
ª ϭϲϵϴ{kt ytøkúuòuLku fÞkt ºký økk{kuLke s{eLkËkhe {¤e
ª ykÍkËe Ãknu÷kt fÃkzk þu{ktÚke htøkðk{kt ykðíkkt : fuMkqzkLkkt
: ϭ. MkwíkLkíke, Ϯ. fkr÷½kx ϯ. økku®ðËÃkwh
ð]ûkkuLkkt Vq÷ku{ktÚke
ª ftÃkLkeyu ºký økk{kuLke Vhíku rfÕ÷ku çkktÄe þwt Lkk{ ykÃÞwt ª ykÍkËe Ãknu÷kt fÃkzkt þuLkkt Ãkh íkiÞkh fhíkk : Mkk¤ WÃkh
- ‘Vkìxo rðr÷Þ{’

¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555) 191

ª çkktÄýe yLku Ãkxku¤kt çkLkkððkLkwt fk{ fkuý fhu Au : ðýfhku • ÷ku¾tz-Ãkku÷kË Wãkuøk
– Wãkuøkku ª «Úk{ rðï ÞwØLkk ËçkkýLkk fkhýu ¼khík{kt þuLku ðuøk {éÞku
ª ÃkhtÃkhkøkík ¼khíkeÞ Wãkuøkku : ϭ. Mkwí khkW fkÃkz, : ykiãkurøkf rðfkMkLku
Ϯ. rþÕÃkf÷k, ϯ. Äkíkwf÷k, ϰ. økh{ {Mkk÷k. ª s{þuËS íkkíkkyu Mkki«Úk{ ÷ku¾tzLkwt fkh¾kLkwt fÞkt MÚkkÃÞwt
ª ¼khíkLkk {kuxk¼køku fÞkt Ëuþ{kt WãkuøkkuLkku rðfkMk ÚkÞku : s{þuËÃkwh (Mkkf[e)
: #ø÷uLz ª çkUø÷qÁ{kt ÷ku¾tz-Ãkku÷kËLke fE MktMÚkkLke MÚkkÃkLkk ÚkE
ª ϭϵ{e MkËeLkk ytík{kt ¼khík{kt fÞkt WãkuøkkuLkku rðfkMk Úkðk - EÂLzÞLk EÂLMxxâqx ykìV MkkÞLMk
÷køÞku : ϭ. þý, Ϯ. MkwíkhkW fkÃkz, ϯ. ÷ku¾tz-Ãkku÷kË, ª çkUø÷wÁt{kt ÷ku¾tz - Ãkku÷kËLkkt fkh¾kLkkt : ϭ. fq÷xe,
ϰ. fkøk¤, ϱ. hMkkÞý, ϲ. [k{zk f{kððkLkk, Ϯ. çkwhnkLkÃkwh, ϯ. ¼ÿkðíke
ϳ. snks çkktÄðkLkk
• òýðwt øk{þu :
– fkÃkz Wãkuøk
ª hýAkuz÷k÷u fÞkt fkh¾kLkwt çktÄ fÞwO : ¼Á[
ª «k[eLk Mk{ÞÚke ¼khíkLkku fÞku øk]nWãkuøk søkrðÏÞkík níkku
ª hýAkuz÷k÷u fÞkt fkÃkzr{÷ þÁ fhðkLkwt rð[kÞwO : y{ËkðkË
: fkÃkz øk]nWãkuøk
ª ËkËk¼kE LkðhkuS fÞkt hnuíkk níkk : #ø÷uLz
ª ¼khíke {÷{÷ yLku Ãkxku¤kt fkuLke yku¤¾ Au : y{ehkuLke
ª ËkËk¼kE LkðhkuSyu Mkt[k ¾heËe fÞkt {kufÕÞk : {wtçkE
ª ¼khík{kt nkÚkðýkxLkwt fk{ fhíkwt níkwt : ðýfhku
ª Mkt[k fÞkt ËrhÞkrfLkkhu zqçke økÞk : ¾t¼kík
ª ¼khík{kt ykiãkurøkf ¢ktríkLke þÁykík fÞkt Wãkuøk{kt ÚkE
níke : fkÃkz Wãkuøk{kt ª hýAkuz÷k÷u VheÚke #ø÷uLzÚke Mkt[k {tøkkðe fÞkt r{÷Lke
MÚkkÃkLkk fhe : y{ËkðkË
ª ¼khík{kt Mkki«Úk{ fkÃkz r{÷ : ϭϴϱϰ {wtçkE{kt
ª y{ËkðkË{kt fÞkt rðMíkkh{kt r{÷Lke MÚkkÃkLkk fhe
ª ¼khík{kt {wtçkE ÃkAe fkÃkz r{÷ku : ϭ. y{ËkðkË,
: þknÃkwhLkk ðuhkLk rðMíkkh{kt
Ϯ. LkkøkÃkwh, ϯ. Mkku÷kÃkwh, ϰ. {ÿkMk ([uÒkE)
ª hýAkuz÷k÷u fux÷k ÁrÃkÞkLke r{÷ Q¼e fhe : ϭ ÷k¾
ª yuf÷k y{ËkðkË{kt fux÷e fkÃkz r{÷ku níke : ϭϬϲ
ª r{÷{kt Ãknu÷e Mkexe fÞkhu ðkøke : ϭϴϲϭLke Mkktsu Ãkkuýk
ª ¼khík{kt ‘{kL[uMxh’ : y{ËkðkË
Ãkkt[ ðkøku
ª ‘{kL[uMxh’ fÞkt ËuþLkwt þnuh Au : #ø÷uLz
ª y{ËkðkË{kt fE r{÷ MÚkkÃke - ϭϴϱϵ ‘y{ËkðkË fkuxLk
ª økwshkíkLke Mkki«Úk{ fkÃkz r{÷ fÞkt : y{ËkðkË MÃke®Lkøk yuLz rð®ðøk ftÃkLke’
fkuýu : hýAkuz÷k÷ Akuxk÷k÷ hUrxÞkðk¤k ª ¼khíkeÞ Äkíkwf÷kLkku W¥k{ Lk{qLkku : xeÃkw Mkw÷íkkLkLke ík÷ðkh
fÞkhu : ϯϬ, {u - ϭϴϲϭ ª xeÃkw Mkw÷íkkLkLke ík÷ðkhLke çkLkkðx{kt þuLkku WÃkÞkuøk Úkíkku
ª ¼khík{kt fkÃkz Wãkuøkku : Mkku÷kÃkwh : fkçkoLkLke yrÄf {kºkkðk¤k ðwxTÍ Mxe÷Lkku
ª Ërûký ¼khík{kt fkÃkz Wãkuøkku : {ËwhkE • s{þuËÃkwh
ª ¼kíkeøk¤ MkkzeykuLke rfLkkhe çkLkkððk srx÷ ðýkxfk{{kt ª ð»ko : yur«÷ ϭϵϬϰ{kt
{n¥ðLkkt fuLÿku : ϭ. Mkku÷kÃkwh ({nkhk»xÙ), Ϯ. {ËwhkE
ª çku r{ºkku : (ϭ) y{urhfkLkk ¼qði¿kkrLkf : [kÕMko ðuÕz
(íkr{÷Lkkzw)
(Ϯ) s{þuËS íkkíkkLkk {kuxk Ëefhk : ËkuhkçkS (Íkh¾tz{kt)
ª {nkí{k økktÄeSLkk ykøk{Lk ÃkAe ¼khík{kt fuðk WãkuøkkuLku
ª fÞk Mk{wËkÞLku ÃkqAâwt : yøkrhÞk Mk{wËkÞLku
«kuíMkknLk {éÞwt : ϭ. økúk {ku ãkuø k, Ϯ. nkÚkfktí ký,
ϯ. nkÚkðýkx, ϰ. fwrxh Wãkuøkku, ϱ. nwLLkh Wãkuøkku ª ËwrLkÞkLkwt W¥k{ ÷kun yÞMf (fk[wt ÷ku¾tz) : hÍkhk
Ãknkzeyku{kt
• hýAkuz÷k÷ Akuxk÷k÷ hUrxÞkðk¤k
ª fE LkËeLkk rfLkkhu s{þuËÃkwh : Mkwðýohu¾k
ª íku{Lkk Ãkqðoòu : ÃkkxýLkk
• hu÷ðu, íkkh yLku xÃkk÷Lke þÁykík
ª rÃkíkk fÞkt MÚkkÞe ÚkÞk : y{ËkðkË{kt
ª hu÷ðuLke þYykík fkuýu fhkðe : zu÷nkWMke
ª hýAkuz÷k÷Lkku sL{ : Ϯϰ yur«÷, ϭϴϮϯ
ª íkkh yLku xÃkk÷Lke þYykík fkuýu fhkðe : zu÷nkWMke
ª Mkki«Úk{ MkwíkhkW fkÃkzLke r{÷ : hýAkuz÷k÷u - ϭϴϲϭ,
y{ËkðkË{kt ª fkuLkk Mk{Þøkk¤k{kt ¼khík{kt ½ýk MkwÄkhk ÚkÞk : zu÷nkWMke
ª Mkki«Úk{ hu÷ðu ÷kELk : ϭϴϱϯ (¼khík){kt {wçt kE - Úkkýk MkwÄe
ª çkeS MkwíkhkW fkÃkzLke r{÷ : çku[hËkMk ÷~fhe(fzðk
ÃkkxeËkh), ϭϴϲϳ - y{ËkðkË{kt ª Mkki«Úk{ hu÷ðu WËT½kxLk : ϭϲ yur«÷, ϭϴϱϯ

192 ¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555)

 ª Mkki«Úk{ íkkhLke ÷kELk : fku÷fk¥kkÚke Ãkuþkðh, {wtçkEÚke ϭϭ. ytøkúuòuLku Lkðe rËÕ÷eLkwt rLk{koý fhíkkt fux÷kt ð»ko ÷køÞk níkk ?
{ÿkMk ([uÒkE) ;Ϳ ϱ ð»ko ;Ϳ ϭϬ ð»ko
ª ykÄwrLkf ¼khíkLkk rLk{koíkk : zu÷nkWMke ;Ϳ ϭϱ ð»ko ;Ϳ ϮϬ ð»ko
• rðfÕÃk ϭϮ. EMx EÂLzÞk ftÃkLkeyu fkuLke ÃkkMkuÚke {wtçkE xkÃkw ¼kzu ÷eÄku
ϭ. y{ËkðkË økwshkíkLke Mkki«Úk{ r{÷ fÞkhu þY ÚkE níke? níkku?
;Ϳ ϯϬ {u, ϭϴϲϭLkk hkus ;Ϳ ϯϬ sqLk, ϭϴϲϬLkk hkus ;Ϳ rçkúxLkLkk Mk{úkx ÃkkMkuÚke
;Ϳ ϯϬ {u, ϭϴϲϰLkk hkus ;Ϳ ϯϬ {u, ϭϴϲϳLkk hkus ;Ϳ rËÕ÷eLkk {w½÷ çkkËþkn ÃkkMkuÚke
Ϯ. y{ËkðË{kt økwshkíkLke Mkki«Úk{ r{÷ fkuýu þY fhe níke? ;Ϳ LkkLkkMkknuçk Ãkuïk ÃkkMkuÚke
;Ϳ çku[hËkMk ÷~fheyu ;Ϳ {wtçkELkk WãkuøkÃkríkyku ÃkkMkuÚke
;Ϳ fMíkqh¼kE ÷k÷ËkMku ϭϯ. Lke[uLkk Ãkife fÞwt þnuh ¼khíkLkwt yksLkwt ykiãkurøkf yLku ðkrýßÞ
;Ϳ ÷k÷ËkMk Ë÷Ãkíkhk{u fuLÿ økýkÞ Au?
;Ϳ hýAkuz÷k÷ Akuxk÷k÷ hUrxÞkðk¤kyu ;Ϳ Mkwhík ;Ϳ y{ËkðkË
ϯ. Ërûký ¼khík{kt fÞk MÚk¤u fkÃkz WãkuøkLkku rðfkMk ÚkÞku níkku? ;Ϳ fku÷fkíkk ;Ϳ {wtçkE
;Ϳ y÷eøkZ{kt ;Ϳ {ËwhkE{kt ϭϰ. [Link].ϭϱϳϯ{kt {w½÷ çkkËþkn yfçkhu fÞwt þnuh SíÞwt níkwt?
;Ϳ Äkheðk÷{kt ;Ϳ fkLkÃkwh{kt ;Ϳ ¼Y[ ;Ϳ Mkwhík
ϰ. {nkhk»xÙ{kt fÞk MÚk¤u ¼kíkeøk¤ {Lk{kunf MkkzeykuLke rfLkkhe ;Ϳ fkLkÃkwh ;Ϳ ykøkhk
çkLkkððkLkwt ðýkxfk{ Úkíkwt níkwt? ϭϱ. Lke[uLkk Ãkife fÞwt þnuh {w½÷Þwøk{kt Ãkrï{ ¼khíkLkk ðuÃkkhLkwt
;Ϳ LkkøkÃkwh{kt ;Ϳ fkuÕnkÃkwh{kt {n¥ðLkwt ðkrýßÞ fuLÿ níkwt?
;Ϳ Mkku÷kÃkwh{kt ;Ϳ {ËwhkE{kt ;Ϳ Mkwhík ;Ϳ ¼Y[
ϱ. MðkíktºÞ [¤ð¤ Ëhr{ÞkLk MðËuþe yktËku÷Lk fkuýu þY fÞwO níkw?t ;Ϳ y{ËkðkË ;Ϳ {wtçkE
;Ϳ rðLkkuçkk ¼kðuyu ;Ϳ fMíkqhçkkyu ϭϲ. Mkwhík þnuh ð† WÃkh fÞk fk{ {kxu ¾qçk s «ÏÞkík níkwt?
;Ϳ {nkí{k økktÄeSyu ;Ϳ hrðþtfh {nkhksu ;Ϳ htøkfk{ ;Ϳ ¼híkfk{
ϲ. ytøkúuòuyu MÚkkÃku÷k Vkìxo MkuLx ßÞkusoLke ykMkÃkkMk yksLkwt fÞwt ;Ϳ shefk{ ;Ϳ ðýkxfk{
þnuh çkLÞwt Au? ϭϳ. ytøkúò
u yu u Lke[uLkk Ãkife fÞk þnuh{kt Ãknu÷e fkuXe ({Úkf) MÚkkÃke níke?
;Ϳ [uÒkE ;Ϳ {wtçkE ;Ϳ fku÷fkíkk{kt ;Ϳ ¼Y[{kt
;Ϳ Mkwhík ;Ϳ fku÷fkíkk ;Ϳ [uÒkE{kt ;Ϳ Mkwhík{kt
ϳ. Lke[uLkk Ãkife fÞwt þnuh ¼khíkLke hksÄkLke Au?
ϭϴ. Lke[uLkk Ãkife fÞwt þnuh yktíkhhk»xÙeÞ çktËh níkwt?
;Ϳ {wtçkE ;Ϳ fku÷fkíkk
;Ϳ ò{Lkøkh ;Ϳ ¾t¼kík
;Ϳ rËÕ÷e ;Ϳ [uÒkE
;Ϳ Mkwhík ;Ϳ ¼Y[
ϴ. [Link]. ϭϴϬϯ{kt ytøkúuòuyu fkuLke ÃkkMkuÚke rËÕ÷e SíÞwt níkwt?
ϭϵ. ytøkúuòuyu ¼khíkLkk ÃkqðorfLkkhu fÞk MÚk¤u fkuXeLke MÚkkÃkLkk fhe
;Ϳ þe¾ku ÃkkMkuÚke níke?
;Ϳ {hkXkyku ÃkkMkuÚke ;Ϳ {A÷eÃkèLk{T{kt ;Ϳ Ãkwzwå[uhe{kt
;Ϳ Ãk]Úðehks [kinký ÃkkMkuÚke
;Ϳ rðþk¾kÃkèLk{T{kt ;Ϳ [uÒkE{kt
;Ϳ {w½÷ku ÃkkMkuÚke
ϮϬ. [Link].ϭϲϰϬ{kt ytøkúuòuyu {ÿkMk ÃkkMku fE fkuXeLke MÚkkÃkLkk
ϵ. ytøkúuòuyu [Link]. ϭϵϭϭ{kt fÞk þnuhLku ÃkkuíkkLke hksÄkLke fhe níke?
çkLkkðe?
;Ϳ Vkuxorðr÷Þ{ ßÞkusoLke ;Ϳ Vkuxo MkuLx rðr÷Þ{Lke
;Ϳ rËÕ÷eLku ;Ϳ {wtçkELku
;Ϳ Vkuxo MkuLx sÞkusoLke ;Ϳ Vkuxo rðr÷Þ{ çkuÂLxfLke
;Ϳ MkwhíkLku ;Ϳ fku÷fíkkLku
Ϯϭ. ytøkúuòu ¼khík{kt ykÔÞk íku Ãknu÷kt ¼khíkLkk øk]nWãkuøkkuLkkfÞku
ϭϬ. ytøkúuòuyu fE Mkk÷{kt Lkðe rËÕ÷eLkwt rLk{koý þY fÞwO? Þwøk níkku?
;Ϳ [Link]. ϭϵϬϭ{kt ;Ϳ [Link]. ϭϵϬϱ{kt ;Ϳ yðfkþÞwøk ;Ϳ yýwÞwøk
;Ϳ [Link]. ϭϵϭϭ{kt ;Ϳ [Link]. ϭϵϮϭ{kt ;Ϳ MkwðýoÞwøk ;Ϳ íkk{úÞøw k

¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555) 193

ϮϮ. ytøkúuòu ¼khík{kt ykÔÞk íku Ãknu÷kt fÞk þnuhLke {÷{÷ ϯϭ. ¼khíkLku fkuýu #ø÷uLzLkk Wãkuøkku {kxu fk[k {k÷Lkwt MktMÚkkLk
«ÏÞkík níke? yLku Ãkkfk {k÷Lkwt rðþk¤ çkòh çkLkkðe ËeÄwt?
;Ϳ MkwhíkLke ;Ϳ ZkfkLke ;Ϳ #ø÷uLzLkk ðuÃkkheykuyu
;Ϳ {ËwhkELke ;Ϳ ykøkhkLke ;Ϳ #ø÷uLzLke Ãkk÷ko{uLxu
Ϯϯ. ¼khíkLkk fkheøkhku fÞkt Vq÷kuLkku WÃkÞkuøk fheLku fÃkzktLku htøkðkLkwt ;Ϳ £uL[ EMx EÂLzÞk ftÃkLkeyu
fk{ fhíkk níkk?
;Ϳ EMx EÂLzÞk ftÃkLkeyu
;Ϳ fuMkqzktLkk ;Ϳ økw÷{nkuhLkkt
ϯϮ. ytøkúus þkMkLk Ëhr{ÞkLk Lke[uLkk Ãkife fÞk þnuhLkku rðfkMk
;Ϳ økw÷kçkLkkt ;Ϳ òMkqËLkkt Lkðk þnuh íkhefu ÚkÞku níkku?
Ϯϰ. (ϭ) ð»ko ϭϲϵϴ{kt ytøkúòu uLku MkwíkLkíke,fk÷e½kx yLku økku®ðËÃkwh ;Ϳ ftz÷kLkku ;Ϳ rËÕ÷eLkku
Lkk{Lkk ºký økk{kuLke s{eLkËkhe {¤e.
;Ϳ ÃkxLkkLkku ;Ϳ WßsiLkLkku
(Ϯ) ftÃkLkeyu rfÕ÷ku çkktÄe ðMkkníkLku ‘Vkuxo MkuLx ßÞkuso’Lkk{
ykÃÞwt su nk÷{kt fku÷f¥kk íkhefu yku¤¾kÞ Au. ϯϯ. Lke[uLkk Ãkife fÞk þnuhLkku {nkLkøkh íkhefu rðfkMk ÚkÞku?

(ϯ) ytøkúuòuyu ð»ko ϭϲϰϬ{kt {ÿkMk ¾kíku ‘Vkuxo MkuLx ßÞkuso ;Ϳ {wtçkELkku ;Ϳ ftz÷kLkku
‘Lke MÚkkÃkLkk fhe níke. ;Ϳ ÍktMkeLkku ;Ϳ ys{uhLkku
WÃkhkufík rðÄkLkku Ãkife MkíÞ rðÄkLkku [fkMkku. ϯϰ. Lke[uLkk Ãkife fÞwt þnuh Ãknu÷kt xkÃkw níkku?
;Ϳ {kºk Ϯ ;Ϳ ϭ yLku Ϯ ;Ϳ fku÷fkíkk ;Ϳ [uÒkE
;Ϳ ϭ yLku ϯ ;Ϳ ϭ,Ϯ yLku ϯ ;Ϳ {wtçkE ;Ϳ y{ËkðkË
Ϯϱ. ytøkúus þkMkLk Ëhr{ÞkLk ¼khíkLkku fÞku Wãkuøk Ãkze ¼ktøÞku? ϯϱ. rçkúxLkLkk Mk{úkx [kÕMko çkeòLkkt ÷øLk fE hksfw{khe MkkÚku
;Ϳ þý Wãkuøk ;Ϳ snks çkktÄfk{Lkku ÚkÞkt níkkt?
;Ϳ fkøk¤ Wãkuøk ;Ϳ fkÃkz Wãkuøk ;Ϳ ¼khíkeÞ ;Ϳ ÃkkuxwoøkeÍ
Ϯϲ. ¼khík{kt ykiãkurøkf ¢ktríkLke þYykík fkÞk Wãkuøk{kt ÚkE ;Ϳ £uL[ ;Ϳ s{oLk
níke? ϯϲ. s{þuËS íkkíkkyu ÷ku¾tz-Ãkku÷kËLkwt Mkki«Úk{ fkh¾kLkwt fÞkt
;Ϳ þý Wãkuøk{kt ;Ϳ ÷ku¾tz-Ãkku÷kË Wãkuøk{kt MÚkkÃÞwt níkwt?
;Ϳ fkÃkz Wãkuøk{kt ;Ϳ ÃkrhðnLk Wãkuøk{kt ;Ϳ ¼ÿkðíke{kt ;Ϳ Mkk÷u{{kt
Ϯϳ. ¼khík{kt fkÃkzLke Ãknu÷e r{÷ fÞkt MÚkÃkkE níke? ;Ϳ rðsÞLkøkh{kt ;Ϳ Mkkf[e{kt
;Ϳ {wtçkE{kt ;Ϳ fkuEBçkíkqh{kt ϯϳ. Mkkf[e yksu fÞk þnuh íkhefu yku¤¾kÞ Au?
;Ϳ {ËwhkE{kt ;Ϳ y{ËkðkË{kt ;Ϳ ¼ÿkðíke ;Ϳ r¼÷kE
Ϯϴ. {wtçkE{kt fkÃkzLke Mkki«Úk{ r{÷ fÞkhu MÚkÃkkE níke? ;Ϳ s{þuËÃkwh ;Ϳ Mktçk÷Ãkwh
;Ϳ [Link].ϭϴϱϭ{kt ;Ϳ [Link].ϭϴϱϰ{kt ϯϴ. Lke[uLkk Ãkife fÞk MÚk¤u ÷ku¾tz-Ãkku÷kË Wãkuøk ykðu÷ku Au?
;Ϳ [Link].ϭϴϱϴ{kt ;Ϳ [Link].ϭϴϲϰ{kt ;Ϳ yLktíkÃkwh{kt ;Ϳ çku÷økkðe{kt
Ϯϵ. ¼khík{kt fkÃkz Wãkuø kLkku rðfkMk Úkíkkt Mk{Þ síkkt ;Ϳ ¼ÿkðíke{kt ;Ϳ fkuEBçkíkqh{kt
y{ËkðkË{kt fw÷ fux÷e {e÷ku MÚkÃkkE níke ?
ϯϵ. fux÷ktf ytøkúus MkwÄkhkðkËeyku fkuLku ykÄwrLkf ¼khíkLkku rLk{koíkk
;Ϳ ϴϱ ;Ϳ ϵϮ fnu Au?
;Ϳ ϭϬϭ ;Ϳ ϭϬϲ ;Ϳ ÷kìzo ðu÷uM÷eLku ;Ϳ ÷kìzo rðr÷Þ{ çku®LxfLku
ϯϬ. y{ËkðkË{kt fkÃkz Wãku ø kLkk Mkkhk rðfkMkLku fkhýu ;Ϳ ÷kìzo zu÷nkWMkeLku ;Ϳ ÷kìzo ðkìhLk nu®MxøMkLku
y{ËkðkËLku ¼khíkLkwt þwt økýðk{kt ykðíkwt?
ϰϬ. ¼khík{kt hu÷ðuLke þYykík fÞkhu ÚkE níke?
;Ϳ ø÷kMkøkku ;Ϳ LÞq fkMk÷
;Ϳ [Link]. ϭϴϱϯ{kt ;Ϳ [Link]. ϭϴϱϴ{kt
;Ϳ ykuMkkfk ;Ϳ {kL[uMxh
;Ϳ [Link]. ϭϴϲϭ{kt ;Ϳ [Link]. ϭϴϲϯ{kt

194 ¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555)

ϰϴ. Lke[uLkk Ãkife fÞku Ëuþ rðïLkku fku÷MkkLkku Wøkúýe WíÃkkËf Ëuþ Au ? ϱϵ. Lke[uLkk Ãkife fÞk ¾LkesLkku WÃkÞkuøk Äkíkwøkk¤ý Wãkuøk{kt ÚkkÞ Au ?
;Ϳ ¼khík ;Ϳ Þ[Link]. ;Ϳ [ktËeLkku ;Ϳ çkkìõMkkExLkku
;Ϳ økúux rçkúxLk ;Ϳ òÃkkLk ;Ϳ ^÷kuhMÃkkhLkku ;Ϳ {ìtøkuLkeÍLkku
ϰϵ. ¼khík{kt fÞwt hkßÞ çkkÞkuøkuMkLkk WíÃkkËLk{kt «Úk{ MÚkkLk Ähkðu Au ? ϲϬ. Lke[uLkk Ãkife fÞk ¾LkesLkku WÃkÞkuøk rMk{uLx Wãkuøk{kt ÚkkÞ
;Ϳ økwshkík ;Ϳ rçknkh Au ?
;Ϳ W¥kh «Ëuþ ;Ϳ hksMÚkkLk ;Ϳ {ìøkuLkeÍLkku
ϱϬ. ¼khík{kt økwshkík hkßÞ çkkÞkuøkuMkLkk WíÃkkËLk{kt fux÷k{wt ;Ϳ [qLkkLkk ÃkÚÚkhLkku
MÚkkLk Ähkðu Au ? ;Ϳ ÷ku¾tzLkku
;Ϳ «Úk{ ;Ϳ rîíkeÞ ;Ϳ yçkh¾Lkkt
;Ϳ ík]¥keÞ ;Ϳ [kuÚkwt ϲϭ. Lke[uLkk Ãkife fÞk ¾LkesLkku WÃkÞkuøk Mxkuhus çkìxhe yLku ®Íf
ϱϭ. y{ËkðkË{kt ËMk¢kuE íkk÷wfkLkk fÞk økk{u çkkÞkuøkuMk Ã÷kLx ykìõMkkEz{kt ÚkkÞ Au ?
fkÞohík Au ? ;Ϳ MkeMkkLkku ;Ϳ ^÷kuhMÃkkhLkku
;Ϳ Mkku÷k{kt ;Ϳ hwËkík÷{kt ;Ϳ sMkíkLkku ;Ϳ yçkh¾Lkku
;Ϳ Ëtíkk÷e{kt ;Ϳ Mke÷k{kt ϲϮ. økìÕðuLkkEÍ Ãkíkhk Ãkh Zku¤ [zkððk yLku ðkMkýku çkLkkððk
ϱϮ. çkLkkMkfktXk{kt fÞk MÚk¤u çkkÞkuøkuMk Ã÷kLx fkÞohík Au ? fÞk ¾LkesLkku WÃkÞkuøk ÚkkÞ Au ?
;Ϳ ÚkhkË ;Ϳ ÃkktÚkkðkzk ;Ϳ yçkh¾Lkku ;Ϳ MkeMkkLkku
;Ϳ zeMkk ;Ϳ Ëktíkeðkzk ;Ϳ íkktçkkLkku ;Ϳ sMkíkLkku
ϱϯ. ÷ku¾zt {ktÚke Ãkku÷kË çkLkkððk {kxu {wÏÞíðu fE Äkíkw ðÃkhkÞ Au ? ϲϯ. íkkÃkrðãwíkLkk WíÃkkËLk{kt çk¤íký íkhefu fÞk ¾LkesLkku WÃkÞkuøk
;Ϳ ^÷kuhMÃkkh ;Ϳ {ìtøkuLkeÍ ÚkkÞ Au ?
;Ϳ yçkh¾ ;Ϳ çkkìõMkkEx ;Ϳ fwËhíke ðkÞwLkku ;Ϳ ¾Lkes íku÷Lkku
ϱϰ. íkktçkk{kt þwt W{uhðkÚke fktMkwt çkLku Au ? ;Ϳ fku÷MkkLkku ;Ϳ ÞwhurLkÞ{Lkku
;Ϳ f÷kE ;Ϳ ÷ku¾tz ϲϰ. fBÃÞqxh Wãkuøk{kt ðÃkhkíkwt rMkr÷fkuLk þk{ktÚke ÷uðk{kt ykðu
;Ϳ sMkík ;Ϳ {ìtøkuLkeÍ Au ?

ϱϱ. íkktçkk{kt þwt W{uhðkÚke rÃk¥k¤ çkLku Au ? ;Ϳ xtøkMxLk{ktÚke ;Ϳ õðkxTÍo{ktÚke
;Ϳ {ìtøkuLkeÍ ;Ϳ f÷kE ;Ϳ ðuLkurzÞ{{ktÚke ;Ϳ ÞwhurLkÞ{Lkku
;Ϳ sMkík ;Ϳ yìÕÞwr{rLkÞ{ ϲϱ. rçkLkLkðeLkefhýeÞ MktMkkÄLkku fÞkt fÞkt Au ?
ϱϲ. çkkìõMkkEx{ktÚke fE Äkíkw {u¤ððk{kt ykðu Au ? ;Ϳ fku÷Mkku yLku ¾Lkes íku÷ ;Ϳ fku÷Mkku yLku MkqÞo«fkþ
;Ϳ çkurhr÷Þ{ ;Ϳ yìÕÞwr{rLkÞ{ ;Ϳ ¾Lkes íku÷ yLku ÃkðLk ;Ϳ fku÷Mkku yLku ÍkzÃkkLk
;Ϳ yçkh¾ ;Ϳ MkeMkwt ϲϲ. (ϭ) Þ[Link].{kt rðïLkku MkkiÚke {kuxku ¼q - íkkÃkeÞ Qòo
Ã÷kLx MÚkÃkkÞu÷ Au.
ϱϳ. Lke[uLkk Ãkife fÞwt ¾Lkes yÂøLkhkuÄf yLku rðãwíkLkwt yðknf
nkuðkÚke íkuLkku WÃkÞkuøk rðãwíkLkkt MkkÄLkku çkLkkððk{kt ÚkkÞ Au ? (Ϯ) rn{k[÷ «ËuþLkk {rýfhý ¾kíku ¼khíkLkku ¼q - íkkÃkeÞ
;Ϳ yçkh¾ ;Ϳ ^÷kuhMÃkkh QòoLkku Ã÷kLx ykðu÷ Au.

;Ϳ çkkìõMkkEx ;Ϳ íkktçkwt (ϯ) økwshkík hkßÞ Ëuþ{kt çkkÞkuøkuMkLkk WíÃkkËLk{kt «Úk{
¢{ktf Ähkðu Au.
ϱϴ. nðkE snkòuLkk çkktÄfk{{kt fE ÄkíkwLkku WÃkÞkuøk ÚkkÞ Au ?
WÃkhkufík rðÄkLkku Ãkife MkíÞ rðÄkLk [fkMkku.
;Ϳ MkeMkkLkku ;Ϳ sMkíkLkku
;Ϳ ϭ yLku Ϯ ;Ϳ Ϯ yLku ϯ
;Ϳ {ìtøkuLkeÍLkku ;Ϳ yìÕÞwr{rLkÞ{Lkku
;Ϳ ϭ yLku ϯ ;Ϳ ykÃku÷ çkÄk s

¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555) 239

ϲϳ. økwshkík{kt {ktzðe LkSf fÞk økk{{kt Mkkih Qòo Ã÷kLx () Mkku÷kh Ãkkfo (ϯ) ÁËkík÷
çkLkkððkLkwt Lk¬e ÚkÞu÷ Au ? () økh{ ÃkkýeLkk Íhk (ϰ) Akýe
;Ϳ {kuZðk{kt ;Ϳ økýuþÃkwhk{kt () çkkÞkuøkuMk Ã÷kLx (ϱ) {ktzðe
;Ϳ hkÃkh{kt ;Ϳ ytòh{kt ;Ϳ (Ͳϰ)(Ͳϭ)(Ͳϯ)(ͲϮ)(Ͳϱ)
ϲϴ. Lke[uLkk{ktÚke çktÄçkuMkíke òuze çkLkkðku. ;Ϳ (ͲϮ)(Ͳϱ)(Ͳϭ)(Ͳϯ)(Ͳϰ)
() Mkkih þeíkkøkkh (ϭ) íkw÷Mke~Þk{ ;Ϳ (Ͳϰ)(Ͳϱ)(ͲϮ)(Ͳϭ)(Ͳϯ)
() rðLzVk{o (Ϯ) [khýfk ;Ϳ (ͲϮ)(Ͳϱ)(Ͳϰ)(Ͳϭ)(Ͳϯ)

: sðkçkku :
(ϭ)  (Ϯ)  (ϯ)  (ϰ)  (ϱ)  (ϲ)  (ϳ)  (ϴ)  (ϵ) 
(ϭϬ)  (ϭϭ)  (ϭϮ)  (ϭϯ)  (ϭϰ)  (ϭϱ)  (ϭϲ)  (ϭϳ)  (ϭϴ) 
(ϭϵ)  (ϮϬ)  (Ϯϭ)  (ϮϮ)  (Ϯϯ)  (Ϯϰ)  (Ϯϱ)  (Ϯϲ)  (Ϯϳ) 
(Ϯϴ)  (Ϯϵ)  (ϯϬ)  (ϯϭ)  (ϯϮ)  (ϯϯ)  (ϯϰ)  (ϯϱ)  (ϯϲ) 
(ϯϳ)  (ϯϴ)  (ϯϵ)  (ϰϬ)  (ϰϭ)  (ϰϮ)  (ϰϯ)  (ϰϰ)  (ϰϱ) 
(ϰϲ)  (ϰϳ)  (ϰϴ)  (ϰϵ)  (ϱϬ)  (ϱϭ)  (ϱϮ)  (ϱϯ)  (ϱϰ) 
(ϱϱ)  (ϱϲ)  (ϱϳ)  (ϱϴ)  (ϱϵ)  (ϲϬ)  (ϲϭ)  (ϲϮ)  (ϲϯ) 
(ϲϰ)  (ϲϱ)  (ϲϲ)  (ϲϳ)  (ϲϴ) 

240 ¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555)

 11 ¾uíke
ϭ. rðï{kt ¾uíke MkkÚku òuzkÞu÷k ÷kufku fux÷k xfk : ϱϬ xfk ϰ. Ãkz¾kW fu ÷uxuhkEx s{eLk
Ϯ. ¼khík fuðku Ëuþ Au : f]r»k«ÄkLk ª Ãkz¾kW s{eLk fÞk ûkuºkku{kt : ðÄw ðhMkkË, íkeðú ÄkuðkýLkkt
ϯ. ËuþLke ykþhu fux÷e ðMíke ¾uíke Ãkh rLk¼oh Au : Ϯ/ϯ ðMkíke ûkuºkku{kt
ϰ. ¼khíkeÞ yÚkoÔÞðMÚkk {wÏÞíðu þuLkk Ãkh ykÄkrhík Au : ¾uíke ª Ãkz¾kW s{eLk{kt ÷k÷ ht ø k nkuð kLkwt fkhý - ÷ku n
ϱ. f]r»kíktºkLkkt yøkíÞLkkt hkufkýku : (ϭ) çkes (Ϯ) ¾kíkhku ykufMkkEzLkk fkhýu
(ϯ) {þeLkhe (ϰ) {sqh ª rðþu»kíkk : WÃk÷e MkÃkkxe MkwfkE sðkÚke, s{eLk ¾uíkeÞkuøÞ
ϲ. f]r»kíktºkLke yøkíÞLke r¢Þkyku : (ϭ) ¾uzðwt (Ϯ) ðkðýe hnuíke LkÚke.
(ϯ) ®Mk[kE (ϰ) LkªËý (ϱ) fkÃkýe (ϲ) ÷ýýe ª þuLkwt «{ký ykuAwt nkuðkÚke ykuAe V¤ÿwÃk s{eLk : sirðf
ÿÔÞkuLkwt
• s{eLkLkk «fkhku
ª ykuAe V¤ÿwÃk s{eLk : Ãkz¾kW fu ÷uxuhkExLk s{eLk
ª s{eLkLkk fw÷ fux÷k «fkhku Au : ykX
ª Ãkz¾kW s{eLk{kt þuLkwt «{ký ykuAwt nkuÞ : sirðf ÿÔÞkuLkwt
ª s{eLkLkk ykX «fkhku fÞk Au : (ϭ) fktÃkLke s{eLk
(Ϯ) hkíke s{eLk (ϯ) fk¤e s{eLk (ϰ) Ãkz¾kW fu ª ¾uíke (Ãkkf) : (ϭ) fÃkkMk (Ϯ) zktø kh (ϯ) hkøke
÷uxuhkEx s{eLk (ϱ) hý«fkhLke s{eLk (ϲ) ÃkðoíkeÞ (ϰ) þuhze (ϱ) [k-fkuVe (ϲ) fksw
s{eLk (ϳ) støk÷ «fkhLke s{eLk (ϴ) Ë÷Ë÷ fu Ãkex (ϱ) hý«fkhLke s{eLk
«fkhLke s{eLk ª rðþu»kíkk : Mkqfe yLku yÄoMkqfe ykçkkunðkðk¤e ÃkrhÂMÚkrík
ϭ. fktÃkLke s{eLk ª s{eLk : huíkk¤ yLku ykuAe V¤ÿwÃk
ª s{eLkLkwt rLk{koý : LkËeyku yLku rLkûkurÃkík fktÃkLku ÷eÄu ª þuLkwt «{ký ðÄkhu : ÿkÔÞ ûkkhku
ª s{eLk : [efýe yLku ½uhk htøkLke ª ¾uíke (Ãkkf) : (ϭ) çkkshe (Ϯ) swðkh (®Mk[kELke
ª økwshkík{kt fktÃkLke s{eLkku : ϱϬ xfk MkwrðÄkykuÚke)
ª ¾uí ke (Ãkkf) : (ϭ) zkt ø kh (Ϯ) þu h ze (ϯ) þý ª ¼khík{kt hý«fkhLke s{eLk : (ϭ) økwshkík (Ϯ) hksMÚkkLk
(ϰ) fÃkkMk (ϱ) {fkE (ϲ) íku÷erçkÞkt (ϯ) Ãktòçk (ϰ) nrhÞkýk
ª rðþu»kíkk : WÃkòW s{eLk ª økwshkík{kt hý«fkhLke s{eLk : (ϭ) Mkkihk»xÙ (Ϯ) fåA
Ϯ. hkíke s{eLk : (ϯ) W¥kh økwshkík
ª hkíke s{eLk õÞkt ûkuºkku{kt : ykøLkuÞ, YÃkktíkrhík ¾zfku (ϲ) ÃkðoíkeÞ s{eLk
Ähkðíkkt ûkuºkku{kt ª s{eLk fÞk rðMíkkhku{kt : rn{k÷ÞLkk
ª hkíke s{eLk nkuðkLkwt fkhý : (ϭ) ÷kuník¥ð (Ϯ) MkurLÿÞ ª ÃkðoíkeÞ s{eLkLkwt Míkh : Ãkkík¤wt yLku yÃkrhÃkfð
ík¥ðkuLku ÷eÄu ª ¾uíke (Ãkkf, ð]ûkku) : (ϭ) ËuðËkh (Ϯ) [ez (ϯ) ÃkkELk
ª hkíke s{eLk ŸzkE síkk fÞk htøk{kt VuhðkÞ : Ãke¤k htøk{kt (ϳ) støk÷ «fkhLke s{eLk
ª fE s{eLk rAÿk¤w yLku WÃkòW nkuÞ : hkíke s{eLk ª þuLkwt «{ký ðÄkhu nkuÞ Au : MkuLÿeÞ ÿÔÞkuLkwt
ª ¾uíke (Ãkkf) : (ϭ) çkkshe (Ϯ) fÃkkMk (ϯ) ½ô ª s{eLk ík¤{kt Lke[u íkhV fÞk htøk{kt VuhðkÞ Au : ¼qhk fu
(ϰ) swðkh (ϱ) y¤Mke (ϲ) {økV¤e (ϳ) çkxkfk ÷k÷ htøk{kt
ϯ. fk¤e s{eLk : ª Ãkkf : (ϭ) [k-fkìVe (Ϯ) íkuòLkk (ϯ) ½ô (ϰ) {fkE
ª s{eLk : [efýe yLku fMkðk¤e (ϱ) sð (ϲ) zktøkh
ª fÞk Ãkkf {kxu ðÄw yLkwfq¤ : fÃkkMk ª fE s{eLk y{wf s ûkuºkku{kt òuðk {¤u Au : støk÷ «fkhLke
ª rðþu»kíkk : ¼us-Mktøkún þÂõík ðÄkhu, Vkzku fu ríkhkzku Ãkzu s{eLk
ª çkeswt Lkk{ : (ϭ) fÃkkMkLke fk¤e s{eLk (Ϯ) huøkwh s{eLk – Ë÷Ë÷ fu Ãkex «fkhLke s{eLk
ª ¾uíke (Ãkkf) : (ϭ) fÃkkMk (Ϯ) y¤Mke (ϯ) MkhMkð (ϰ) ª fE s{eLk ¼usðk¤k rðMíkkhku{kt sirðf ÃkËkÚkkuoLkk MktøkúnÚke
{økV¤e (ϱ) ík{kfw (ϲ) yzË (ϳ) fXku¤ ðøkoLkk Ãkkfku çkLku : Ë÷Ë÷ s{eLk

¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555) 241

ª ¾uíke : zktøkhLke ª økwshkíkLkk ¼k÷«Ëuþ{kt fE s{eLk{kt ½ô yLku [ýkLkku Ãkkf
ª fE s{eLk ð»kkoÉíkw Ëhr{ÞkLk Ãkkýe{kt zqçku÷e nkuÞ : Ë÷Ë÷ : ¼usðk¤e (Mkqfe) s{eLk
s{eLk ϰ. ykÿo ¾uíke
ª Ë÷Ë÷ s{eLk{kt þuLke yrÄfíkk : ûkkheÞ yLku sirðf ª ‘ßÞkt ðhMkkËLkwt «{ký ðÄw н ®Mk[kELke Mkøkðz ðÄw íÞkt’
ÃkËkÚkkuoLke : ykÿo ¾uíke
ª rðþu»kíkk : yíÞtík {ÞkorËík rðMíkkhku{kt òuðk {¤u ª Ãkkf : (ϭ) zktøkh (Ϯ) þuhze (ϯ) fÃkkMk (ϰ) ½ô
• ¾uíkeLkk «fkh : (ϱ) þkf¼kSLke ¾uíke
(ϭ) SðLkrLkðkon ¾uíke (Ϯ) Mk½Lk ¾uíke (ϯ) Mkqfe ¾uíke ª rðþu»kíkk : ‘ðhMkkË Lk Ãkzu fu ykuAku Ãkzu íÞkhu ®Mk[kE ðzu
(ϰ) ykÿo ¾uíke (ϱ) çkkøkkÞíke ¾uíke ð»ko{kt yuf fhíkkt ðÄw Ãkkf’
ϭ. SðLkrLkðkon ¾uíke ϱ. çkkøkkÞíke ¾uíke
ª ‘¾uíkh{kt Úkíkwt yLkksLkwt WíÃkkËLk fwxwtçkLkkt ¼hýÃkku»ký{kt s ª ‘çkøke[kLke ÃkØríkyku MkkhMkt¼k¤ ÷ELku Úkíke ¾uíke’
ðÃkhkE òÞ’ ª ‘[ku¬Mk Éíkw{kt fu çkkhu{kMk WíÃkkËLk ykÃku yuðk Ãkkfku’
ª ‘SðLkrLkðkon ¾uíke ¾uzíq k ÃkrhðkhLke sYrhÞkíkkuLku Ãkqhe fhðk {kxu’ ª Ãkkf : (ϭ) hçkh (Ϯ) [k (ϯ) fkìVe (ϰ) fkufku
ª {wÏÞ Ãkkfku : ÄkLÞ Ãkkfku (ϱ) Lkkr¤Þuh (ϲ) MkVhsLk (ϳ) fuhe (ϴ) Mktíkhkt
– MÚk¤ktíkrhík (Íq{) ¾uíke (ϵ) ÿkûk (ϭϬ) yktçk¤kt (ϭϭ) ÷ªçkw (ϭϮ) ò{V¤
(ϭϯ) çkkuh (ϭϰ) ¾khuf (¾÷u÷kt)
ª yk «fkhLke ¾uíke : støk÷ku{kt ðMkíke sLkòríkyku îkhk
• {wÏÞ Ãkkf
ª fux÷k ð»kuo ¾uíke : çku - ºký ð»kuo (V¤ÿwÃkíkk ½xíkk MÚk¤ktíkh
fhðk{kt ykðu Au.) ϭ. zktøkh
ª çkeswt Lkk{ : Íq{ ¾uíke ª rðïLkku yLku ¼khíkLkku {n¥ðLkku yLku {wÏÞ ¾kã Ãkkf : zktøkh
ª Ãkkf : (ϭ) ÄkLÞ Ãkkf (Ϯ) þkf¼kS ª rðï{kt yLku ¼khík{kt {kuxk ¼køku ÷kufku ¾kuhkf{kt þuLkku
ª rðþu»kíkk : WíÃkkËLk ¾qçk ykuAwt WÃkÞkuøk : [ku¾k
ª ¾uí ke : (ϭ) yu { u Í ku L k çku M keLkLkkt øknLk ðLkûku º k ª ykçkkunðk : økh{ yLku ¼usðk¤e, ðÄw ðhMkkË
(Ϯ) W»ýfrxçktÄeÞ ykr£fk (ϯ) Ërûký - Ãkqðo yurþÞk ª rðþu»kíkk : (ϭ) ÃkkýeÚke ¼hkÞu÷k ¾uíkhku{kt (Ϯ) fk{ {kxu
(ϰ) ¼khíkLkkt Ãkqðkuoíkh hkßÞku{kt (ϱ) ¼khíkLkk Ãkqðkuo¥kh ðÄw {kýMkku
hkßÞku{kt ª rðï{kt WíÃkkËLk : [eLk («Úk{), ¼khík, òÃkkLk, ©e÷tfk
Ϯ. Mk½Lk ¾uíke ª ¼khík{kt WíÃkkËLk : Ãk.çktøkk¤ («Úk{), íkr{÷Lkkzw,
ª ykÄwrLkf ¾uíkÃkØrík yktÄú«Ëuþ, íku÷tøkkýk, rçknkh, ykurzþk
ª ‘(ϭ) ®Mk[kELke MkwrðÄkyku (Ϯ) W¥k{ rçkÞkhý (ϯ) Lkðe ª økwshkík{kt WíÃkkËLk : ¾uzk, ðzkuËhk, y{ËkðkË, Mkwhík
xufTLkku ÷kuS (ϰ) fexLkkþfku (ϱ) hkMkkÞrýf ¾kíkhku Ϯ. ½ô
(ϲ) LkðeLk Þtºkku’ : Mk½Lk ¾uíke ª ËuþLkku çkeòu ÄkLÞ Ãkkf : ½ô
ª Ãkkfku : hkufrzÞk Ãkkfku ª s{eLk : ¼usMktøkúne fk¤e [efýe s{eLk
ª {n¥ð : ykŠÚkf ð¤íkhLku ª íkkÃk{kLk : {æÞ{ íkkÃk{kLk, ðhMkkË, ÷ýýe Mk{Þu íkzfku
ª çkeswt Lkk{ : ÔÞkÃkkhe ¾uíke ª ½ôLkku fkuXkh : Ãktòçk
ª rðþu»kíkk : WíÃkkËLk{kt ¾qçk s ðÄkhku ª y{ËkðkËLkku ¼k÷«Ëuþ : ¼kr÷Þk ½ô
ª økwshkík{kt : (ϭ) Mkwhík (Ϯ) ð÷Mkkz (ϯ) ykýtË ª ¼khík{kt ½ôLkwt WíÃkkËLk : rþÞk¤k{kt
ϯ. Mkqfe ¾uíke : ª rðï{kt WíÃkkËLk : (ϭ) y{u r hfk (Ϯ) fu L ku z k
ª ‘ßÞkt ðhMkkËLkwt «{ký ykuAwt Au, íÞkt fhðk{kt ykðíke ¾uíke’ (ϯ) yksuoÂLxLkk (ϰ) hrþÞk (ϱ) Þq¢uLk (ϲ) ykuMxÙur÷Þk
ª Ãkkf : (ϭ) swðkh (Ϯ) çkkshe (ϯ) fXku¤ (ϳ) ¼khík
ª økwshkíkLkkt fÞk «Ëuþ{kt ½ô yLku [ýkLkku Ãkkf ÚkkÞ Au ª ¼khík{kt WíÃkkËLk : (ϭ) Ãkt ò çk (Ϯ) nrhÞkýk
: ¼k÷«Ëuþ (ϯ) W¥kh«Ëuþ
ª økwshkíkLkk ¼k÷«Ëuþ{kt ¼usðk¤e s{eLk{kt fÞk Ãkkfku ª økwshkík{kt WíÃkkËLk : (ϭ) y{ËkðkË (Ϯ) ¼kðLkøkh
: (ϭ) ½ô (Ϯ) [ýk (ϯ) MkwhuLÿLkøkh

242 ¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555)

ϯ. çkkshe ª Ãkkf íkiÞkh Mk{Þu ykfkþ : [kuϾwt nkuðwt òuEyu
ª s{eLk : huíkk¤ yLku økkuhkzw ª fk[ku {k÷ : fkÃkzWãkuøk {kxu
ª ykçkkunðk : ykuAku ðhMkkË, {æÞ{ íkkÃk{kLk, Ãkqhíkku ª rðï{kt (WíÃkkËLk) : (ϭ) [eLk (Ϯ) ÞwLkkExuz MxuxTMk
MkqÞ«o fkþ (ϯ) ¼khík (ϰ) ÃkkrfMíkkLk (ϱ) çkúkrÍ÷ (ϲ) Ersó
ª rðþu»kíkk : ‘òzwt yLkks’ ª ¼khík{kt WíÃkkËLk : (ϭ) økws hkík (Ϯ) {nkhk»xÙ
ª hkßÞ{kt «Úk{ Lktçkhu (WíÃkkËLk) : hksMÚkkLk (hkßÞ) (ϯ) íku÷øt kkýk (ϰ) fýkoxf (ϱ) yktÄ«ú Ëuþ (ϲ) nrhÞkýk
ª hkßÞ{kt çkeò Lktçkhu (WíÃkkËLk) : økwshkík (hkßÞ) (ϳ) hksMÚkkLk (ϴ) Ãktòçk (ϵ) íkr{÷Lkkzw (ϭϬ) ykurzþk
ª økwshkík{kt «Úk{ Lktçkhu (WíÃkkËLk) : çkLkkMkfktXk (rsÕ÷ku) ª økwshkík{kt (WíÃkkËLk) : (ϭ) MkwhuLÿLkøkh (Ϯ) hksfkux
ª rðï{kt WíÃkkËLk : (ϭ) LkkESrhÞk (Ϯ) [eLk (ϯ) LkkEÍh (ϯ) ðzku Ë hk (ϰ) y{ËkðkË (ϱ) Mkkçkhfkt X k
ª ¼khík{kt WíÃkkËLk (ϭ) hksMÚkkLk (Ϯ) økw s hkík (ϲ) {nuMkkýk (ϳ) çkkuxkË (ϴ) ¼Y[ (ϵ) ¾uzk
(ϯ) W¥kh«Ëuþ (ϰ) {nkhk»xÙ (ϭϬ) Mkw h ík (ϭϭ) Ãkt [ {nk÷ (ϭϮ) y{hu ÷ e
(ϭϯ) ¼kðLkøkh (ϭϰ) Ãkkxý (ϭϱ) sq L kkøkZ
• òýðwt øk{þu (ϭϲ) ò{Lkøkh
ª ÄkLÞ Ãkkfku{kt {ku¾hkLkwt MÚkkLk : Lkkøk÷e (hkøke)
ª ¼khík{kt (WíÃkkËLk) : økwshkík («Úk{ Lktçkhu)
ª økwshkík{kt Lkkøk÷eLke ¾uíke : (ϭ) zktøk (Ϯ) ð÷Mkkz
ª ¼Y[ ÃkkMku ykðu÷k fÞku «Ëuþ ÷ktçkk íkkhLkk fÃkkMkLkkt WíÃkkËLk
ª ík]ý ÄkLÞ Ãkkf : Lkkøk÷e (hkøke)
{kxu òýeíkku : fkLk{«Ëuþ
ª Lkkøk÷e (hkøke){kt ík¥ðku : (ϭ) fìÂÕþÞ{ (Ϯ) ykÞoLk
ª WÃkÞkuøk : (1) fwÃkku»ký Ëqh fhðk{kt (2) çkuçkeVqz çkLkkððk{kt • ¾uíkeLkku rðfkMk
ª ÷k¼ËkÞf : (ϭ) zkÞkçkerxMk (Ϯ) ÓËÞhkuøkLkk ËËeoyku ª rðfkMkþe÷ Ëuþku{kt : Mk½Lk f]r»k
{kxu ª ¾uíkerðfkMkLkwt ytrík{ ÷ûÞ : ¾kuhkfLke Mkwhûkk{kt ðÄkhku
• {økV¤e ª ¾uíkeLkk rðfkMkLkkt ÃkkMkkt : (ϭ) ðkðuíkh ûkuºkLkku rðMíkkh
ª íkur÷rçkÞkt Ãkkf{kt {n¥ðLkwt MÚkkLk : {økV¤e fheLku (Ϯ) ÃkkfLke MktÏÞk{kt ðÄkhku fheLku (ϯ) ®Mk[kELke
ª s{eLk : fk¤e, fMkðk¤e, økkuhkzw, ÷kðkLke huíker{r©ík MkwrðÄk{kt MkwÄkhku fheLku (ϰ) ¾kíkhkuLkku WÃkÞkuøk fheLku
ª rðï{kt «Úk{ ¢{u (WíÃkkËLk) : [eLk (ϱ) Wå[ QÃks ykÃkíkk çkesLkku WÃkÞkuøk fheLku
(ϲ) ¾uíkeLkwt Þktrºkfefhý fheLku
ª rðï{kt çkeò ¢{u (WíÃkkËLk) : ¼khík
ª ¾uzqíkkuLku ykŠÚkf {ËË {kxu f]r»krÄhký : (ϭ) rfMkkLk ¢urzx
ª ¼khík{kt «Úk{ ¢{u (WíÃkkËLk) : økwshkík
fkzo (Ϯ) hk»xÙeÞf]ík çkUfku (ϯ) Mknfkhe çkUfku
ª økwshkík{kt «Úk{ ¢{u (WíÃkkËLk) : sqLkkøkZ
– ¾uzqíkkuLku Mkíkík {krníke yLku {køkoËþoLk : (ϭ) hurzÞku
ª ¾kãíku÷ : {økV¤e{ktÚke
(Ϯ) xur÷rðÍLk (ϯ) ðíko{kLkÃkºkku (ϰ) rfMkkLk [uLk÷ (ϱ)
• rËðu÷k {kuçkkE÷ Ãkh rfMkkLk ^D^ (ϲ) xku÷ £e Lktçkh - ϭϴϬϬ
ª rËðu÷kyu fuðku Ãkkf Au : íku÷erçkÞkt - ϭϴϬ ϭϱϱϭ (rfMkkLk fku÷ MkuLxÙ) (ϳ) MkhfkhLkk ŝͲ
ª s{eLk : {æÞ{ fk¤e, Mkkhe rLkíkkhðk¤e, huíkk¤ s{eLk ŬŚĞĚƵƚ ¾uzqík ðuçkÃkkuxo÷
ª rðï{kt (WíÃkkËLk) : (ϭ) ¼khík («Úk{) (Ϯ) [eLk (çkeòu) ª økwshkík{kt ¾uzqíkkuLku yãíkLk {krníke yLku {køkoËþoLk : f]r»k
(ϯ) çkúkrÍ÷ (ºkeòu) {u¤kyku îkhk
ª ¼khík{kt (WíÃkkËLk) : (ϭ) økwshkík («Úk{) ª rfMkkLk fku÷ MkuLxh Lktçkh : ϭϴϬϬ ϭϴϬ ϭϱϱϭ
ª økwshkík{kt (WíÃkkËLk) : (ϭ) sqLkkøkZ (Ϯ) y{hu÷e • MkwÄkhu÷kt rçkÞkhýku
(ϯ) çkLkkMkfkt X k (ϰ) Ãkkxý (ϱ) {nu M kkýk
(ϲ) MkkçkhfktXk (ϳ) hksfkux (ϳ) MkwhuLÿLkøkh ª ¾uíke{kt ðÄw WíÃkkËLk {u¤ððk þuLkku WÃkÞkuøk : (ϭ) MkwÄkhu÷kt
rçkÞkhýku (Ϯ) Ãk]Úk¬hý rçkÞkhýku
• fÃkkMk
ª çkkøkkÞíke hkuÃkk íkiÞkh fhðk fE ÃkØrík : çkkÞkuxf
u TrLkf ÃkØrík
ª nðk{kLk (Wøkkzðk {kxu) : ðÄw íkkÃk{kLk, n¤ðku ðhMkkË
ª s{eLk : fk¤e s{eLk ª MkwÄkhu÷kt rçkÞkhýkuLku ÷eÄu ¼khík fÞk ÃkkfkuLke çkkçkík{kt ðÄw
WíÃkkËLk {u¤ðe Mðkð÷tçke çkLÞwt : ÄkLÞ ÃkkfkuLke
ª Mk{Þ : ϲ Úke ϴ {rnLkk

¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555) 243

• stíkwLkkþfku ¼ªzk (ϭϬ) {h[e (ϭϭ) yktçkk (ϭϮ) [efw (ϭϯ) ÷ªçkw
ª ÃkkfkuLku Úkíkwt LkwfMkkLk yxfkððk {n¥ðLkku Vk¤ku : stíkwLkkþf (ϭϰ) Lkkr¤Þuh (ϭϱ) Ëkz{ (ϭϲ) ÃkÃkiÞk (ϭϳ) ò{V¤
hMkkÞýku (ϭϴ) çkkuh (ϭϵ) ík{kfw (ϮϬ) Mkkøk
ª s{eLk н Ãkkýe «Ëq»kýLkwt fkhý : hkMkkÞrýf stíkwLkkþfkuLkku ª s{eLk : yMk{íkku÷ s{eLk (Mkkhe heíku rÃkÞík)
ðÄw WÃkÞkuøk ª ÃkkýeLke çk[ík : ϰϬ Úke ϲϬ xfk MkwÄeLke
ª ¾uíke{kt õÞkt sirðf fexLkkþfkuLkku WÃkÞkuøk : (ϭ) Sðkýwyku ª ¾kíkhLke çk[ík : Ϯϱ Úke ϯϬ xfk MkwÄeLke
(çkì õ xu r hÞk) (Ϯ) rð»kkýw (ϯ) Vq ø k (ϰ) f] r { ª ðes¤eLke çk[ík : ϯϬ Úke ϯϱ xfk MkwÄeLke
(ϱ) ðLkMÃkríksLÞ sirðf fexLkkþfku • Vwðkhk rÃkÞík ÃkØrík
ª ¾uíkeÃkkfku{kt SðkýwLkku rnMMkku : ϵϬ xfk ª f]r»kf Ãkkf, ÷kuLk, fwËhíke Zku¤kðku, økkuÕVfkuMko{kt WÃkÞkuøke
ª Sðkíkku Ãkh ÷øk¼øk fux÷k Sðkýwyku hkuøk ÃkuËk fhu Au : Vqðkhk rÃkÞík ÃkØrík
: (ϭϬϬ (Mkku) ª Xtzf yLku Äq¤Lke z{heLku zk{ðk (çkuMkkzðk) : Vwðkhk rÃkÞík
ª ¾uíkeÃkkfku{kt Sðkík rLkÞtºký {kxu fuðk SðkýwykuLkku WÃkÞkuøk ÃkØrík
: WíÃkÒk fhíkkt rçkòýw ª ðhMkkËÚke Ãkkýe ÃkzðkLke heík Mk{kLk : Vwðkhk rÃkÞík ÃkØrík
ª Sðkýwyku{kt fE òríkLkk Sðkýwyku {ku¾hu : çkuMke÷Mk ª WÃkÞkuøk : (ϭ) ÃktÃk (Ϯ) ðkÕð (ϯ) ÃkkEÃk (ϰ) Vwðkhk
òríkLkk ª WÃkÞku ø k (õÞk ûku º k{kt ) : (ϭ) hnu ý kt f rðMíkkh
ª Sðkýw{kt yuf òíkLkwt sXhrð»k Sðkýw : sirðf fexLkkþf (Ϯ) ykiãkurøkf yuf{ku (ϯ) f]r»kûkuºku (ϰ) Qçkz¾kçkz
ª hkMkkÞrýf fexLkkþfkuÚke çk[ðk þuLkku WÃkÞkuøk : ðLkMÃkríksLÞ s{eLk (ϱ) huíkk¤ s{eLk
fexLkkþf ª fÞk Ãkkfku {kxu ðÄw WÃkÞkuøke : xqtfkøkk¤u ððkíkk Ãkkfku
ª ðLkMÃkríksLÞ fexLkkþfku : (ϭ) ÷e{zku (Ϯ) fhts ª Ãkkfku : (ϭ) ½ô (Ϯ) çkkshe (ϯ) swðkh (ϰ) {fkE
(ϯ) {nwzku (ϰ) íkw÷Mke (ϱ) Mkuðtíke (ϲ) híkLkßÞkuík (ϱ) {økV¤e (ϲ) [ýk (ϳ) zwtø k¤e (ϴ) hsfku
(ϳ) VqËeLkku (ϴ) fkhu÷k (ϴ) ík{kfw (ϵ) ½kMk[khkLkk Ãkkfku (ϭϬ) {uÚ ke (ϭϭ) [ku¤ e
• rMk[kELke WÒkík Mkøkðzku (ϭϮ) Vw÷kðh (ϭϯ) fkuçkes (ϭϰ) ¼ªzk (ϭϱ) çkxkxk
(ϭϲ) þuhze
ª ‘fqðkyku, çkkuh, LkkLkk-{kuxk çktÄku îkhk ÃkkýeLkwt ®Mk[Lk’
: ®Mk[kE
ª Lknuh (®Mk[kE ÞkusLkkyku) : (ϭ) MkhËkh Mkhkuðh ÞkusLkk • rðfÕÃk
(Ϯ) ÄhkuE zu{ ÞkusLkk ϭ. ¼khík{kt fÃkkMkLkk WíÃkkËLk{kt økwshkík fux÷k{wt MÚkkLk Ähkðu
ª ¾uíkh{kt Zku¤kððk¤e s{eLkLkk þuZk Ãkh ¾uík - ík÷kðze Au ?
ª LkËe, Íhýkt, ðnuýLkk Ãkkýe ykøk¤ Ãkkfku çktÄ : [ufzu{ ;Ϳ «Úk{ ;Ϳ rîíkeÞ
ª þuLkk fkhýu fqðk yLku çkkuhLkkt ík¤ Ÿ[k ykðu : [ufzu{ ;Ϳ ºkeswt ;Ϳ [kuÚkwt
• xÃkf ®Mk[kE ÃkØrík Ϯ. økwshkíkLkku ¼Y[ ÃkkMku ykðu÷ fkLk{ «Ëuþ fÞk ÃkkfLkk
ª xÃkf ®Mk[kE fE ÃkØríkLkku «fkh Au : Mkqû{ rÃkÞík ÃkØríkLkku WíÃkkËLk {kxu òýeíkku Au ?
ª çkk»Ãke¼ðLk ykuAwt, {q¤ MkwÄe MkeÄwt s Ãkkýe ÃknkU[kzðkLkku ;Ϳ zktøkhLkk ;Ϳ rËðu÷kLkk
æÞuÞ : xÃkf ®Mk[kE ÃkØrík ;Ϳ {økV¤eLkk ;Ϳ fÃkkMkLkk
ª xÃkf ®Mk[kE{kt þuLkku WÃkÞkuøk : (ϭ) ðkÕð (Ϯ) ÃkkEÃk ϯ. fE ÃkØríkÚke çkkøkkÞíke Ãkkfku {kxu {wÏÞíðuhkuÃkk íkiÞkh fhðk{kt
(ϯ) Lk¤eyku (ϰ) WíMksofku ykðu Au ?
ª xÃkf ®Mk[kELke ÃkkEÃkLkwt Lkk{ : rzÙÃkh÷kELMk ;Ϳ sirðf ;Ϳ hkMkkÞrýf
ª Ãkkýe yLku ¾kíkhLkkt xeÃkktLku çknkh fktZu : rzÙÃkh ;Ϳ çkkÞkuxufTrLkf ;Ϳ ðkLkMÃkríkf
ª xÃkf ®Mk[kELkwt çkeswt Lkk{ : rxÙf÷ ®Mk[kE ϰ. ¾uíke{kt çku nhku¤ ðå[u søÞk Ähkðíkk Ãkkfku{kt fE ®Mk[kE
ª çku nhku¤ ðå[u søÞk Ähkðíkk Ãkkfku{kt fE ÃkØrík ðÄw WÃkÞkuøke ÃkØrík ðÄw WÃkÞkuøke Au ?
: xÃkf ®Mk[kE
;Ϳ fqðk - Lkef ®Mk[kE ÃkØrík ;Ϳ Vwðkhk rÃkÞík ÃkØrík
ª Ãkkfku : (ϭ) fÃkkMk (Ϯ) yuhtzk (ϯ) þuhze (ϰ) xk{uxkt
;Ϳ Lknuh - Lkef ®Mk[kE ÃkØrík ;Ϳ xÃkf rÃkÞík ÃkØrík
(ϱ) hªøký (ϲ) fkuçkes (ϳ) ^÷kðh (ϴ) çkxkxk (ϵ)

244 ¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555)

ϯ. rðï¼h{kt Ëh ð»kuo fÞk rËðMkLku ‘Þ[Link]. rËðMk’ íkhefu ϭϮ. rðþk¤ s{oLk hk»xÙLkwt MksoLk fkuýu fÞwo?
Qsððk{kt ykðu Au? ;Ϳ ÷urLkLku ;Ϳ {wMkkur÷Lkeyu
;Ϳ ϭϱ òLÞwykheLkk rËðMkLku ;Ϳ rçkM{kfuo ;Ϳ rnx÷hu
;Ϳ ϮϬ rzMkuBçkhLkk rËðMkLku ϭϯ. fkuLke Mkk{úkßÞðkËe Lkerík rîíkeÞ rðïÞwØ {kxu sðkçkËkh
;Ϳ Ϯϰ ykìõxkuçkhLkk rËðMkLku níke?
;Ϳ Ϯϱ ykìfxkuçkhLkk rËðMkLku ;Ϳ rnx÷hLke ;Ϳ {wMkkur÷LkeLke
ϰ. yktíkhhk»xÙeÞ yËk÷íkLkwt fkÞ{e {Úkf õÞkt ykðu÷wt Au? ;Ϳ rçkM{kfoLke ;Ϳ ÷urLkLkLke
ϭϰ. MktÞwõík hk»xÙkuLkwt MkkiÚke {kuxwt ytøk fÞwt Au?
;Ϳ £kLMkLkk ÃkurhMk þnuh{kt
;Ϳ Mk÷k{íke Mkr{rík ;Ϳ ðk÷eÃkýk Mkr{rík
;Ϳ s{oLkeLkk çkŠ÷Lk þnuh{kt
;Ϳ Mkr[ðk÷Þ ;Ϳ Mkk{kLÞ Mk¼k
;Ϳ LkuÄh÷uLzÍLkk nuøk þnuh{kt
ϭϱ. Lke[uLkk{ktÚke fÞk hk»xÙu ‘ðexku’ - rLk»kuÄkrÄfkhLkku ðÄw ð¾ík
;Ϳ ntøkuheLkk çkwzkÃkuMx þnuh{kt WÃkÞkuøk fÞkuo Au?
ϱ. Rxk÷e{kt VkrMkMx ÃkûkLke MÚkkÃkLkk fkuýu fhe? ;Ϳ [eLku ;Ϳ rçkúxLku
;Ϳ rnx÷hu ;Ϳ rçkM{kfuo ;Ϳ hrþÞkyu ;Ϳ Þ[Link]
;Ϳ {wMkkur÷Lkeyu ;Ϳ ÷urLkLku ϭϲ. rðïLkk {kLkðeykuLkwt MðkMÚÞ MkwÄkhýkLkwt fkÞo fkuý fhu Au?
ϲ. VkrMkMx ÃkûkLkwt «íkef fÞwt níkwt? ;Ϳ zçkÕÞ[Link][.yku ;Ϳ [Link]{.yuV.
;Ϳ n¤ yLku Ëkíkhzwt ;Ϳ [Link]. ;Ϳ [Link]÷.yku.
;Ϳ ÷kfzktLke ¼khe yLku fwnkze ϭϳ. su Mktfxu rðï¼hLke ykŠÚkf ÂMÚkríkLku zk{kzku¤ fhe {qfe níke,
íku ‘ðku÷ MxÙex’ Mktfx õÞkhu ykÔÞwt níkwt?
;Ϳ Ëkíkhzwt yLku fwnkze
;Ϳ ϭϰ MkÃxuBçkh, ϭϵϮϵLkk rËðMku
;Ϳ Ëkíkhzwt yLku nÚkkuzku
;Ϳ Ϯϰ ykìõxkuçkh, ϭϵϮϵLkk rËðMku
ϳ. {wMkkur÷LkeLkku {wÿk÷u¾ þku níkku?
;Ϳ ϭ MkÃxuBçkh, ϭϵϯϵLkk rËðMku
;Ϳ ‘yuf Ãkûk yLku yuf Lkuíkk’
;Ϳ ϭϮ {k[o, ϭϵϯϴLkk rËðMku
;Ϳ ‘çku Ãkûk yLku çku Lkuíkk’ ϭϴ. MktÞwõík hk»xÙkuLkwt MkkiÚke {n¥ðLkwt ytøk fÞwt Au?
;Ϳ ‘yuf Ãkûk yLku ËMk Lkuíkk’ ;Ϳ Mkk{kLÞ Mk¼k ;Ϳ Mk÷k{íke Mkr{rík
;Ϳ ‘yLkuf Ãkûk yLku yLkuf Lkuíkk’ ;Ϳ Mkr[ðk÷Þ ;Ϳ ðk÷eÃkýk Mkr{rík
ϴ. s{oLke{kt LkkÍeðkËLku MÚkkÃkf fkuý níkku? ϭϵ. «Úk{ rðïÞwØ ÃkAe s{oLkeLku ÞwhkuÃkLke {nkMk¥kk fkuýu çkLkkðe
;Ϳ rnx÷h ;Ϳ {wMkkur÷Lke níke?
;Ϳ ÷urLkLk ;Ϳ yuf Ãký Lkrn ;Ϳ çkurLkxku {wMkkur÷Lkeyu ;Ϳ yuzkuÕV rnx÷hu
ϵ. s{oLk «ò rnx÷hLku þwt {kLkíke níke? ;Ϳ rçkM{kfuo ;Ϳ ðwzÙku rðÕMkLku
ϮϬ. MktÞwõík hk»xÙkuLke fR Mkr{ríkLku RfkuMkkuf Ãký fnu Au?
;Ϳ Vuõxkux{ ;Ϳ ^Þwnhh
;Ϳ ykŠÚkf yLku Mkk{krsf Mkr{ríkLku
;Ϳ VuõþMk ;Ϳ VuõÞwnh
;Ϳ yktíkhhk»xÙeÞ {sËqh MktMÚkkLku
ϭϬ. Lke[uLkk{ktÚke Mkk[wt rðÄkLk þkuÄku.
;Ϳ rðï - ykhkuøÞ MktMÚkkLku
;Ϳ s{oLk{kt VktMkeðkËLkku WËÞ ÚkÞku níkku.
;Ϳ yktíkhhk»xÙeÞ yËk÷íkLku
;Ϳ {wMkkur÷Lke s{oLkeLkku ÷ezh níkku. Ϯϭ. y{urhfkyu rîíkeÞ rðïÞwØ Ëhr{ÞkLk òÃkkLkLkkt fÞkt þnuhku
;Ϳ LkkÍe ÃkûkLkwt «íkef ‘÷kfzktLke ¼khe yLku fwnkze’ níkwt. Ãkh yýwçkkìBçk VUõÞk níkk?
;Ϳ {wMkkur÷Lkeyu Rxk÷e{kt VkrMkMx ÃkûkLke MÚkkÃkLkk fhe. ;Ϳ rnhkurþ{k yLku ykuMkkfk
ϭϭ. LkkÍe ÃkûkLkku MkirLkf ¾¼k Ãkh ÷k÷ htøkLkwt r[ö þuLkwt níkwt ? ;Ϳ rnhkuMkkfe yLku rnhkrþ{k
;Ϳ MðÂMíkfLkwt ;Ϳ MkqÞoLkwt ;Ϳ fkøkkurþ{k yLku LkkøkkMkkfe
;Ϳ ¾kuÃkheLkwt ;Ϳ {þk÷Lkwt ;Ϳ rnhkurþ{k yLku LkkøkkMkkfe

¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555) 289

ϮϮ. ykÃku÷ rðÄkLkku [fkMkku. Ϯϰ. ykÃku÷k rðÄkLk Ãkife fÞwt/fÞkt rðÄkLk Mkk[wt/Mkk[kt Au ?
ϭ) çkurLkxku {wMkkur÷LkeLkku {wÿk÷u¾ ‘yuf Ãkûk yLku yuf Lkuíkk’ ϭ) s{oLkeLkwt Ãkku÷uLz Ãkh yk¢{ý rîíkeÞ rðï ÞwØLkwt
níkku. íkkífk÷ef Ãkheçk¤ níkwt.
Ϯ) {wMkkur÷Lkeyu ¼q{æÞ Mk{wÿLkk hnkuzÍ yLku zkuzkurLkÍ Ϯ) s{oLkeLkk rnx÷hu ðMkuoÕMkLke MktrÄLku ‘fkøk¤Lkwt [eÚkÁt’
xkÃkwyku íkwfeo ÃkkMkuÚke Ãkzkðe ÷eÄk. fne níke.
ϯ) rîíkeÞ rðï ÞwØ {kxuLkwt sðkçkËkh Ãkheçk¤ Rx÷e çkLÞwt ϯ) LkkÍeðkËLkk MkirLkfku fk¤k htøkLkku ÷~fhe Ãkkuþkf
níkwt. Ãknuhíkk yLku ¾¼k Ãkh Ãke¤k htøkLke Ãkèe [kUxkzíkk.
;Ϳ {kºk Ϯ Mkk[wt ;Ϳ ík{k{ rðÄkLk Mkk[kt ;Ϳ {kºk ϭ yLku Ϯ Mkk[kt ;Ϳ {kºk Ϯ yLku ϯ Mkk[kt
;Ϳ {kºk ϭ Mkk[wt ;Ϳ {kºk ϭ yLku Ϯ Mkk[kt ;Ϳ ík{k{ rðÄkLk Mkk[kt ;Ϳ {kºk ϭ yLku ϯ Mkk[kt
Ϯϯ. Lke[uLkk òuzfkt òuzku.(MktÞwõík hk»xÙ)
ÞkËe-I ÞkËe-II
A. Mkk{kLÞ Mk¼k 1. MkkiÚke {kuxwt ytøk
B. ðk÷e Mkr{rík 2. Ãkkt[ fkÞ{e hk»xÙku MkÇÞ
C. ykŠÚkf yLku Mkk{krsf Mkr{rík 3. RfkuMkkuf fnu Au.
D. Mk÷k{íke Mkr{rík 4. ðexku Mk¥kk
;Ϳ (A-1), (B-2), (C-3), (D-4)
;Ϳ (A-1), (B-4), (C-3, (D-2)
;Ϳ (A-4), (B-3), (C-2), (D-1)
;Ϳ (A-4), (B-2), (C-3), (D-1)

: sðkçkku :
(ϭ)  (Ϯ)  (ϯ)  (ϰ)  (ϱ)  (ϲ)  (ϳ)  (ϴ)  (ϵ)  (ϭϬ) 
(ϭϭ)  (ϭϮ)  (ϭϯ)  (ϭϰ)  (ϭϱ)  (ϭϲ)  (ϭϳ)  (ϭϴ)  (ϭϵ)  (ϮϬ) 
(Ϯϭ)  (ϮϮ)  (Ϯϯ)  (Ϯϰ) 

290 ¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555)

 4 ¼khíkLke hk»xÙeÞ [¤ð¤ku
ˆ ¼khík{kt rçkúrxþ EMx EÂLzÞk ftÃkLkeyu [Link]. ϭϳϱϳ{kt • {wÂM÷{ ÷eøkLke MÚkkÃkLkk [Link]. ϭϵϬϲ :
çktøkk¤{kt ÃkøkÃkuMkkhku fhe [Link]. ϭϴϱϳLkk Mktøkúk{ MkwÄe ϭϬϬ ª ytøkúuòu ‘¼køk÷k Ãkkzku yLku hks fhku’Lke Lkerík yÃkLkkðe
ð»ko{kt ÃkkuíkkLkwt ykrÄÃkíÞ s{kðe ËeÄwt. yk Mk{Þu ðkEMkhkuÞ r{Lxku yLku rnLËe ðSh {ku÷uoyu MkkÚku
• ϭϴϱϳLkku Mktøkúk{ {¤eLku rnLËLkk hk»xÙðkËLku f[ze Lkk¾ðk ÞkusLkk fhe.
ª ¼khík{kt ϭϴϱϳLkku MðkíktºÞ Mktøkúk{ Úkðk {kxu Mkk{krsf, ª {w  M÷{ ÷eøkLke MÚkkÃkLkk{kt {w  M÷{kuL kk ÄkŠ{f ðzk
ykŠÚkf, hksfeÞ yMktíkku»k ðøkuhu fkhýku níkk. ykøkk¾kLk ZkfkLkk Lkðkçk Mk÷e{WÕ÷k¾k, ðkEMkhkuÞ r{Lxku
ª yuLkrVÕz hkEV÷Lku ÷~fh{kt Ëk¾÷ fhðkLke Lkerík Ãký yLku ¾kLkøke {tºke zLk÷kuÃk ÂM{Úku {n¥ðLkku ¼køk ¼sðu÷.
yk{kt sðkçkËkh níke. ª r{LxkuLku ½ýk ÷u¾fku ‘{wÂM÷{ fku{ðkËLkk rÃkíkk’ fnu Au.
ª ϭϴϱϳ MðkíktºÞ Mktøkúk{Lkku «Úk{ þneË {tøk¤ Ãkktzu níkku. ª ÃkkrfMíkkLkLkk Mkk[k Mksof {nt{Ëy÷e Íeýk fu hrn{íkwÕ÷k
Lkrn, Ãkhtíkw ÷kìzo r{Lxku níkk.
ª yk Mktøkúk{{kt LkkLkkMkknuçk, íkkíÞk xkuÃku, hkò fwtðh®Mkn, hkýe
÷û{eçkkE, çknkËwhþkn ÍVh ðøkuhu Mktøkúk{fkheyku Mkk{u÷ • Wøkú ¢ktríkfkhe [¤ð¤Lkku WËT¼ð yLku rðfkMk :
ÚkÞk níkk. ª ¼khík{kt ¢ktríkfkhe «ð]r¥kLke þYykík ðkMkwËuð çk¤ðtík
Vzfuyu fhe.
• ϭϴϱϳLkku Mðkíkt ºÞ Mkt ø kúk { rLk»V¤ sðkLkk
fkhýku : ª ðkMkwËuð rMkðkÞ çkk÷f]»ý yLku Ëk{kuËh [kVufh çktÄwyku, ðeh
Mkkðhfh, çkkheLÿ½ku»k, ¾wËehk{ çkkuÍ, «VwÕ ÷ [kfe,
ª Mktøkúk{Lke þYykík rLkÄkorhík Mk{Þ fhíkk ðnu÷e ÚkÞu÷e. hk{«MkkË rçkÂM{÷, [tÿþu¾h ‘ykÍkË’, ¼økík®Mkn ðøkuhu
ª furLÿÞ LkuíkkøkeheLke WýÃk Ãký yk [¤ð¤{kt òuzkÞu÷ níkk.
ª yÃkwhíkk yLku ÃkAkík þ†ku ª Mkwhík{kt fkUøkúuMk yrÄðuþLk [Link]. ϭϵϬϳ{kt ‘snk÷’ yLku
ª Mktøkúk{fkheyku{kt hk»xÙeÞ ¼kðLkk fhíkk ytøkík MðkÞíkLku ‘{ðk¤’ sqÚk yu{ çku ¼køk÷k Ãkzíkk ðÄw «çk¤ MkkÚku Ãkzu÷k.
«kÄkLÞ ª ÷k÷ - çkk÷ - Ãkk÷Lke rºkÃkwxeyu snk÷ðkËe Lkerík yÃkLkkðe.
ª ÞkuøÞ yLku MktøkrXík Lkuík]¥ðLkku y¼kð ª ÷kuf{kLÞ rx¤fu ‘MðhkßÞ {khku sL{rMkØ nf Au yLku
íkuLku ÷ELku s nwt stÃkeþ’ íkuðku WËTøkkh fhu÷.
• çktøkk¤Lkk ¼køk÷k - ϭϵϬϱ ª ¼khík{kt {nkhk»xÙ, çktøkk¤, Ãktòçk, rçknkh, ykurhMMkk ðøkuhu
ª çktøk¼tøkLkk yktËku÷Lk [Link].ϭϵϬϯ{kt MðËuþe [¤ð¤Lkk fkhýu MÚk¤kuyu ¢ktríkfkhe «ð]r¥kyku «Mkhe níke.
ÚkÞu÷. ª ¼khík{kt yk «ð]r¥kyku{kt ‘r{ºk{ku¤k MkkuMkkÞxe’ yr¼Lkð
ª rçkúrxþ þkMkLk Mk{Þu çktøkk¤ yu MkkiÚke {kuxku «ktík níkku. ¼khík Mk{ks, ‘yLkwþe÷Lk Mkr{rík’, ‘ysw{kLk - yu -
ª ¼køk÷k Ãkkzku yLku hks fhkuLke ytøkúuòuLke fqxLkerík níke. {wr nÕ÷kLku ðíkLk’ ðøkuhu MktMÚkkyku MÚkkÃkeLku ¢ktríkfkhe
«ð]r¥kykuLku ðuøk {éÞku.
ª çktøkk¤Lkk ¼køk÷kLkku Wøkú rðhkuÄ Úkíkk ϭϲ ykìõxkuç kh
ϭϵϬϱLkk hkus ¼køk÷kLkku y{÷ fhkÞku. ª yk íkçk¬k{kt ‘MktæÞk’, ‘Þwøkktíkh’, ‘LkðþÂõík’ yLku
‘ðtËu{kíkh{T’, ‘fuMkhe’, ‘{hkXk’ ðøkuhu Mkk{rÞfku îkhk Mkíkík
ª çktøkk¤Lkk ¼køk÷kLkk fkhýu ϭϲ ykìõxkuçkhu çktøkk¤ «ktíkLkk çk¤ {¤u÷.
‘hk»xÙeÞ þkuf rËLk’ íkhefu {LkkðkÞku.
ª ‘y÷eÃkwh níÞkfktz , nkðzk níÞkfktz’ íkÚkk ‘Zkfk
• MðËuþe [¤ð¤Lkk {wÏÞ ÃkkMkkyku : níÞkfktz’ yLkuf ¢ktríkfkheykuLke ÄhÃkfz fhkÞu÷e.
ª MðËuþe yÃkLkkððwt. ª rËÕ÷e{kt ðkEMkhkìÞ nkŠzs Ãkh çkkuBçk Vufe níÞk fhðkLkku
ª rðËuþe {k÷Lkku çkrn»fkh fhðku «ÞkMk ÚkÞu÷ku.
ª hk»xÙeÞ rþûký yÃkLkkððwt ª y{ËkðkË{kt hkÞÃkwh Ëhðkò çknkh ðkEMkhkìÞ r{Lxku WÃkh
çkkuBçk Lkt¾kÞu÷ku.
ª MðËuþe yktËku÷Lk / [¤ð¤Lkk fkhýu rçkúrxþ Ãkk÷ko{uLx{kt
ª [Link]. ϭϵϮϬ-ϮϮ ykMkÃkkMk ‘fkfkuhe ÷qtx fuMk’ íku{ ‘÷knkuh
ÃkwLk: rð[khýk fhe {kºk A ð»ko{kt [Link]. ϭϵϭϭ{kt çktøkk¤Lkk
níÞkfktz’ yLku ‘furLÿÞ ÄkhkMk¼k’{kt çkkuBçk Lkk¾ðkLkk
¼køk÷k hË fhðk Ãkzâk.
çkLkkðku çkLku÷k.

¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555) 291

• økwshkík{kt Wøkú - ¢ktríkfkhe [¤ð¤ : ª ϵ òLÞw y khe, ϮϬϭϱ Lkk hkus yk rËðMkLke Wsðýe
ª økwshkík{kt Mkþ† ¢ktríkLke ¼qr{fk íkiÞkh fhLkkh Mkðo«Úk{ økktÄeLkøkh ¾kíku fhðk{kt ykðu÷.
Lkuíkk ©e yh®ðË ½ku»k níkk. • hkì÷ux yuõx [Link]. ϭϵϭϵ :
ª çkkheLÿfw{kh økwshkík{kt ykðíkk íku{Lku ©e Akuxw¼kE yLku ª rçkúrxþ Mkhfkhu #ø÷uLzLkk fkÞËk ¾kíkkLkk «ÄkLk hkì÷uxLkk
ytçkw¼kE Ãkwhkýe suðk Mkþõík MkkÚkeyku {¤e økÞk. yæÞûk ÃkËu ‘hkì÷ux yufx’ ½ze fkZâku.
ª çkkheLÿfw{khu ðzkuËhk [hkuíkhLkku «Ëuþ y{ËkðkË, {nuMkkýk ª yk fkÞËk {wsçk fkuE Ãký þtfkMÃkË ÔÞÂõíkLke ÄhÃkfz fhe
ðøkuhu MÚk¤u ÞwðkLkkuLku ¢ktríkLkku htøk ÷økkzâku. þfkíke yLku íkuLkk Ãkh {wfÆ{ku [÷kÔÞk rMkðkÞ rËðMkku MkwÄe
ª yh®ðË ½ku»ku ‘¼ðkLke {trËh’ Lkk{Lkk ÃkwMíkf{kt ¢ktríkLke su÷{kt Ãkwhe hk¾e þfkíke.
ÞkusLkk yk÷u¾e. ª økktÄeSyu ykLku ‘fk¤ku fkÞËku’ íku{s {kuíke÷k÷ LknuhLw kk {íku
ª ‘Ërûkýk’ Mk{krÞf{kt íkÚkk ‘Ëuþe ðLkMÃkrík Ëðkyku, LnkðkLkk Ë÷e÷, yÃke÷ yLku ðfe÷kíkLkku yrÄfkh ÷E ÷uðk{kt ykÔÞku.
Mkkçkw’ çkLkkððkLke heík ‘fMkhík’, ‘økw÷kçkLkku rfMMkku’, ª yk Mk{Þu økktÄeSLke rËÕ÷e{kt Mkhfkhu ÄhÃkfz fhe Ãktòçk{kt
‘fkÞËkLkku Mktøkún’ ðøkuhu þe»kofkuðk¤e ÃkwÂMíkfkyku «økx fhkÞu÷. zkì. MkíÞÃkk÷ yLku zkì. rf[÷wLke ÄhÃkfz fhíkk yktËku÷Lk
ª økwshkík{kt [ktËkuË - fhLkk¤e ÃkkMku ‘øktøkLkkÚk rðãk÷Þ’Lke Wøkú ÚkÞwt.
MÚkkÃkLkk fhkE. • sr÷Þktðk÷k çkkøkLkku níÞkfktz :
ª økwshkík, ¼khík WÃkhktík #ø÷uLz, fuLkuzk, y{urhfk, s{oLke, ª sr÷Þktðk÷k níÞkfktzLke ½xLkk ϭϯ yur«÷, ϭϵϭϵLkk hkus
£kLMk, BÞkLk{kh, Mk÷kÞk, ®MkøkkÃkwh, yV½krLkMíkkLk, hrþÞk çkLku÷e.
ðøkuhu Ëuþku{kt «Mkkh Ãkk{e níke. ª ÃktòçkLkk y{]íkMkh{ktÚke ÷kufr«Þ Lkuíkkyku zkì. MkíÞÃkk÷ yLku
• rðËuþ{kt ¢ktríkfkhe «ð]r¥k{kt Mkr¢Þ ¢ktríkfkheyku zkì. rf[÷wLke ÄhÃkfz ÚkE íkuLkk rðhkuÄ{kt ðiþk¾eLkk íknuðkhLkk
ª ~Þk{Sf]»ý ð{ko, {ËLk÷k÷ Īøkhk, ðeh Mkkðhfh, ÷k÷k rËðMku ÃktòçkLkk y{]íkMkh{kt sr÷Þkðk÷k çkkøk{kt Mk¼kLkwt
nhËÞk÷, WÄ{®Mkn, hkò {nuLÿ «íkkÃk, {uz{ r¼¾kES ykÞkusLk ÚkÞu÷wt.
fk{k, MkhËkh®Mkn hkýk, {ki÷kLkk yçËw÷k ðøkuhu Mktf¤kÞu÷ ª ÷~fhLkk MkirLkfkuLku ÷ELku sLkh÷ ykuzkuLke÷ zkÞh íÞkt ÃknkU[e
níkk. økÞku íku{s ðøkh [uíkðýeyu økku¤eçkkh þY fhu÷.
ª ¢ktríkfkheykuLke xefk fhLkkh ytøkúus rðr÷Þ{ ðkÞ÷eLke ª Mkhfkhe ynuðk÷ «{kýu ϯϳϵ ÷kufku {]íÞw ÃkkBÞk yLku
{ËLk÷k÷ Īøkhkyu níÞk fhe. ϭϮϬϬÚke ðÄw ½ðkÞk.
ª [Link]. ϭϵϬϳ{kt y{urhfkLkk fur÷VkuorLkÞk{kt ‘EÂLzÞLk ª fkUøkúuMku Lke{u÷e íkÃkkMk Mkr{ríkLkk {íku ϭϬϬϬ {kýMkku {kÞko
EÂLzÃkuLzLMk ÷eøk’Lke MktMÚkk MÚkÃkkE, suLkwt ÃkkA¤Úke ÷k÷k økÞu÷k.
nhËÞk÷u ‘økËh Ãkkxeo’ Lkk{ ykÃÞwt. ª rçkúrxþ Mkhfkhu íkÃkkMk {kxu ‘ntxh fr{þLk’ rLk{u÷w. su{kt
ª fk{køkkxk{khw yLku íkku þ k{khw Mxe{hku L ke ½xLkkyu sLkh÷ zkÞhLkku çk[kð fhkÞku yLku ‘yòýíkk ÚkE økÞu÷e
¢ktríkfkheykuLku rðËuþku{kt ytøkúuòu rðhwØ ÷køkýe òøk]ík «k{krýf ¼w÷ íkhefu ûkBÞ økýe.’
fhðk{kt «uhfçk¤ Ãkqhwt Ãkkzâwt. ª sLkh÷ zkÞh ßÞkhu #ø÷uLz ÃkkAku VÞkuo íÞkhu íkuLkwt ϮϬϬϬ
• {ku÷uo r{Lxku MkwÄkhku ϭϵϬϵ : ÃkkWLz íkÚkk ík÷ðkh ykÃkeLku MkL{kLk fhkÞwt.
ª ¼køk÷k Ãkkzku yLku hks fhkuLke Lkerík yÃkLkkðe íku{s ª yk çkLkkðu Mk{økú Ëuþ{kt hk»xÙeÞ yufíkk MÚkkÃkðk{kt {n¥ðLkku
ykøkk¾kLkLkk Lkuík]í ð Lke[u {wÂM÷{kuLkwt «ríkrLkrÄ {tz¤ ¼køk ¼sÔÞku.
ðkEMkhkuÞ r{LxkuLku {éÞwt. ª yk níÞkfktz ÃkAe yMknfkh yktËku÷LkLke ¼qr{fk ðÄw {sçkwík
ª rnLËe ðSh {ku÷uo níkk. suýu [Link]. ϭϵϬϵ{kt yk MkwÄkhku çkLke.
y{÷{kt {wfu÷. • r¾÷kVík [¤ð¤ ({k[o ϭϵϭϵ-ϭϵϮϭ) :
• økktÄeSLkwt ¼khík{kt ykøk{Lk : ª yk yktËku÷LkLke ¼khík{kt þYykík ÷¾LkWÚke ÚkE níke.
ª økktÄeS Ërûký ykr£fkLkk htøk¼uË rðhwØ MkíÞkøkúnLke ÷zík ª «Úk{ rðïÞwØ Ëhr{ÞkLk íkwfeo s{oLkeLkk Ãkûku òuzkÞwt íkuÚke
MkV¤ heíku ÷ze ÃkkAk ¼khík ϵ òLÞwykhe, ϭϵϭϱLkk hkus #ø÷uLzLkk rðsÞ ÃkAe íkuLke MkkÚku su MktrÄ fhðk{kt ykðe
Ãkhík Vhu÷k. níke. íku fzf yLku yLÞkÞe níke.
ª ϵ òLÞwykhe, ϭϵϭϱLku ÞkËøkkh çkLkkððk ϮϬϬϯÚke yk ª íkwfeoLkk Mkw÷íkkLk yu EM÷k{ Ä{oLkk ¾÷eVk (ÄkŠ{f ðzk)
rËðMkLku «ðkMke ¼khíkeÞ rËðMk íkhefu Wsððk{kt ykðu Au. níkk.

292 ¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555)

ª ¼khík{kt su [¤ð¤ ÚkE íkuLku ‘r¾÷kVík [¤ð¤’ fnuðkÞ Au. • [kihe - [kihkLkku çkLkkð yLku yktËku÷Lk {kufqV :
ª yk [¤ð¤Lkk {wÏÞ Lkuíkk y÷e ¼kEyku - {ki÷kLkk {kunB{Ë ª W¥kh«ËuþLkk økkuh¾Ãkwh rsÕ÷k{kt ykðu÷k [kihe[kihk økk{u
y÷e, Mkkifík y÷e níkk. ϱ Vuçkúwykhe, ϭϵϮϮLkk hkus Mkh½MkLkk ÷kufku Ãkh Ãkku÷eMku
ª rnLËw - {wÂM÷{ yufíkkLkk ÏÞk÷Úke økktÄeSyu fkUøkúuMkLku økku¤eçkkh fÞkuo.
yktËku÷LkLku xufku ykÃkðkLkku yLkwhkuÄ fÞkuo. ª ynª W~fuhkÞu÷k xku¤kyu Ãkku÷eMk [kufeLku ykøk ÷økkðe su{kt
ª fkUøkúuMkLkk xufkÚke yk yktËku÷Lk ÔÞkÃkf çkLÞwt níkwt. Ϯϭ Ãkku÷eMkku {]íÞw ÃkkBÞk.
• yMknfkhLkwt yktËku÷Lk [Link]. ϭϵϮϬ-ϮϮ : ª y®nMkkLkwt {qÕÞ Lkrn Mk{sLkkhk ÷kufkuLkk nkÚk{kt MkíÞkøkúnLkwt
ª yMknfkh yktËku÷LkLku rzMkuBçkh, ϭϵϮϬ LkkøkÃkwh yrÄðuþLk{kt þ† {qfeLku {U rn{k÷Þ suðze {kuxe ¼q÷ fhe yuðwt økktÄeSyu
çknk÷e ykÃke. sýkÔÞwt.
ª fkUøkúuMku rçkúrxþ Mkk{úkßÞLkk Lkuò nuX¤ ‘MðþkMkLk’Lku çkË÷u • MðhkßÞ Ãkûk :
‘MðhkßÞ’ s òuEyu yuðe çkw÷tË {ktøkýe fhe. ª h[Lkk : r[¥khtsLkËkMk {wLkþe / {kuíke÷k÷ Lknuhwyu
• yktËku÷LkLkwt h[Lkkí{f ÃkkMkwt : ª nuíkw : ÄkhkMk¼kyku{kt «ðuþe MkhfkhLke yÞkuøÞ LkeríkykuLkku
ª yktËku÷Lk nfkhkí{f ÃkkMkk{kt rnLËw - {wÂM÷{ yufíkk áZ rðhkuÄ fhðkLkku.
çkLkkððe. MðËuþe [esðMíkwykuLkku ykøkún hk¾ðku. ª yk Mk{Þu furLÿÞ ÄkhkMk¼k{kt ÃkûkLkk Lkuíkk íkhefu {kuíke÷k÷
ª ½uh ½uh hUrxÞk Vhíkk fhðk. Lknuhw yLku çktøkk¤ «ktík{kt Lkuíkk íkhefu r[¥khtsLk ËkMkLke ðhýe
ª rx¤f MðhkßÞ Vtz{kt yuf fhkuz YrÃkÞk yufXk fhðk. ÚkE.
ª ¾kËe, yMÃk]~Þíkk rLkðkhý, ËkYçktÄe, hk»xÙeÞ rþûkýLkku ª MðhkßÞ ÃkûkLke fk{økeheLku fkhýu s MkhfkhLku ‘MkkÞ{Lk
Mk{kðuþ Úkíkku níkku. fr{þLk’ çku ðkh ðnu÷wt Lke{ðwt Ãkzâwt.
• yktËku÷LkLkwt ¾tzLkkí{f ÃkkMkwt : ª sqLk ϭϵϮϱ{kt r[¥khtsLkËkMkLkwt yðMkkLk Úkíkkt ‘MðhkßÞ Ãkûk’
Lkçk¤ku Ãkzâku yLku ÃkAeÚke ‘LkuþLk÷’ Ãkkxeo Lkk{u Lkðku Ãkûk
ª Mkhfkhe Lkkufheyku, ÄkhkMk¼kyku, Mkhfkhe þk¤k - fkì÷usLkku
MÚkÃkkÞku.
íÞkøk fhðku.
ª Mkhfkhe yËk÷íkku , MÚkkrLkf MðhkßÞLke MktM Úkkyku{kt • rðfÕÃkku
rLk{kÞu÷k MkÇÞkuyu hkSLkk{k ykÃkðk. ϭ. sr÷Þktðk÷k çkkøk{kt fkuýu çkuVk{ økku¤eçkkh fhkÔÞku?
ª rðËuþe fkÃkz yLku {k÷Lkku çkrn»fkh. ;Ϳ sLkh÷ zkÞhu ;Ϳ sLkh÷ Lke÷u
ª Mkhfkhe Mk{kht¼ku, R÷fkçkku (r¾íkkçk) ðøkuhuLkku íÞkøk fhðku. ;Ϳ sLkh÷ zkÞuLkkyu ;Ϳ sLkh÷ nkurfLMku
• yMknfkh yktËku÷LkLkk fkÞo¢{ku : Ϯ. rðËuþ{kt ¢ktríkfkhe «ð]r¥k{kt fÞk yuf ¢ktríkfkhe Lknkuíkk?
ª yMknfkh yktËku÷LkLke þYykík {nkí{k økktÄeyu ÃkkuíkkLke ;Ϳ {ËLk÷k÷ Īøkhk ;Ϳ ÷k÷k nhËÞk¤
‘fuMkhu ®nË’ yLku hrðLÿLkkÚk Xkfwhu LkkEx nwz MkL{kLkLkku ;Ϳ ÷k÷k ÷sÃkíkhkÞ ;Ϳ [tÃkf h{ý rÃkÕ÷kR
íÞkøk fheLku fÞkuo. ϯ. økktÄeSLkk ykæÞkÂí{f økwÁ fkuý níkk?
ª rðãkÚkeoykuyu ytøkúuS þk¤k yLku fkì÷uòu Akuze ËeÄk íku{s
;Ϳ ©e yh®ðË ½ku»k ;Ϳ ©e{Ë hks[tÿ
Xuh Xuh rðËuþe fkÃkzLke nku¤eyku «økxe.
;Ϳ ©e çkkheLÿfw{kh ½ku»k ;Ϳ ÷k÷k ÷sÃkíkhkÞ
ª yk yktËku÷Lk îkhk r«LMk ykìV ðuÕMkLkk MkL{kLkLkku Ãký
çkrn»fkh fhkÞku. ϰ. fÞku Lkðku Ãkûk MÚkÃkkíkkt MðhkßÞ ÃkûkLke «ríkck ykuMkhe økR?
ª fkþe, rçknkh, òr{Þk-r{r÷Þk, økwshkík ðøkuhu Lkk{Lke ;Ϳ ‘LkuþLk÷ Ãkkxeo’ ;Ϳ ‘RÂLzÞLk LkuþLk÷ Ãkkxeo’
hk»xÙeÞ rðãkÃkeXku MÚkkÃke. ;Ϳ ‘økËh Ãkkxeo’ ;Ϳ ‘£ez{ Ãkkxeo’
ª rnLËw s{eLkËkhku yLku {wÂM÷{ ¾uzqíkku ðå[u ÚkÞu÷k ‘{kuÃk÷k ϱ. fR Mxe{hkuLke ½xLkkyu ¢ktríkfkheykuLku rðËuþku{kt ytøkúusku
çk¤ðku’ ({÷çkkh) xefkÃkkºk fne þfkÞ. rðÁØ ÷køkýe òøkúík fhðk{kt «uhfçk¤ ÃkqÁt Ãkkzâwt?
ª yk ykt Ë ku ÷ LkLku rLk»V¤ çkLkkððk çku V k{ ÷kXe{kh, ;Ϳ Mkku{k{kÁ yLku íkkuþk{kÁ
økku¤eçkkh, ÄhÃkfzku yLku y{kLkw»ke yíÞk[kh fhðk{kt ;Ϳ Mkw÷k{kÁ yLku fk{køkkxk{kÁ
ykÔÞku. ;Ϳ fk{køkkxk{kÁ yLku íkkuþk{kÁ
ª rnLËw - {wÂM÷{ yufíkkLku íkkuzðkLkku rLk»V¤ «ÞkMk ÚkÞku. ;Ϳ Mkku÷k{kÁ yLku fk{køkkxk{kÁ

¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555) 293

ϲ. MðhkßÞ ÃkûkLkku nuíkw þku níkku? ϭϲ. “MðhkßÞ {khku sL{rMkØ nf Au yLku nwt íkuLku ÷RLku s
;Ϳ ÄkhkMk¼kyku{kt «ðuþe ytøkúus MkhfkhLku Mknfkh ÍtÃkeþ.” yk rðÄkLk fkuýu fÌkwt níkwt?
ykÃkðku. ;Ϳ çkk¤øktøkkÄh rx¤fu ;Ϳ økkuÃkk÷f]»ý økku¾÷uyu
;Ϳ ÄkhkMk¼kyku{kt «ðuþe ytøkúus MkhfkhLke yÞkuøÞ ;Ϳ ÷k÷k ÷sÃkíkhkÞu ;Ϳ ÷k÷k nhËÞk¤u
LkeríkykuLkku rðhkuÄ fhðku. ϭϳ. fkuLku W¥kusLk ykÃkðk {kxu çktøkk¤Lkk çku ¼køk÷k Ãkkzðk{kt
;Ϳ ÄkhkMk¼kyku{kt «ðuþe Ÿ[e MktMkËeÞ «ýk÷eyku ykÔÞk?
MÚkkÃkðe. ;Ϳ MðuËuþe [¤ð¤Lku ;Ϳ çkrn»fkh yktËku÷LkLku
;Ϳ ®nËw - {wÂM÷{ yufíkk MkkÄðe. ;Ϳ «ktíkðkËLku ;Ϳ fku{ðkËLku
ϳ. økwshkík{kt Mkþ† ¢ktríkLke ¼qr{fk fkuýu íkiÞkh fhe níke? ϭϴ. fÞk ðkRMkhkìÞu çktøkk¤Lkk çku ¼køk÷k Ãkkzâk?
;Ϳ çkkheLÿ ½ku»ku ;Ϳ Akuxw¼kR Ãkwhkýeyu ;Ϳ fÍoLku ;Ϳ r÷Lkr÷Úkøkkuyu
;Ϳ ytçkw¼kR Ãkwhkýeyu ;Ϳ yh®ðË ½ku»ku ;Ϳ r÷xLku ;Ϳ rhÃkLku
ϴ. ÃkhËuþLke ¼qr{ Ãkh ¼khíkLkku Mkqr[ík hk»xÙæðs Mkki«Úk{ fkuýu ϭϵ. MðËuþeLku W¥kusLk ykÃkðk {kxu fÞwt yktËku÷Lk Wøkú çkLÞwt?
VhfkÔÞku? ;Ϳ hk»xÙeÞ rþûkýLkwt
;Ϳ ~Þk{S f]»ý ð{koyu ;Ϳ hkýk MkhËkh®Mknu ;Ϳ rðËuþe {k÷Lkk çkrn»fkhLkwt
;Ϳ {uz{ r¼¾kRS fk{kyu ;Ϳ {ËLk÷k÷ Īøkhkyu ;Ϳ ¢ktríkfkhe «ð]r¥kykuLkwt
ϵ. økktÄeSLkk hksfeÞ økwÁ fkuý níkk? ;Ϳ yMknfkhLkwt
;Ϳ ÷kuf{kLÞ rx¤f ;Ϳ ÷k÷k ÷sÃkíkhkÞ ϮϬ. ©e yh®ðË ½ku»ku fÞk ÃkwMíkf{kt ¢ktríkLke ÞkusLkkLkwt ðýoLk fÞwo
;Ϳ økkuÃkk÷f]»ý økku¾÷u ;Ϳ {kuíke÷k÷ LknuÁ níkwt?
ϭϬ. fÞk yuõxÚke ÔÞÂõíkMðkíktºÞ yLku ðkýeMðkíktºÞ Lkü ÚkÞwt? ;Ϳ ¼ðkLke {trËh ;Ϳ þkhËk {trËh
;Ϳ Äkhk ϭϰϰÚke ;Ϳ hkì÷ux yuõxÚke ;Ϳ hkÄkf]»ý {trËh ;Ϳ {nkfk÷e {trËh
Ϯϭ. ytøkúus yrÄfkhe rðr÷Þ{ ðkÞ÷eLke níÞk fkuýu fhe?
;Ϳ [kxoh yuõxÚke ;Ϳ rçkúrxþ yufxÚke
;Ϳ ¾wËehk{ çkkuÍu ;Ϳ ¼økík®Mknu
ϭϭ. yMknfkhLkk yktËku÷LkLke þYykík{kt fkuýu ÃkkuíkkLke ‘fuMkhu
®nË’Lke WÃkkrÄLkku íÞkøk fÞkuo? ;Ϳ «VwÕ÷ [kfeyu ;Ϳ {ËLk÷k÷ Īøkhkyu
;Ϳ {nkí{k økktÄeyu ;Ϳ hðeLÿLkkÚk xkøkkuhu ϮϮ. ¼khík{kt yiríknkrMkf çkLkkðLke ÞkË fkuý fhkðu Au?
;Ϳ økkuÃkk÷f]»ý økku¾÷uyu ;Ϳ ©e{Ë hks[tÿu ;Ϳ çktøkk¤Lkk ¼køk÷k

ϭϮ. çktø kk¤Lkk ¼køk÷kLkk y{÷Lkku rËðMk fÞk rËLk íkhefu ;Ϳ [kihe[kihkLkku çkLkkð
{Lkkððk{kt ykÔÞku? ;Ϳ sr÷Þktðk÷k çkkøk níÞkfktz
;Ϳ hk»xÙeÞ þkufrËLk ;Ϳ çktøk¼tøkrËLk ;Ϳ ϭϴϱϳ Lkku {uhX çkLkkð
;Ϳ MðkíktºÞrËLk ;Ϳ yuf Ãký Lkrn Ϯϯ. ÃkkuíkkLke Mkneðk¤e MkkuLkkLke Ãkèe hrþÞkLkk ÍkhLku fkuýu {kuf÷e
níke?
ϭϯ. fux÷kf ÷u¾fku fkuLku ‘{wÂM÷{ fku{ðkËLkk sLkf’ fnu Au?
;Ϳ hkò {nuLÿ«íkkÃku ;Ϳ {ËLk÷k÷ Īøkhkyu
;Ϳ {nt{Ëy÷e ÍeýkLku ;Ϳ hrn{íkwÕ÷kLku
;Ϳ ÷k÷k nhËÞk¤u ;Ϳ hkýk MkhËkh®Mknu
;Ϳ Mkh MkiÞË yn{ËLku ;Ϳ ÷kìzo r{LxkuLku
Ϯϰ. hrþÞkLkk fÞk ¢ktríkðehu ¼khíkLkk ¢ktríkfkheykuLku çkÄe s {ËË
ϭϰ. ‘ÃkkrfMíkkLkLkk Mkk[k Mksof {nt{Ëy÷e Íeýk fu hrn{íkwÕ÷k
fhðk ð[Lk ykÃÞwt níkwt?
Lkrn; Ãkhtíkw ....... s níkk.’
;Ϳ ÷urLkLku ;Ϳ rLkrÍLku
;Ϳ ÷kìzo {kìLxuøÞw ;Ϳ ÷kìzo rhÃkLk
;Ϳ Mxur÷Lku ;Ϳ xÙkuxMfeyu
;Ϳ ÷kìzo fÍoLk ;Ϳ ÷kìzo r{Lxku
Ϯϱ. sr÷Þktðk÷k çkkøk fÞk þnuh{kt ykðu÷ku Au?
ϭϱ. ¼khík{kt ¢ktríkfkhe «ð]r¥kLke þYykík fkuýu fhe?
;Ϳ ©eLkøkh{kt ;Ϳ rËÕÕke{kt
;Ϳ ðeh Mkkðhfhu ;Ϳ ðkMkwËuð çk¤ðtík Vzfuyu
;Ϳ y{]íkMkh{kt ;Ϳ çkUøk÷qÁ{kt
;Ϳ [tÿþu¾h ykÍkËu ;Ϳ ¼økík®Mknu

294 ¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555)

 13 ¼khík : MÚkkLk, ¼qMíkheÞ h[Lkk yLku ¼qÃk]c-1
ˆ rðïLke ÷kufþkne Ähkðíkku MkkiÚke {kuxku Ëuþ ¼khík Au. • ¼qMíkheÞ h[Lkk
ˆ ¼khíkeÞ MktMf]ríkLkk ½zíkh yLku rðfkMk{kt ¼kiøkkur÷f ª Ãk]ÚðeLkk ÃkkuÃkzkLke Lke[u hnu÷ yMÚkuLkku ÂMVÞh yÄo - ÿrðík
ÃkrhÂMÚkríkyu {n¥ðLkku ¼køk ¼sÔÞku Au. ¾zfku ¾zfkuLke WÃkh íkhe hÌkku Au.
• ¼khík MÚkkLk - fË - rðMíkkh ª ¼q-fð[ íkhV WËT¼ðíkk íkhtøkku îkhk WÃkhLkwt Ãkz VkxeLku {kuxk
ª ¼kiøkkur÷f árüyu ¼khík W¥kh økku¤kÄo{kt ykðu÷ Au íkÚkk xqfzk{kt rð¼krsík ÚkkÞ Au suLku ‘{]ËkðhýeÞ Ã÷ux’ fnu Au.
yurþÞk¾tzLkk Ërûký ¼køk{kt rðMíkhu÷ku Au. ª {wÏÞ ϳ Ã÷ux Au : (ϭ) ÃkuMkurVf Ã÷ux (Ϯ) W¥kh y{urhfLk
ª ¼khík ϴϬ ϰ’ Úke ϯϳϬ ϲ’ W. yûkktþ yLku ϲϴϬ ϳ’ Úke ϵϳϬ Ϯϱ’ Ã÷ux ( ϯ ) Ërûký y{ur hfLk Ã÷u x (ϰ ) ÞwhurþÞLk Ã÷ux
Ãkqðo hu¾ktþð]¥k ðå[u ykðu÷ Au. ( ϱ ) ykr£fLk Ã÷u x ( ϲ ) ELzku - yku M xÙ u r ÷ÞLk Ã÷u x
ª ffoð]¥k ϮϯϬ ϯϬ’ W. yûkktþð]¥k Ãkh ykðu÷ Au. ËuþLku çku (ϳ) yuLxkforxf Ã÷ux
¼køk{kt rð¼krsík fhu Au. ª su Ã÷ux yufçkeòÚke Ëqh òÞ íkuLku yÃkMkkhe Ã÷ux su LkSf
ª W¥kh - Ërûký ÷tçkkE ϯϮϭϰ rf{e, Ãkqðo - Ãkrù{ Ϯϵϯϯ ykðu Au íkuLku yr¼Mkkhe Ã÷ux fnu Au.
rf{e íkÚkk Ãkqðo íkÚkk Ãkrù{Lkk MÚkkrLkf Mk{Þ{kt Ϯ f÷kfLkku ª yÃkMkhý yLku yr¼MkhýLke r¢ÞkÚke ¼qÃk]c Ãkh Míkh¼tøk
íkVkðík Au. yLku økuzefhý ÚkkÞ Au su ¼qftÃk yLku ßðk¤k{w¾e r¢Þkyku
ª ¼khíkLke «{ký Mk{Þ hu¾k ϴϮϬ ϯϬ’ Ãkqðo hu¾ktþð]¥k Au su {kxu sðkçkËkh Au.
(ϭ) Þw.Ãke. (Ϯ) yu{.Ãke. (ϯ) A¥keMkøkZ (ϰ) ykurzþk ª ¼khík økkUzðkLkk ÷uLz Lkk{Lkk «k[eLk rðþk¤ ¼qr{¾tzLkku
(ϱ) yktÄú«Ëuþ yu{ Ãkkt[ hkßÞku{ktÚke ÃkMkkh ÚkkÞ Au. ¼køk níkku.
ª MkqÞkuoËÞ yhwýk[÷ «Ëuþ yLku MkqÞkoMík økwshkík ª ELzku ykuMxÙur÷ÞLk Ã÷ux yLku ÞwhurþÞLk Ã÷uxLkk xfhkð Úkfe
ª ûkuºkV¤Lke árüyu ¼khík Mkkík{k ¢{u Au. (ϭ) hrþÞk xurÚkMk Mk{wÿ{ktÚke rn{k÷Þ Ãkðoík ©uýeLkwt rLk{koý ÚkÞwt.
(Ϯ ) fuL ku zk ( ϯ ) Þw. yuM [Link]. ( ϰ ) [eLk ( ϱ ) çkú k rÍ÷ ª rn{k÷ÞLke LkËeyku îkhk øktøkkLkku {uËkLke «Ëuþ çkLÞku.
(ϲ) ykuMxÙur÷Þk
ª øktøkk, Þ{wLkk, çkúñÃkwºkk îkhk fktÃkLkk {uËkLk h[kÞkt Au.
ª ¼khíkLkku fw÷ rðMíkkh ϯϮ.ϴ ÷k¾ [[Link]{e su rðïLke
¼qr{¼køkLkk Ϯ.ϰϮ xfk Au.
ª Ãkqðo{kt çktøkk¤Lke ¾kze, Ãkrù{{kt yhçk Mkkøkh, Ërûkýu ®nË • rðfÕÃkku
{nkMkkøkh Au. ϭ. søkík{kt MkkiÚke {kuxe ÷kufþkne Ähkðíkku Ëuþ fÞku Au ?
ª ϭϴϲϵ Mkw y u Í Lknu h þY ÚkE {÷k¬k Mkk{w ÿ Äw L ke ;Ϳ [eLk ;Ϳ Þ[Link].
ELzkuLkurþÞk{kt Au. ;Ϳ ¼khík ;Ϳ hrþÞk
• ¼khíkLkk Ãkkzkuþe Ëuþku Ϯ. ¼khíkLkk yûkktþeÞ yLku hu¾ktþeÞ rðMíkkhku ykþhu fux÷k
ª ¼khík{kt nk÷ Ϯϴ hkßÞku, ϴ fuLÿþkrMkík «Ëuþ Au. rËÕne ytþ sux÷k Au ?
hk»xÙeÞ hksÄkLke «Ëuþ ;EdͲϭϵϵϮͿLkku Ëhßòu Ähkðu Au. ;Ϳ ϯϬ ;Ϳ ϯϱ
ª ϮϬϭϰ{kt yktÄú«Ëuþ{ktÚke íku÷ktøkýk hkßÞ çkLÞwt. ;Ϳ Ϯϱ ;Ϳ ϮϬ
ª ¼khík W¥kh - Ãkrù{{kt ÃkkrfMíkkLk - yV½krLkMíkkLk, W¥kh ϯ. ¼khíkLke W¥kh - Ërûký ÷tçkkR ykþhu fux÷k rf÷ku{exh
- Ãkqðo{kt [eLk, LkuÃkk¤, ¼qíkkLk MkkÚku íkÚkk Ãkqðo{kt BÞkLk{kh sux÷e Au ?
yLku çkktø÷kËuþ MkkÚku MkhnË Ähkðu Au.
;Ϳ Ϯϵϯϯ ;Ϳ ϯϬϳϬ
ª ¼khíkLke árüyu Ãkzkuþe Ëuþ ©e÷tfk yLku {k÷Ëeð ykðu÷ Au.
;Ϳ ϯϭϮϬ ;Ϳ ϯϮϭϰ
ª ¼khík, ©e÷tfk ÃkkÕfLke Mkk{wÿÄqLke yLku {ÒkkhLkk y¾kík
ϰ. ¼khíkLkku Ãkqðo - Ãkrù{ rðMíkkh ykþhu fux÷k rf÷ku{exh
îkhk y÷øk Ãkzu Au.
sux÷ku Au ?
ª ÷ûkrîÃk xkÃkw yhçk Mkkøkh{kt yLku ytË{kLk - rLkfkuçkkh
;Ϳ ϯϮϭϰ ;Ϳ ϯϭϴϬ
çktøkk¤kLke ¾kze{kt Au.
;Ϳ Ϯϵϯϯ ;Ϳ ϯϬϯϬ
ª ¼khíkLkku Ërûký¥k{ Auzku ‘EÂLËhk ÃkkuELx’

¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555) 339

ϱ. ¼khíkLkk Ãkqðo yLku Ãkrù{ Auzu ykðu÷kt MÚk¤kuLkk MÚkkrLkf ϭϱ. ÷ûkîeÃk xkÃkwyku fÞkt ykðu÷k Au ?
Mk{Þ{kt ykþhu fux÷ku Vhf Au ? ;Ϳ çktøkk¤Lke ¾kze{kt ;Ϳ ®nË {nkMkkøkh{kt
;Ϳ yzÄk f÷kfLkku ;Ϳ çku f÷kfLkku ;Ϳ ¾t¼kíkLkk y¾kík{kt ;Ϳ yhçk Mkkøkh{kt
;Ϳ ËkuZ f÷kfLkku ;Ϳ yuf f÷kfLkku ϭϲ. ytË{kLk - rLkfkuçkkh xkÃkwyku fÞkt ykðu÷k Au ?
ϲ. ¼khíkeÞ îeÃkfÕÃkLke Ãkrù{u fÞku Mkkøkh ykðu÷ku Au ? ;Ϳ çktøkk¤Lke ¾kze{kt ;Ϳ yhçk Mkkøkh{kt
;Ϳ ÷uçkúzkìh Mkkøkh ;Ϳ çkktËk Mkkøkh ;Ϳ ®nË {nkMkkøkh{kt ;Ϳ ¾t¼kíkLkk y¾kík{kt
;Ϳ çku®høk Mkkøkh ;Ϳ yhçk Mkkøkh ϭϳ. ¼khík fhkuzku ð»ko Ãknu÷kt fÞk «k[eLk rðþk¤ ¼qr{¾tzLkku
ϳ. ¼khík{kt yksu ([Link]. ϮϬϭϲ) fw÷ fux÷kt hkßÞku yLku fux÷k ¼køk níkku ?
Mkt½þkrMkík «Ëuþku Au ? ;Ϳ yÃkMkkhe Ã÷ux ;Ϳ ÞwhurþÞLk Ã÷ux
;Ϳ ϯϮ hkßÞku yLku ϭϬ Mkt½þkrMkík «Ëuþku ;Ϳ yr¼Mkkhe Ã÷ux ;Ϳ økkUzðkLkk÷uLz
;Ϳ ϯϭ hkßÞku yLku ϵ Mkt½þkrMkík «Ëuþku ϭϴ. ¼khíkLke {æÞ{kt ÚkRLku fÞwt ð]¥k ÃkMkkh ÚkkÞ Au?
;Ϳ Ϯϴ hkßÞku yLku ϲ Mkt½þkrMkík «Ëuþku ;Ϳ ffoð]¥k ;Ϳ rð»kwðð]¥k
;Ϳ Ϯϴ hkßÞku yLku ϴ Mkt½þkrMkík «Ëuþkuu ;Ϳ {fhð]¥k ;Ϳ Ërûký Äúwðð]¥k
ϴ. {wÏÞ {]ËkðhýeÞ Ã÷uxku fux÷e Au ? ϭϵ. ¼khíkLke «{kýMk{Þ hu¾k fÞk hkßÞ{ktÚke ÃkMkkh Úkíke
;Ϳ Ãkkt[ ;Ϳ A LkÚke ?
;Ϳ Mkkík ;Ϳ ykX ;Ϳ W¥kh«Ëuþ ;Ϳ A¥keMkøkZ
ϵ. RLzku - ykìMxÙur÷ÞLk Ã÷ux yLku ÞwhurþÞLk Ã÷uxLkk xfhkðÚke ;Ϳ ykurzþk ;Ϳ íkr{÷Lkkzw
xurÚkMk Mk{wÿ{ktÚke fR Ãkðoík©uýeLkwt rLk{koý ÚkÞwt níkwt ? ϮϬ. Lke[uLkk Ãkife fÞku Ëuþ ¼khíkLkk ûkuºkV¤ Mkt˼uo ðÄw rðþk¤
;Ϳ rn{k÷Þ ;Ϳ yuLzeÍ Au ?
;Ϳ hkìfe ;Ϳ ykÕÃMk ;Ϳ fuLkuzk ;Ϳ $ø÷uLz
ϭϬ. ¼khíkLkku fÞku «kf]ríkf «Ëuþ «k[eLkík{ «Ëuþ Au ? ;Ϳ ÃkkrfMíkkLk ;Ϳ ÚkkR÷uLz
;Ϳ îeÃkMk{qnku Ϯϭ. ¼khíkeÞ îeÃkfÕÃkLke Ërûkýu fÞku {nkMkkøkh ykðu÷ku Au ?
;Ϳ ËrûkýLkku îeÃkfÕÃkeÞ «Ëuþ ;Ϳ yux÷Urxf {nkMkkøkh ;Ϳ ÃkuMkurVf {nkMkkøkh
;Ϳ W¥khLkku {uËkLke «Ëuþ ;Ϳ ykforxf {nkMkkøkh ;Ϳ ®nË {nkMkkøkh
;Ϳ W¥khLkku ÃkðoíkeÞ «Ëuþ ϮϮ. RLzkuLkurþÞkLke fR Mkk{wÿÄwLke{kt ÚkRLku ÃkuMkurVf {nkMkkøkh
ϭϭ. fR Ã÷uxku Ãkh ykðu÷k ¼qr{¾tzku rLkhtíkh ¾Mkíkk hnu Au? ÃkMkkh fheyu íkku fuLkuzk yLku Þ[Link]. ÃknkU[e þfkÞ Au ?
;Ϳ yÂøLkf]ík Ã÷uxku ;Ϳ «Míkh Ã÷uxku ;Ϳ {÷k¬k ;Ϳ çku®høk
;Ϳ YÃkktíkrhík Ã÷uxku ;Ϳ rðf]ík Ã÷uxku ;Ϳ ÃkkÕf ;Ϳ zÙuRf
ϭϮ. fÞwt yûkktþð]¥k ¼khíkLku çku ¼køkku{kt rð¼krsík fhu Au? Ϯϯ. Ãkrù{ økwshkík{kt hkík çkkfe nkuÞ Au yu s Mk{Þu ¼khíkLkk
;Ϳ rð»kwðð]¥k ;Ϳ {fhð]¥k Ãkqðo ¼køkLkk fÞk «Ëuþ{kt MkqÞkuoËÞ ÚkkÞ Au ?
;Ϳ ffoð]¥k ;Ϳ W¥kh Äúwðð]¥k ;Ϳ yÁýk[÷ «Ëuþ ;Ϳ W¥kh«Ëuþ
ϭϯ. ¼khíkLke W¥khu:[eLk yLku ¼khíkLke ðkÞÔÞu: ....... ;Ϳ yktÄú «Ëuþ ;Ϳ rn{k[÷ «Ëuþ
;Ϳ çkktø÷Ëuþ ;Ϳ ÃkkrfMíkkLk Ϯϰ. ¼khíkLkku «{kýMk{Þ fÞk hu¾ktþð]]¥k ÃkhÚke økýkÞ Au?
;Ϳ ©e÷tfk ;Ϳ LkuÃkk¤ ;Ϳ ϴϬϬ Ãkqðo hu¾ktþð]¥k ;Ϳ ϳϴϬϱ’ Ãkqðo hu¾ktþð]¥k
ϭϰ. ¼khíkLkk Ãkzkuþe ËuþkuLkk Mkt˼uo fR òuze yÞkuøÞ Au ? ;Ϳ ϴϮϬϯϬ’ Ãkqðo hu¾ktþð]¥k ;Ϳ ϴϱϬ Ãkqðo hu¾ktþð]¥k
;Ϳ yV½krLkMíkkLk - W¥kh - Ãkrù{ Ϯϱ. ¼khíkLke «{kýMk{Þ hu¾k fux÷kt hkßÞku{ktÚke ÃkMkkh ÚkkÞ
Au?
;Ϳ LkuÃkk¤ - W¥kh - Ãkqðo
;Ϳ çku ;Ϳ ºký
;Ϳ [eLk - W¥kh
;Ϳ [kh ;Ϳ Ãkkt[
;Ϳ çkktø÷kËuþ - Ãkrù{

340 ¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555)

Ϯϲ. ûkuºkV¤Lke ÿrüyu søkík{kt ¼khík fÞk ¢{u ykðu Au ? Ϯϵ. Lke[uLkk rðÄkLkku [fkMkku :
;ͿAêk ;Ϳ Ãkkt[{k ϭ) ffoð]¥kÚke Ërûkýu ykðu÷wt ûkuºk rºkfkuý ykfkh Ähkðu Au.
;Ϳ Mkkík{k ;Ϳ ykX{k Ϯ) Ãkqðo yLku Ãkrù{u ykðu÷k ËqhLkk MÚk¤ku{kt ykþhu Ϯ
f÷kfLkku íkVkðík Au.
Ϯϳ. rðïLkk fux÷k Ëuþku ¼khíkLkk ûkuºkV¤Úke {kuxk Au ?
ϯ) Ãkrù{Lkk rfLkkhkLkk Mkktfzk {uËkLkku nkuÞ Au.
;Ϳ Mkkík ;Ϳ A
;Ϳ {kºk ϭ Mkk[wt ;Ϳ {kºk Ϯ Mkk[wt
;Ϳ ykX ;Ϳ Lkð ;Ϳ {kºk ϭ yLku Ϯ Mkk[kt ;Ϳ WÃkhLkk ík{k{ Mkk[kt
Ϯϴ. Lke[uLkk rðÄkLkku [fkMkku : ϯϬ. Lke[uLkk rðÄkLkku [fkMkku :
ϭ) ¼khíkLke «{kýMk{Þ hu¾k ϴϮϬ.ϯϬ Ãkqðo hu¾ktþð]¥k Au. ϭ) ¼khík rðï{kt ûkuºkV¤Lke ÿrüyu ykX{kt Lktçkhu Au.
Ϯ) ¼khíkLke «{kýMk{Þ hu¾k ϱ hkßÞku{ktÚke ÃkMkkh ÚkkÞ Au. Ϯ) ¼khíkLkku ¼qr {¼køk yurþÞk¾tzLke Ërûký íkhV
ϯ) økwshkíkÚke yYýk[÷ «Ëuþ MkwÄeLkku rðMíkkh Ϯϵϯϯ rf{e Au. ykðu÷ku Au.
;Ϳ {kºk ϭ Mkk[wt ;Ϳ {kºk Ϯ Mkk[wt ϯ) Ãkqðo{kt çktøkk¤Lke ¾kze yLku Ãkrù{{kt yhçkMkkøkh
ykðu÷ku Au.
;Ϳ {kºk ϭ yLku Ϯ Mkk[kt ;Ϳ WÃkhLkk ík{k{ Mkk[kt
;Ϳ {kºk ϭ ¾kuxwt ;Ϳ {kºk Ϯ yLku ϯ ¾kuxkt
;Ϳ {kºk ϭ yLku ϯ Mkk[kt ;Ϳ ík{k{ rðÄkLk Mkk[kt

: sðkçkku :
(ϭ)  (Ϯ)  (ϯ)  (ϰ)  (ϱ)  (ϲ)  (ϳ)  (ϴ)  (ϵ)  (ϭϬ) 
(ϭϭ)  (ϭϮ)  (ϭϯ)  (ϭϰ)  (ϭϱ)  (ϭϲ)  (ϭϳ)  (ϭϴ)  (ϭϵ)  (ϮϬ) 
(Ϯϭ)  (ϮϮ)  (Ϯϯ)  (Ϯϰ)  (Ϯϱ)  (Ϯϲ)  (Ϯϳ)  (Ϯϴ)  (Ϯϵ)  (ϯϬ) 

¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555) 341

 14 ¼khík : MÚkkLk, ¼qMíkheÞ h[Lkk yLku ¼qÃk]c-2
ˆ Ãk]Úðe Ãkh ykðu÷ yrLkÞr{ík yLku Qæðo ykfkh Ähkðíkk ª yk ÃkqðoLke xufheyku{kt ðhMkkËLkwt «{ký ðÄw íkÚkk Mkzf{køko
¼qr{¼køkLke rð»k{íkkykuLku ¼]Ãkqc fnuðkÞ Au. Ëk.ík. Ãkðoíkku, yLku hu÷ðu{køkoLkku rðfkMk ykuAku ÚkÞku Au.
Wå[«Ëuþku, {uËkLk – W¥khLkku {uËkLke «Ëuþ
• ¼qÃk]cLkk ðirðæÞLku ykÄkhu ¼khíkLkk rð¼køk : ª ¼khíkLkku {uËkLke «Ëuþ W¥khLkk ÃkðoíkeÞ «Ëuþ íkÚkk ËrûkýLkk
(ϭ) W¥khLkku ÃkðoíkeÞ «Ëuþ Wå[ «ËuþLke ðå[u Au. su Mkíkw÷s, øktøkk, çkúñÃkwºkk LkËeLkk
(Ϯ) W¥khLkku rðþk¤ {uËkLke «Ëuþ fktÃkÚke çkLke Au.
ª LkËeyku îkhk çkLku÷ MkkiÚke {kuxku {uËkLke «Ëuþ Au.
(ϯ) îeÃkfÕÃkeÞ Wå[ «Ëuþ
ª rËÕ÷eLku øktøkkLkwt «ðuþîkh fnu Au. fu{fu íÞkt Mkktfzwt {uËkLk Au.
(ϰ) íkxeÞ {uËkLk
ª Ãkqðo¼køk fhíkkt Ãkrù{ ¼køk Mkktfzku
(ϱ) îeÃkMk{qn
ª rËÕ÷e, ykøkúk, fkLkÃkwh, yÕnkçkkË, ÃkxLkk, fku÷fíkk ðøkuhu
• W¥khLkku ÃkðoíkeÞ «Ëuþ þnuh yk {uËkLk{kt ykðu÷ Au.
ª W¥kh{kt Ãkrù{ - Ãkqðo rËþk{kt ÷øk¼øk ϮϰϬϬ rf{e ÷tçkkE{kt ª çku LkËe ðå[uLkk «ËuþLku Ëkuykçk fnu Au.
rn{k÷ÞLke ©uýe ÃkÚkhkÞu÷ Au, [kÃk ykfkh Au.
ª Ãkkt[ LkËeykuLkku «Ëuþ Ãktòçk
ª rn{k÷Þ ©uýe Ãkrù{{kt yV½krLkMíkkLkÚke Ãkqðo íkhV ðÄíkk ª ¼qÃk]cLkk ykÄkhu {uËkLke «ËuþLku ϰ ¼køk{kt rð¼krsík
¼khík, LkuÃkk¤, ¼qíkkLk yLku BÞkLk{kh MkwÄe Au. fhðk{kt ykðu Au.
ª rn{k÷Þ {æÞ yurþÞkLke Ãkk{ehLke økútÚkeLkku ¼køk Au. (ϭ) ¼kçkh : ®MkÄwÚke ríkMíkk LkËe ðå[u ftfh ÃkÚÚkhkuLke Ãkktík¤e Ãkèe
– rn{k÷ÞLkk çku ¼køk : (ϭ) W¥khLkku rn{k÷Þ (Ϯ) Ãkqðo (Ϯ) íkhkE : r¼Lkkþðk¤wt yLku Ë÷Ë÷eÞ
rn{k÷Þ (ϯ) çkktøkh : {uËkLkkuLkk sqLkk fktÃkLkk {uËkLk
W¥kh rn{k÷Þ : ºký Mk{ktíkh røkrh{k¤kyku Ähkðu Au : (ϰ) ¾Ëh : Lkðk fktÃkLkk {uËkLk
(ϭ) çk]nË rn{k÷Þ : MkkiÚke Ÿ[e Ãkðoík©uýe Au. {kWLx – îeÃkfÕÃkeík Wå[«Ëuþ
yuð uhuMx ( ϴϴϰϴ {exh) yk ©uýe{kt Au suLku [eLk{kt ª ŸÄk rºkfkuýkfkh rðMíkhu÷ Au.
Mkkøkh{ÚÚkk fnu Au. ¼khíkLkwt Mkðkuoå[ rþ¾h {kWLx ykuÂMxLk
ª [tçk÷, þkuý, Ëk{kuËh LkËeLkk ðnuýÚke MÃkü ÚkkÞ Au.
;<ϮͿϴϲϭϭ {exh íkÚkk su÷kÃk÷k, LkkÚkw÷k, rþÃfe÷k ðøkuhu
½kx yLku {kLkMkhkuðh ([eLk) yk nkh{k¤k{kt Au. fk[Lkst½k, ª yk «ËuþLkku {kuxku ¼køk Ërûký{kt nkuðkÚke íkuLku ËrûkýLkku
{fk÷w, Äð÷røkrh, yÒkÃkqýko Ãkðoík ykðu÷ Au. Wå[«Ëuþ fnu Au.
(Ϯ) {æÞ rn{k÷Þ (÷½w rn{k÷Þ) (rn{k[÷ ©uýe) • îeÃkfÕÃkeÞ Wå[«ËuþLkk çku çkkøk Ãkzu Au :
– {k¤ðkLkku Wå[«Ëuþ
ª ÃkehÃktò÷, {nk¼khík, Lkkøkxeçkk røkrh{k¤kyku ykðu÷ Au.
ª yk Wå[«ËuþLkk W¥kh - Ãkrù{ ¼køk{kt rðïLke «k[eLk¥k{
ª zu ÷ nkWMke, Äh{þk÷k, rþ{÷k, {Mkqh e, hkLke¾u í k,
Ãkðoík{k¤k yhðÕ÷e ykðu÷ Au. su yðrþüLkwt WËknhý
y÷{kuzk, LkirLkíkk÷, ËkŠs®÷øk ðøkuhu h{ýeÞ MÚk¤ Au.
Au. yhðÕ÷eLkwt MkkiÚke Ÿ[wt rþ¾h økwhwrþ¾h Au.
ª øktøkkuºke, Þ{Lkkuºke, çkÿeLkkÚk, fuËkhLkkÚk, nu{fwtz, Mkkrnçk
ª yk «ËuþLke Ërûkýu rðæÞkt[÷{ktÚke Lkef¤íke LkËeyku [tçk÷
ðøkuhu ÞkºkkÄk{ Au.
yLku çkuíkðk W¥kh{kt Þ{qLkkLku {¤u Au. þkuý LkËe øktøkk LkËeLku
ª fwÕ÷w, fktøkzk, f~{eh ykðu÷ Au. {¤u Au.
(ϯ) rþðkr÷f (çkkÌk rn{k÷Þ) : yk ©uýe{kt ËqLk ykðu÷ ª yk «ËuþLkku Zk¤ W¥kh íkhV Au. Ãkqðo¼køkLku çkwtËu÷¾tz fnu Au.
Au. su{ fu, ËnuhkËqLk, Ãkkx÷eËqLk, fkuÚkheËqLk ª hks{n÷Lke xu fheyku íkÚkk rþ÷kU ø kLkku Wå[«Ëu þ yu
– Ãkqðo rn{k÷Þ AkuxkLkkøkÃkwhLkk Wå[«ËuþLkku ¼køk s Au.
ª ÃkíkfkuE xufhe yhwýk[÷, Lkkøkk xufhe Lkkøkk÷uLz, ÷wMkkE • ËϾýLkku Wå[«Ëuþ
(r{Íku) xufhe r{Íkuh{{kt ykðu÷ Au.
ª {k¤ðkLkk Wå[«ËuþLke Ërûkýu MkkíkÃkwzk, {nkËuð íkÚkk {if÷
ª økkhku, ¾kMke, suÂLíkÞk xufheyku {u½k÷Þ{kt ykðu÷ Au. xufheyku ËϾýLkku Wå[«Ëuþ Au.

342 ¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555)

ª {nkhk»xÙ yLku fýkoxf{kt MkÌkktrÿ, íkr{÷Lkkzw{kt rLk÷røkrh, – ykøLkuÞ ¾zf
fuh÷ - íkr{÷LkkzwLke Mke{k Ãkh yÒkk{÷kE yLku fkzuo{{ ª Ãk]ÚðeLkk Ãkuxk¤Lke økh{e fkhý¼qík Au.
Lkk{Úke yk xufheyku yku¤¾kÞ Au. ª yÄo«ðkne ÃkËkÚkoLku ‘{uø{k’ fnu Au su Xtzku Ãkzíkk ¾zf çkLku
ª yk rðMíkkhLkku Zku¤kð Ãkqðo íkÚkk Ërûký - Ãkqðo Au. Au, suLku yÂøLkf]ík ¾zf fnu Au.
ª Lk{oËk yLku íkkÃke rMkðkÞ fkuE LkËe ÃkqðÚo ke Ãkrù{ çkksw ðnuíke LkÚke. ª «kÚkr{f yÚkðk ykã ¾zf Ãký fnu Au.
• íkxeÞ {uËkLkku ª hksMÚkkLk, {æÞ«Ëuþ ðøkuhu{kt òuðk {¤u Au.
ª Ãkrù{ íkxeÞ {uËkLk økwshkíkÚke fuh÷ MkwÄe Au. økkuðkÚke ª ‘økúuLkkEx’ ytík:MÚk «fkhLkk ¾zfLkwt WËknhý Au. çkuMkkÕx
Ërûký{kt íkuLku {÷çkkh íkx fnu Au. Ãký yk ¾zf Au.
ª Ãkrù{ íkxu {wtçkE, {k{koøkkuðk suðk çktËh Au. – «Míkh ¾zf
ª fuh÷Lkk íkx Ãkh Ãkùs¤ òuðk {¤u Au íkuLku MÚkkrLkf ¼k»kk{kt ª r[hkuze (rsÃMk{), [qLkkLkk ¾zf yLku fku÷ Mkku «Míkh
fkÞ÷ fnu Au. ¾zf Au.
ª ÃkqðoLkwt íkxeÞ {uËkLk fkðuhe, f]»ýk, økkuËkðhe yLku {neLkËeLkk
ª rçknkh yLku Íkh¾tz ðøkuhu{ktÚke fku÷Mkku yLku r[hkuze {¤u Au.
fktÃk - rLkûkuÃkýÚke ðÄkhu ÚkÞwt Au.
– YÃkktíkrhík ¾zf
ª W¥kh rMkhfkh íkx yLku Ërûkýu yktÄú«Ëuþ íkÚkk íkr{÷LkkzwLkku
íkxeÞ «Ëuþ ‘fkuhku{tz÷ íkx’ fnu Au. ª Ÿ[wt íkkÃk{kLk yLku ¾zf MíkhkuLkwt ðÄw Ëçkký yk çku {wÏÞ
Ãkrhçk¤kuLke MktÞwõík yMkhÚke çkLku Au.
• îeÃkMk{qnku
ª hksMÚkkLk{ktÚ ke {¤íkku ykhMkÃknký ({kçko ÷ ) yLku
ª ytË{kLk - rLkfkuçkkh yLku ÷ûkîeÃk yu{ {wÏÞ îeÃkMk{qn Au.
fðkxoÍkEx íkuLkk WËknhý Au.
ª fuh÷ íkxÚke Ëqh ykðu÷ xkÃkwyku suLkku ykfkh ½kuzkLke Lkk¤
suðku Au. yk «fkhLkk Ãkhðk¤kLkk îeÃkkuLku ‘yuxku÷’ fnu Au. – ¾rLkòu
ª fux÷kf xkÃkwyku ßðk¤k{w¾eÚke çkLÞk Au, fux÷kfLkwt ÔÞqnkí{f ª ¾rLks ½Lk, «ðkne fu ðkÞw MðYÃku {¤u Au.
{n¥ð Au. ª ÷ku¾tz, íkktçkwt, sMkík, MkkuLkwt, [ktËe ðøkuhu ykøLkuÞ ¾zf{ktÚke
ª ‘çkuhLk’ ¼khíkLkku yuf{kºk Mkr¢Þ ßðk¤k{w¾e ‘LkkhfkuLz{T’ {¤u Au.
Mkw»kwó ßðk¤k{w¾e Au. ª fku÷Mkku, ¾rLks íku÷ yLku fwËhíke ðkÞw ðøkuhu «Míkh ¾zf{ktÚke
ª W¥khLkk V¤ÿwÃk fktÃkLkk {uËkLkLku yLkksLkku ¼tzkh íkÚkk {¤u Au.
ËrûkýLkku Wå[«Ëuþ ¾rLks MktMkkÄLkÚke Mk{]Ø Au. ª M÷ux, ykhMkÃknký, nehk ðøkuhu YÃkktíkrhík ¾zf Au.
• ¾zf • ¾LkeòuLkwt ðøkeofhý
ª yuf fu íkuÚke ðÄw ¾rLkòuLkk çkLku÷k MktøkrXík ÃkËkÚkoLku ‘¾zf’ fnu Au. ϭ. Äkíkw{Þ ¾Lkes
¾zfku ª ®f{íke Äkíkw{Þ ¾Lkes : MkkuLkwt, [ktËe, Ã÷urxLk{
ª n÷fe Äkíkw{Þ ¾Lkes : {uøLkurþÞ{, çkkuõMkkEx, xexkrLkÞ{
ykøLkuÞ «Míkh YÃkktíkrhík ª Mkk{kLÞ ¾Lkes : ÷ku¾tz, íkktçkwt, MkeMkwt, sMkík, f÷kE
ª r{©Äkíkw : fkur{Þ{, {UøkuLkeÍ, xtøkMxLk, ðuLkurzÞ{
yktíkrhf çkkÌk MÚkkrLkf «kËurþf Ϯ. yÄkíkw{Þ ¾Lkes :
ª [qLkkLkk ¾zf, [kìf, yuMçkuMxkuMk, yçkh¾, ^÷kuhMÃkkh,
ytík:MÚk {æÞMÚk ßðk¤k{w¾e rsÃMk{, MkÕVh, nehku
ϯ. Mkt[k÷Lk þÂõíkLkk ¾Lkes :
¾zf ÃkËkÚko hkMkkÞrýf ÃkËkÚko MkurLÿÞ ÃkËkÚko fku÷Mkku, ¾Lkesíku÷, fwËhíke ðkÞw, ÞwhurLkÞ{, ÚkkurhÞ{
rLkŠ{ík rLkŠ{ík
÷ku¾tz : Íkh¾tz, A¥keMkøkZ, yktÄú«Ëuþ
{UøkuLkeÍ : fýkoxf, ykurzþk, {æÞ«Ëuþ, {nkhk»xÙ
huíkLkk {kxeLkk fkUø÷k{hux
¾zf ¾zf íkktçkwt : økwshkík, fýkoxf, yktÄú«Ëuþ
[qLkk ¾zf fkçkoLkÞwõík çkkuõMkkEx : ykurzþk, yktÄú«Ëuþ, íkr{÷Lkkzw
MkeMkwt : hksMÚkkLk, yktÄú«Ëuþ, íkr{÷Lkkzw

¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555) 343

 yçkh¾ : yktÄú«Ëuþ, hksMÚkkLk, rçknkh • rðfÕÃkku
[qLkkLkk ¾zf : {æÞ«Ëuþ, A¥keMkøkZ, yktÄú«Ëuþ ϭ. øktøkkuºke, Þ{Lkkuºke, çkËheLkkÚk, fuËkhLkkÚk ðøkuhu W¥kh ¼khíkLkkt
• s{eLk yLku íkuLkwt rðíkhý Ãkrðºk ÞkºkkÄk{ku fR Ãkðoík©uýe{kt ykðu÷kt Au ?
;Ϳ {æÞ rn{k÷Þ ;Ϳ çkkÌk rn{k÷Þ
ª s{eLk ¾uíke {kxu {q¤¼qík MktMkkÄLk Au.
;Ϳ Ãkqðo rn{k÷Þ ;Ϳ çk]nË rn{k÷Þ
ª s{eLk yu Ãk]ÚðeLke MkÃkkxe ÃkhLkk sirðf yLku ysirðf ÿÔÞkuLkwt
çkLku÷ Au. Ϯ. rþðkr÷f nkh{k¤k{kt ftfh, ÃkÚÚkhku yLku òzk fktÃkÚke
ZtfkÞu÷e ¾eý h[LkkLku MÚkkrLkf ¼k»kk{kt þwt fnu Au?
s{eLk rLk{koý :
;Ϳ Ëkuykçk ;Ϳ ËqLk
ª ¼qr{ ykðhý{kt ¾zfkuLkk LkkLkk - {kuxk xqfzk, fktfhk, {kxe,
;Ϳ çkktøkh ;Ϳ ¼kçkh
hs nkuÞ Au su ‘htøkkur÷Úk’ fnuðkÞ Au.
ϯ. øktøkkLkk {uËkLkLkwt «ðuþîkh fkuLku fnuðk{kt ykðu Au ?
• ¼khík{kt s{eLkLkk «fkh : ;Ϳ rËÕ÷eLku ;Ϳ [tËeøkZLku
ϭ. fktÃkLke s{eLk : ;Ϳ nhîkhLku ;Ϳ ykøkhkLku
ª Lkðk fktÃkLke s{eLkLku ¾Ëh fnu Au. ϰ. fR røkrh{k¤k rðïLke «k[eLk¥k{ røkrh{k¤kyku ÃkifeLke yuf
ª sqLkk fktÃkLke s{eLkLku çkktøkh fnu Au. çkktøkh [efýe yLku Au ?
½uhk htøkLke nkuÞ Au. ;Ϳ rðtæÞk[¤ ;Ϳ MkÌkkrÿ
ª fktÃkLke s{eLk Ãktòçk, W¥kh«Ëuþ, rçknkh, Ãk. çktøkk¤{kt ;Ϳ Lke÷røkrh ;Ϳ yhðÕ÷e
òuðk {¤u Au. ϱ. yhðÕ÷e fÞk «fkhLkku Ãkðoík Au ?
Ϯ. fk¤e s{eLk : ;Ϳ økuz ;Ϳ ¾tz
ª {nkhk»xÙ, {æÞ«Ëuþ, økwshkík, fýkoxf, yktÄú«Ëuþ{kt òuðk ;Ϳ yðrþü ;Ϳ ßðk¤k{w¾e
{¤u Au. yk s{eLk [efýe yLku fMkðk¤e nkuÞ Au. ÷ktçkk ϲ. ¼khíkLkku fÞku «kf]ríkf rð¼køk ¾LkeòuLkku ¼tzkh Au ?
Mk{Þ MkwÄe ¼usøkúný ûk{íkk Au. fÃkkMk {kxu W¥k{ Au íkÚkk ;Ϳ W¥khLkk rðþk¤ Ãkðoíkku ;Ϳ îeÃkfÕÃkeÞ Wå[«Ëuþ
‘huøkqh’ íkhefu yku¤¾kÞ Au. ;Ϳ W¥khLkwt {uËkLk ;Ϳ ËrhÞkrfLkkhkLkkt {uËkLk
ϯ. hkíke s{eLk : ϳ. Lke[uLkkt{ktÚke yuf òuzfwt Mkk[wt Au. íku þkuÄeLku W¥kh ÷¾ku.
ª ykøLkuÞ yLku YÃkktíkrhík ¾zfku Ähkðíkk ûkuºkku{kt hkíke s{eLk ϭ. «Míkh ¾zf y. økúuLkkRx
òuðk {¤u Au. ÷kuník¥ðLkk fkhýu htøk hkíkku Au íkÚkk rAÿk¤wt Ϯ. YÃkktíkrhík ¾zf çk. [qLkkLkku ¾zf
yLku WÃkòW nkuÞ Au. økkuðk, íkr{÷Lkkzw, fýkoxf, yktÄú«Ëuþ
ϯ. ykøLkuÞ ¾zf Mk. ykhMkÃknký({kçko÷)
ðøkuhu{kt òuðk {¤u Au.
;Ϳ (ϭ - çk), (Ϯ - Mk), (ϯ - y)
ϰ. Ãkz¾kW fu ÷uxuhkEx s{eLk :
;Ϳ (ϭ - y), (Ϯ - Mk), (ϯ - çk)
ª ðÄw ðhMkkËLku fkhýu íkeðú ÄkuðkýLkk Ãkrhýk{ MðYÃku òuðk {¤u ;Ϳ (ϭ - Mk), (Ϯ - çk), (ϯ - y)
Au. ykuAe V¤ÿwÃkíkk Ähkðu Au. ynª ÷k÷ huíkeLkk ÃkÚÚkhku{kt
;Ϳ (ϭ - çk), (Ϯ - y), (ϯ - Mk)
÷kun yLku yuÕÞwr{rLkÞ{ ík¥ðku nkuÞ Au. yk s{eLk Ãknkze
ϴ. Lke[uLkkt{ktÚke fÞwt rðÄkLk ¾kuxwt Au ? þkuÄku.
«Ëuþku, fýkoxf, fuh÷, ykurzþk{kt òuðk {¤u Au.
;Ϳ MkkuLkw,t [ktËe, Ã÷urxLk{ fe{íke Äkíkw{Þ ¾Lkeòu Au.
ϱ. ÃkðoíkeÞ s{eLk :
;Ϳ çkkìõMkkRx, xexkrLkÞ{ yLku {uøLkurþÞ{ ðøkuhu n÷fe
ª sirðf ÿÔÞkuLkwt «{ký ðÄw nkuÞ Au. huíkk¤ yLku rAÿkýwt òuðk
Äkíkw{Þ ¾Lkeòu Au.
{¤u Au. ÃkðoíkeÞ rðMíkkhku{kt òuðk {¤u Au. {u½k÷Þ,
;Ϳ xtøkMxLk, {UøkuLkes yLku ¢kur{Þ{ ðøkuhu yÄkíkw{Þ
yhwýk[÷ «Ëuþ, W¥khk¾tz, rn{k[÷ «Ëuþ ðøkuhu{kt òuðk
¾Lkeòu Au.
{¤u Au.
;Ϳ MkeMkwt, íkktçkwt yLku ÷ku¾tz ðøkuhu Mkk{kLÞ WÃkÞkuøk{kt
ϲ. hý«fkhLke s{eLk :
÷uðkíkkt ¾Lkeòu Au.
ª økwshkík, hksMÚkkLk, Ãktòçk yLku nrhÞkýk{kt òuðk {¤u Au.
ϵ. Lke[uLkk{ktÚke fÞwt ¾Lkes yÄkíkw{Þ ¾Lkes Au ?
;Ϳ íkktçkwt ;Ϳ ^÷kuhMÃkkh
;Ϳ {UøkuLkeÍ ;Ϳ çkkìõMkkRx

344 ¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555)

 4 ¼khíkLkku MkkrnÂíÞf ðkhMkku
• ¼khíkLkk rðîkLkkuyu «k[eLk MkkrníÞLkk çku ¼køk ª {nk¼khík{kt yuf ÷k¾ &÷kuf Au.
Ãkkzâk Au. ª {nk¼khík rðïLkku MkkiÚke {kuxku økútÚk Au.
[1] ðirËf MkkrníÞ ª Ãkktzðku yu fkihðku ðå[u ÚkÞu÷kt ÞwØ íkuLkku {wÏÞ rð»kÞ Au.
[2] «rþü MkkrníÞ ª {nk¼khíkLkwt ‘©e{ËT ¼økðËTøkeíkk’{kt øknLk ËkþorLkf rMkØktíkkuLkwt
rððu[Lk fhðk{kt ykÔÞwt Au.
• ¼k»kk yLku MkkrníÞ :
ª «khtr¼f çkkiØ MkkrníÞ Ãkkr÷ ¼k»kk{kt ÷¾kÞwt Au.
ª ÄkŠ{f fkÞkuo yLku Ãkqò rðrÄyku{kt MktMf]ík ¼k»kkLkku WÃkÞkuøk ÚkkÞ Au.
ª yk MkkrníÞ ºký ¼køk{kt ðnU[kÞu÷wt Au.
ª {nŠ»k ÃkkrýrLk MktMf]ík ¼k»kkLkk {nkLk ÔÞkfhý þk†e níkk.
ª íkuÚke íku rºkrÃkxf íkhefu yku¤¾kÞ Au.
ª {nŠ»k ÃkkrýrLkyu ‘yükæÞkÞe’ økútÚkLke h[Lkk [kuÚke MkËe{kt fhe.
ª su{kt Mkqºk rÃkxf, rðLkÞ rÃkxf, yr¼ækB{ rÃkxfLkku Mk{kðuþ ÚkkÞ Au.
ª MktMf]ík ¼k»kk {wÏÞíðu Ä{o, ¿kkLk, rð¿kkLk, ík¥ð¿kkLkLke ¼k»kk
níke. ª yk Mk{ÞLkk {nkLk ÷u¾fku{kt fkr÷ËkMk, ¼ð¼qrík, ¼khrð,
çkký¼è, {k½ EíÞkrËLkku Mk{kðuþ ÚkkÞ Au.
ª íku{ýu MktMf]ík ¼k»kkLku ‘ykÞo ¼k»kk, Ér»kykuLke ¼k»kk, rðîkLkkuLke
¼k»kk’ fne Au. ª fkr÷ËkMk rðï «rMkØ frð Au.
• «k[eLk ¼khíkeÞ MkkrníÞ : ª fw{khMkt¼ð, h½wðtþ, {u½Ëqík, ÉíkwMktnkh, yr¼¿kkLk þkfwtík÷{
ðøkuhu fkr÷ËkMkLkk økútÚkku Au.
ª ðuËku - ðuËkuLkku yÚko ‘¿kkLk’ ÚkkÞ Au. - [kh ðuËku
ª n»ko[rhºk, Mk{úkx n»koðÄoLkLkwt SðLk[rhºk, fkËBçkhe ðøkuhu
ª [1] ÉøðuË [3] ÞswðuoË çkký¼èLkk økútÚkku Au.
[2] Mkk{ðuË [4] yÚkðoðuË
ª ¼ð¼qríkLkku økútÚk : W¥khhk{[rhík
ª ¼khíkeÞ MkkrníÞLkwt «k[eLkík{ ÃkwMíkf ‘ÉøðuË’ Au.
¼khrðLkku økútÚk : rfhkíkksworLkÞ{
ª ‘ÉøðuË’{kt fw÷ ϭϬϮϴ É[kyku Au.
rðþk¾kËíkLkku økútÚk : {wÿkhkûkMk
ª ‘ÉøðuË’ ϭϬ ¼køk{kt ðnU[kÞu÷ku Au.
þwÿfLkku økútÚk : {]åAfrxf{T
ª ‘Mkk{ðuË’ ÉøðuËLke É[kykuLkwt økkLk fhðk {kxu h[ðk{kt ykÔÞwt.
ËtzeLkku økútÚk : Ëþfw{kh[rhík
ª ‘ÞswðuoË’ Þ¿kLkku ðuË fnuðkÞ Au.
ª Lkh®Mkn {nuíkk, {ehktçkkE, ËÞkhk{, y¾ku, «u{kLktË, øktøkkMkíke
ª ‘yÚkðoðuË’{kt f{ofktzku yLku MktMfkhkuLkwt ðýoLk fhðk{kt ykÔÞwt Au. suðk MkkrníÞfkhkuyu ÃkËku, økeíkku, økhçke, AÃÃkkt, ykÏÞkLk fkÔÞku
ª yk &÷kufku hkøk yLku ÷Þ MkkÚku økðkÞ Au. íkuÚke íkuLku ‘MktøkeíkLke håÞkt Au.
øktøkkuºke’ fnu Au. ª yk Mk{Þ{kt íkr{÷, íku÷wøkw, fÒkz, {÷Þk÷{ yu{ ϰ ÿrðz
• WÃkrLk»kË : ¼k»kkykuLkku rðfkMk ÚkÞku.
ª çk]nËkhÛÞ yLku AtËkuøÞ þYykík{kt WÃkrLk»kËku Au. ª MkkiÚke sqLke ¼k»kk ‘íkr{÷’ Au.
ª {wÂõíkfku WÃkrLk»kË{kt íkuLke MktÏÞk ϭϬϴ Au. ª frð ríkÁðÕ÷wðhu ‘fwh÷’ økútÚkLke h[Lkk fhe
• çkúkñý økútÚkku : ª ‘þe÷ÃÃkríkfkh{T’ yLku ‘{rý{u¾÷kE’ íkr{÷ MkkrníÞLkk «khtr¼f
ª ðuËkuLkk {tºkkuLkku yÚko Mk{sðk {kxu íkuLkk Ãkh ÃkËMðYÃk{kt h[kÞu÷e rðÏÞkík økútÚkku Au.
xefkykuLkku çkúkñýøkútÚkku{kt Mk{kðuþ ÚkkÞ Au. • {æÞfk÷eLk MkkrníÞ :
• ykhÛÞfku : ª yk Þwøk{kt f~{eh{kt çku {nkLk økútÚkku ÷¾kÞk
ª ykÞkuo íku{Lkk SðLkLkku ytrík{ Mk{Þ yhÛÞ{kt sE økk¤íkk ª Ãknu÷ku økútÚk Mkku{ËuðLkku - fÚkkMkrhíkMkkøkh
ª ðLk yÚkðk ykhÛÞ{kt yk©{ çkktÄe Mkíkík ®[íkLk fhðwt íkuLku ª çkeòu økútÚk fÕnkýLkku - hksíkhtrøkýe
‘ykhÛÞfku’ fnu Au. ª yu{kt hksíkhtrøkýe f~{ehLkk EríknkMkLkku {n¥ðÃkqýo økútÚk Au.
• ðuËktøk : ª y{eh - ¾wþhku yk Mk{ÞLkku MkkiÚke {nkLk MkkrníÞfkh økýkÞ Au.
ª ðuËktøk{kt f{ofktzku, ßÞkurík»k, ÔÞkfhý, ¾økku¤þk†Lkku Mk{kðuþ ª y{eh - ¾wþhkuLkk økwhw - nÍhík rLkÍk{ÆeLk ykur÷Þk
ÚkkÞ Au. ª y{eh - ¾wþhkuLke f]ríkyku - ykrMkfk, Lkqh, rMkrÃknh, rfþíkq
ª ¼khíkLkkt çku {wÏÞ {nkfkÔÞku ‘hk{kÞý yLku {nk¼khík’ ª y{eh - ¾wþhku ¼khíkLku Ãk]Úðe ÃkhLkwt Mðøko økýíkku níkku.

¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555) 389

ª y{eh - ¾wþhku rËÕ÷eLke ykswçkkswLke ¼k»kkLku ‘®nËðe ¼k»kk’ ª ϳ{e MkËe{kt Þw - yuLk - Mðktøku Lkk÷tËkLke {w÷kfkík ÷eÄe.
fnuíkku níkku. ª Lkk÷tËk{kt Mkkík {kuxk ¾tzku níkk.
ª y{eh - ¾wþhku ‘®nËðe ¼k»kkLku’ ÃkkuíkkLke {kík]¼k»kk økýu Au. ª Lkk÷tËk{kt ÔÞkÏÞkLk {kxu ϯϬϬ ¾tzku níkk.
ª frð [tËçkhËkE yu ‘Ãk]Úðehks hkMkku’ ®nËe MkkrníÞLkku økúÚt k ÷ÏÞku Au. ª Lkk÷tËk{kt rðãkÚkeoykuLku hnuðk {kxu {Xku níkk.
ª yu ÞwøkLkk frðyku ÃktÃkk, ÃkkuÒkk, hÒkk fÒkz MkkrníÞLke rºkÃkwxe íkhefu ª rðãkÚkeoykuLku rLkðkon {kxu økk{ku ËkLk{kt {éÞkt níkkt.
yku¤¾kÞ Au. ª økk{Lke ykðf{ktÚke rðãkÚkeoykuLku ¼kusLk yLku ð†ku rLk:þwÕf
ª frð fBçk÷u íkr{÷ ¼k»kk{kt ‘hk{kÞý’Lke h[Lkk fhe. yÃkkíkkt níkkt.
ª ykÕnk, WË÷, çkeMk÷Ëu ð Lkk hkMkku yk Mk{ÞLke rðÏÞkík ª Lkk÷tËk{kt økútÚkk÷Þðk¤ku rðMíkkh ‘Ä{oøkts’ íkhefu yku¤¾kíkku níkku.
ðehøkkÚkkyku Au. ª Lkk÷tËk{kt rðï rðãk÷Þ níkwt.
ª {wÕ÷k ËkWËLkku økúÚt k ‘[tÿkÞLk’ yu yðÄe ¼k»kkLkku MkkiÚke sqLkku økúÚt k Au. ª Lkk÷tËk{kt Ëuþ - rðËuþÚke rðãkÚkeoyku yÇÞkMk fhðk ykðíkk
ª VkhMke ¼k»kk rËÕ÷eLkk Mkw÷íkkLkkuLke hks¼k»kk níke. níkk.
ª yk Þwøk{kt ‘rÍÞkWÆeLk çkhLkeyu íkkhe¾u rVhkusþkne’ Lke h[Lkk fhe. ª {nkLk {wMkkVh Þw - yuLk - Mðktøk Ãký ynet ykðu÷ku ykËþo
ª fçkehLke h[Lkkyku MkÄwfze ÷kufçkku÷e{kt Au. rðãkÚkeo økýkíkku.
ª {r÷f {wnB{Ë òÞMkeyu ‘ÃkËT{kðík’ Lkk{Lkwt {nkfkÔÞ ÷ÏÞwt. ª íkûkrþ÷k yLku Lkk÷tËk{kt Ëuþ - rðËuþÚke rðãkÚkeoyku yÇÞkMk yLku
ª íkw÷MkeËkMkLkku «rMkØ økútÚk - hk{[rhík{kLkMk MktþkuÄLk fhðk ykðíkk níkk.
ª f]ríkðkMku çktøkk¤e ¼k»kk{kt ‘hk{kÞý’ h[e. ª Þw - yuLk - Mðktøk ϲϱϳ økútÚkku ÃkkuíkkLke MkkÚku [eLk ÷E økÞku níkku.
ª Lkh®Mkn {nuíkkyu økwshkíke{kt ¼Âõíkøkeíkku håÞkt. ª Lkk÷tËkLke ϱ{e Úke ϭϭ{e MkËe MkwÄe ÏÞkrík hne.
ª Lkk{Ëuð íkÚkk yufLkkÚku {hkXe{kt ¼Âõíkøkeíkku håÞk. Ϯ íkûkrþ÷k :
ª rðsÞLkøkhLkk {nkLk Mk{úkx f]»ýËuðhkÞu ‘íku÷wøkw yLku MktMf]íkLkk ª hk{Lkk ¼kE ¼híkLkk Ãkwºk íkûk WÃkhÚke yk MÚk¤Lkwt Lkk{ ‘íkûkrþ÷k’
÷u¾f níkk. Ãkzâwt.
ª f]»ýËuðhkÞu ‘yk{wfík{kÕÞËk’ økútÚkLke h[Lkk fhe. ª yk rðãkÃkeX{kt ϲϰ f¤kLkwt rþûký yÃkkíkwt.
ª çkkçkhu íkwfeo ¼k»kk{kt ‘íkwÍwfu çkkçkhe’ Lkk{u håÞwt suLkwt VkhMke{kt ª su{kt ðuË, þ†rfÞk, ½Lkwrðãk, ÔÞkfhý, ík¥ð¿kkLk, ÞwØrðãk,
‘çkkçkhLkk{k’ Lkk{Úke ¼k»kktíkh ÚkÞwt. ¾økku¤, ßÞkurík»k ðøkuhuLkwt rþûký ykÃkðk{kt ykðíkwt níkwt.
ª nw{kÞwLke çknuLk økw÷çkËLk çkuøk{u ‘nw{kÞwLkk{k’ ÷ÏÞwt. ª su rðãkÚkeoLku su rð»kÞ{kt hMk nkuÞ íkuLkwt s rþûký ykÃkðk{kt ykðíkwt.
ª snktøkehu ‘íkwÍwfu snktøkehe’ ykí{fÚkk ÷¾e. ª yuf rþûkf ÃkkMku ðeMk rðãkÚkeoyku ¼ýíkk.
ª çknkËwhþkn ÍVh WËqo frð níkku. ª ðkhkýMke, hksøk]n, r{rÚk÷k, WsisLkLkk rðãkÚkeoyku ynª s
ª {w½÷ Mk{ÞLkk íkw÷MkeËkMk yLku MkwhËkMk rnLËe ¼k»kkLkk {nkLk rþûký {u¤ðíkk.
MkkrníÞfkh níkk. ª íkûkrþ÷k Wå[ rþûkýLkwt fuLÿ níkwt.
ª hne{Lkk Ëkunhk (Ëkunk) òýeíkk Au. ª ¼økðkLk çkwØLkk rþ»Þ Sðfu ynª s ykÞwðuoËLkwt rþûký {u¤ÔÞwt.
ª yçkw÷ VÍ÷u ‘ykÞLku - yfçkhe yLku yfçkhLkk{k’ ÷ÏÞwt ª yÚkoþk†Lkk rÃkíkk fkirxÕÞyu Ãký ynª s rþûký {u¤ÔÞwt.
ª ‘ykÞLku - yfçkhe{kt’ ¼khíkeÞ heíkrhðkòu, rþük[khku, Ä{o, ª ÔÞkfhý þk†e ÃkkrýrLk Ãký ynª s rþûký {u¤ÔÞwt.
ykŠÚkf ÂMÚkrík, SðLkLkkt ÃkkMkktykuLkwt ðýoLk fhðk{kt ykÔÞwt Au. ª [tÿøkwó {kiÞo yLku íkuLkk økwhw [kýõÞu Ãký ynª s rþûký {u¤ÔÞwt.
ª yçkw÷ VÍ÷Lkku ¼kE “ViÍe” VkhMke ¼k»kkLkku {nkLk frð níkku. ª Mkk{kLÞ rðãkÚkeoyku økwhwLkk ½hu hneLku ¼ýíkk.
ª yfçkhu íkku {nk¼khík, hk{kÞý, yÚkðoðuË, ¼økðËTøkeíkk, ª çkeò rðãkÚkeoyku økwhwLkk yk©{{kt hne ¼ýíkk.
Ãkt[íktºk suðk økútÚkkuLkk yLkwðkË fhðk {kxu yuf y÷øk ¾kíkkLke ϯ ðkhkýMke (fkþe) :
MÚkkÃkLkk fhe. ª ðkhkýMke ÞkºkkÄk{ {kxu «rMkØ Au.
ª {nt{Ë nwwMkuLk ykÍkËu ‘Ëhçkkhu yfçkhe’ Lkk{Lkku økútÚk ÷ÏÞku. ª ðkhkýMke ϳ{e MkËe{kt ¼khíkLkwt «rMkØ rðãkfuLÿ níkwt.
• ¼khíkLke «k[eLk rðãkÃkeXku :- ª hkòykuLkk hksfw{khku ynª Wå[ rþûký {kxu ykðíkk níkk.
ϭ Lkk÷tËk : ª Mk{úkx yþkufLkk yk©ÞÚke ðkhkýMkeLkku MkkhLkkÚk {X «rMkØ
ª rçknkhLkk Ãkxýk rðMíkkhLkk (rsÕ÷kLkkt) çkzøkktð økk{ ÃkkMku Lkk÷tËk rðãkÄk{ çkLÞku.
rðãkÃkeX ykðu÷e Au. ª WÃkrLk»kË fk¤{kt ðkhkýMke ykÞo MktMf]rík-Ä{o fuLÿ íkhefu rðfMÞwt.
ª çkkiØ yLku siLk ÃkhtÃkhk{kt Lkk÷tËkLkwt {n¥ð ½ýwt níkwt. ϰ ð÷¼e :
ª {nkðeh Mðk{eyu [kiË [kíkw{koMk fÞko íkuÚke yk MÚk¤ siLkíkeÚko ª ϳ{e MkËe{kt økwshkíkLkwt yk rðãkÄk{ «rMkØ rþûký fuLÿ níkwt.
çkLÞwt níkwt. ª ðÕ÷¼eLku «rMkØ rðãkÄk{ çkLkkððk{kt {iºkf ðtþLkk þkMkfkuLkku
ª Ãkkt[{e MkËe{kt fw{khøkwóu yuf rðnkh çktÄkðu÷ku. Vk¤ku níkku.

390 ¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555)

ª øktøkk - Þ{wLkkLkk {uËkLk rðMíkkh{ktÚke çkúkñý rðãkÚkeoyku yÇÞkMkku ϱ. ¼khíkeÞ MkkrníÞLkku «k[eLkík{ økútÚk...... Au.
{kxu ykðíkk níkk. ;Ϳ ÉøðuË ;Ϳ ÞswðuoË
ª ð÷¼e rðãkÃkeX{kt Ëuþ-rðËuþÚke yÇÞkMk {kxu rðãkÚkeoyku
;Ϳ Mkk{ðuË ;Ϳ yÚkðoðuË
ykðíkk níkk.
ª ð÷¼e rðãkÃkeX yu yktíkhk»xÙeÞ rðãkÃkeX níke.
ϲ. rðïLkku MkkiÚke {kuxku fkÔÞøkútÚk fÞku Au?
ª ϳ{e MkËe{kt ðÕ÷¼e{kt r¼Ï¾w rðãkÚkeoyku hnuíkk níkk. ;Ϳ W¥khhk{[rhík ;Ϳ {u½Ëqík
ª ‘‘ð÷¼e rðãkÃkeX Lkk÷tËk rðãkÃkeX MkkÚku MÃkÄko fhu Au.’’ yuðwt ;Ϳ {nk¼khík ;Ϳ hk{kÞý
fkuýu feÄwt Au. - [eLke «ðkMke E®íMkøku ϳ. {kuûk«króLkk ºký {køkkuo - ¿kkLk, f{o yLku ¼Âõík{køkoLkwt rððu[Lk
ª ð÷¼e ([Link]. ϰϴϬ Úke [Link]. ϳϳϱ MkwÄe) yuf hksÄkLke yLku þu{kt fhðk{kt ykÔÞwt Au?
yktíkhk»xÙeÞ çktËh níkwt. ;Ϳ hk{kÞý{kt ;Ϳ ©e{ËT¼økðËTøkeíkk{kt
ª ð÷¼e ϳ{e MkËe{kt çkkiØ {íkLkk neLkÞkLk ÃktÚkLkwt fuLÿ níkwt.
;Ϳ hk{[rhík{kLkMk{kt ;Ϳ W¥khhk{[rhík{kt
ª [Link]. ϳϳϱ{kt ykhçkkuyu yk¢{ý fÞwO {iºkfku Ãkhkrsík ÚkÞk yLku
ð÷¼e rðãkÃkeX çktÄ Ãkze. ϴ. «k[eLk Þwøk{kt h[kÞu÷e ðneðxe rð¿kkLkLke f]rík fR Au?
• rðfÕÃk ;Ϳ yükæÞkÞe ;Ϳ r{r÷LË ÃkLnku
ϭ. ykÃku÷ rðÄkLk [fkMkku. ;Ϳ fkirxÕÞLkwt yÚkoþk† ;Ϳ r{LkuLzhLkwt yÚkoþk†
ϭ. Lkk÷tËk rðãkÃkeXLkku økútÚkk÷Þðk¤ku rðMíkkh ‘Ä{oøkts’ ϵ. çkkiØ MkkrníÞ fR ¼k»kk{kt ÷¾kÞwt Au?
íkhefu yku¤¾kíkku níkku. ;Ϳ Ãkkr÷ ;Ϳ ®nËe
Ϯ. Ãkkt[{e MkËeLke þÁykík{kt [eLke «ðkMke VkrnÞkLku ;Ϳ çkúkñe ;Ϳ økwshkíke
íkûkrþ÷k rðãkÃkeXLke {w÷kfkík ÷eÄe níke. ϭϬ. frð [tËçkhËkRLkku fÞku økútÚk ®nËe MkkrníÞLkku «khtr¼f økútÚk
ϯ. ϳ{e MkËe{kt ð÷¼e çkkiØ Ä{oLkk neLkÞkLk ÃktÚkLkwt fuLÿ níkwt. Au?
;Ϳ Võík ϭ yLku Ϯ Mkk[kt ;Ϳ Ãk]ÚðehkshkMkku ;Ϳ rð¢{ktfËuð[rhík
;Ϳ Võík ϭ, ϯ Mkk[kt ;Ϳ frðhks {køko ;Ϳ [tÿkÞLk
;Ϳ Võík ϭ, Ϯ yLku ϯ Mkk[kt ϭϭ. økwshkíke ¼k»kk{kt ¼Âõíkøkeíkku ÷¾ðkLkku «kht¼ fkuýu fÞkuo?
;Ϳ ykÃku÷ ík{k{ Mkk[kt ;Ϳ Lkh®Mkn {nuíkkyu ;Ϳ Ë÷Ãkíkhk{u
Ϯ. MktMf]ík MkkrníÞLkk rðï«rMkØ ÷u¾f fkuý Au? ;Ϳ «u{kLktËu ;Ϳ ËÞkhk{u
;Ϳ ðkÕ{erf ;Ϳ Mktík íkw÷MkeËkMk ϭϮ. Lke[uLkk{ktÚke yuf òuzfwt ¾Át LkÚke. íku þkuÄeLku W¥kh ÷¾ku.
;Ϳ {nkfrð fkr÷ËkMk ;Ϳ {nkfrð ¼kMk ;Ϳ þqÿf - {]åAfrxf{T
ϯ. fR rðãkÃkeX{kt «rMkØ rðØkLkkuLkkt Lkk{ Ëhðkò Ãkh ÷¾ðk{kt ;Ϳ ¼khrð - rfhkíkkswoLkeÞ{T
ykÔkíkkt? ;Ϳ çkký¼è - fkËBçkhe
;Ϳ íkûkrþ÷k ;Ϳ ðkhkýMke (fkþe) ;Ϳrðþk¾kË¥k - Ëþfw{kh[rhík
;Ϳ Lkk÷tËk ;Ϳ ð÷¼e ϭϯ. Lke[uLkk{ktÚke yuf òuzfwt ¾Át LkÚke. íku þkuÄeLku W¥kh ÷¾ku.
ϰ. ÞkuøÞ òuzfkt òuzku. ;Ϳ frð hLLkk - ySíkLkkÚk Ãkwhký
;Ϳ ϭϬϮϴ É[kykuLkku Mktøkún ϭ. ©e{ËT ¼økðËTøkeíkk ;Ϳ frð ÃkkuLLkk - þktríkÃkwhký
;Ϳ MktðkËLkwt MðÁÃk Ϯ. WÃkrLk»kËku ;Ϳ frð ÃktÃkk - ykrËÃkwhký
;Ϳ {nŠ»k ÃkkrýrLk ϯ. ÉøðuË ;Ϳ frð fBçk÷ - {nk¼khík
;Ϳ ËkþorLkf rMkØktíkkuLkwt rððu[Lk ϰ. y»ÞkæÞkÞe ϭϰ. þqÿf : {]åAfrxf{T / Ëtze : .........
ϱ. ÞswðuoË ;Ϳ Ëþfw{kh[rhík ;Ϳ {wÿkhkûkMk
;Ϳ ;Ϳ ϯ, ;Ϳ ϰ, ;Ϳ Ϯ, ;Ϳ ϭ ;Ϳ fkËBçkhe ;Ϳ rfhkíkkswoLkeÞ{T
;Ϳ ;Ϳ ϯ, ;Ϳ Ϯ, ;Ϳ ϰ, ;Ϳ ϭ ϭϱ. fÚkkMkrhíkMkkøkh : Mkku{Ëuð / hksíkhtrøkýe : ........
;Ϳ ;Ϳ ϯ, ;Ϳ Ϯ, ;Ϳ ϰ, ;Ϳ ϱ ;Ϳ sÞËuð ;Ϳ ¼khrð
;Ϳ ;Ϳ ϱ, ;Ϳ Ϯ, ;Ϳ ϰ, ;Ϳ ϭ ;Ϳ fÕný ;Ϳ ¼ð¼qrík

¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555) 391

ϭϲ. økwshkíke MkkrníÞLkk ÷u¾fkuLku íku{Lke f]ríkyku MkkÚku òuze ÞkuøÞ ϮϬ. ϱ{e MkËe{kt fÞk [eLke «ðkMkeyu íkûkrþ÷k rðãkÃkeXLke
rðfÕÃk ÃkMktË fhku: {w÷kfkík ÷eÄe níke?
1. {ehktçkkR a. økhçke ;Ϳ nkLkªþqRyu ;Ϳ ÞwyLkªïktøku
2. ËÞkhk{ b. ÃkËku ;Ϳ R®íMkøku ;Ϳ VkrnÞkLku
3. y¾ku c. ykÏÞkLk Ϯϭ. ÞkuøÞ òuzfkt òuzku.
¼køkϭ ¼køkϮ
4. «u{kLktË d. AÃÃkk
;Ϳ ríkÁðÕ÷wðh ϭ. [tÿkÞLk
;Ϳ (1-d), (2-c), (3-b), (4-a).
;Ϳ {wÕ÷k ËkWË Ϯ. Ãk]ÚðehkshkMkku
;Ϳ (1-c), (2-d), (3-a), (4-b). ;Ϳ frð [tËçkhËkE ϯ. fwh÷
;Ϳ (1-b), (2-a), (3-c), (4-d). ;Ϳ frð ÃkkuÒkk ϰ. þktríkÃkwhký
;Ϳ (1-b), (2-a), (3-d), (4-c). ;Ϳ ;Ϳ ϭ, ;Ϳ Ϯ, ;Ϳ ϯ, ;Ϳ ϰ
ϭϳ. {w½÷ Mk{úkxkuLkku Mkk[ku ¢{ ÃkMktË fhku. ;Ϳ ;Ϳ ϯ, ;Ϳ ϰ, ;Ϳ Ϯ, ;Ϳ ϭ
;Ϳ yfçkh, nw{kÞw, snktøkeh, þknsnkt ;Ϳ ;Ϳ ϭ, ;Ϳ ϯ, ;Ϳ Ϯ, ;Ϳ ϰ
;Ϳ nw{kÞw, yfçkh, snktøkeh, þknsnkt ;Ϳ ;Ϳ ϯ, ;Ϳ ϭ, ;Ϳ Ϯ, ;Ϳ ϰ
ϮϮ. {nŠ»k ÃkkrýrLkLkku {nkLk økútÚk fÞku Au?
;Ϳ nw{kÞw, snktøkeh, þknsnkt, yfçkh
;Ϳ yükæÞkÞe ;Ϳ Ãk]ÚðehkshkMkku
;Ϳ nw{kÞw, þknsnkt, yfçkh, snktøkeh
;Ϳ rð¢{ktfËuð[rhík ;Ϳ [tÿkÞLk
ϭϴ. ¼khík{kt ¼k»kkykuLkk ¢{þ: rðfkMkLku ÷eÄu ykÃkýku MkkrnÂíÞf Ϯϯ. ÿrðzfw¤Lke MkkiÚke sqLke ¼k»kk fR Au?
ðkhMkku ¾qçk Mk{]Ø çkLÞku Au. ¼k»kkykuLku ÷økíkkt Lke[u {wsçkLkkt
;Ϳ íkr{÷ ;Ϳ íku÷wøkw
òuzfkt{ktÚke ÞkuøÞ rðfÕÃk ÃkMktË fhku :
;Ϳ fLLkz ;Ϳ {÷Þk÷{
‘y’ ‘çk’
Ϯϰ. ykÃku÷ rðÄkLk{ktÚke Mkk[kt rðÄkLk fÞkt Au?
1. «k[eLk fk¤Lke «khtr¼f ¼k»kk a. VkhMke ϭ. frð fBçk÷u íkr{÷ ¼k»kk{kt ‘hk{kÞý{T’ f]ríkLke h[Lkk
2. «khtr¼f çkkiØ MkkrníÞLke ¼k»kk b. MktMf]ík fhe Au.
3. ÿrðzfwzLke MkkiÚke «k[eLk ¼k»kk c. Ãkkr÷ Ϯ. fçkehLke h[Lkkyku (Ëkunhkyku) {wÏÞíðu MktÄwfze ÷kufçkku÷e Au.
4. {w½÷fk¤ Ëhr{ÞkLk rðfMku÷e ¼k»kk d. íkr{÷ ϯ. fk~{ehLkk EríknkMkLku yk÷u¾íkku yíÞtík {n¥ðLkku økútÚk
e. yMk{e ‘fkËBçkhe’ Au.
ϰ. ¼khíkLkku Mkðo«Úk{ yiríknkrMkf økútÚk ‘Ãk]ÚðehkshkMkku’ Au.
;Ϳ (1-b), (2-c), (3-d), (4-a).
;Ϳ ϭ yLku Ϯ ;Ϳ ϭ, Ϯ yLku ϯ
;Ϳ (1-b), (2-d), (3-c), (4-a).
;Ϳ ϭ, ϯ, yLku ϰ ;Ϳ Ϯ, ϯ yLku ϰ
;Ϳ (1-e), (2-c), (3-d), (4-a).
;Ϳ (1-e), (2-b), (3-d), (4-c).
ϭϵ. ¼khíkLke fR rðãkÃkeX{kt rðï¼h{kt ©ucík{ økýkÞ íkuðkt
økútÚkk÷Þku níkkt?
;Ϳ ð÷¼e{kt ;Ϳ ðkhkýMke (fkþe){kt
;Ϳ Lkk÷tËk{kt ;Ϳ íkûkrþ÷k{kt

: sðkçkku :
(ϭ)  (Ϯ)  (ϯ)  (ϰ)  (ϱ)  (ϲ)  (ϳ)  (ϴ)  (ϵ) 
(ϭϬ)  (ϭϭ)  (ϭϮ)  (ϭϯ)  (ϭϰ)  (ϭϱ)  (ϭϲ)  (ϭϳ)  (ϭϴ) 
(ϭϵ)  (ϮϬ)  (Ϯϭ)  (ϮϮ)  (Ϯϯ)  (Ϯϰ) 

392 ¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555)

 5 ¼khíkLkku rð¿kkLk yLku xufTLkku÷kuSLkku ðkhMkku
ª rð¿kkLk yux÷u ÔÞðÂMÚkík ¿kkLk ª {nŠ»k Mkw©wíkuyu ‘Mkw©wíkMktrníkk økútÚk’{kt þiÕÞr[rfíMkkLkkt su
ª xufTLkku÷kuS yux÷u rð¿kkLkLke ÔÞkðnkrhf WÃkÞkurøkíkk MkkÄLkkuLkwt ðýoLk fÞwO Au íku {kÚkkLkk ðk¤Lku Q¼k [eheLku çku ¼køk
fhe þfíkk níkk.
• «k[eLk ¼khíkLkku rð¿kkLkLkk ûkuºku ðkhMkku :
ª ðkø¼èLkku ‘ðkøk¼èMktrníkk’ {níðLkku økútÚk Au.
ª Äkíkwrðãk, hMkkÞýrðãk, ðiËfrðãk, þiÕÞr[rfíMkk, økrýíkþk†,
ª [hfMktrníkk, Mkw©wíkMktrníkk, ðkø¼èMktrníkk økútÚkku ðiã (zkìõxh)
¾økku¤þk†, ßÞkurík»kþk†, ðkMíkwþk†, ¼kiríkfþk† suðk
{kxu yk ºký økútÚkkuLkku yÇÞkMk WÃkÞkuøke Au.
rð¿kkLkLkkt ûkuºkku{kt ykÃkýk Ér»k{wrLkykuyu Vk¤ku ykÃÞku Au.
ª ÃkuZwt, {qºkkþÞ, MkkhýøkktX, {kuríkÞku, ÃkÚkhe, nhMk, ¼ktøku÷k
ª ¼khíku {kºk MkkrníÞ, f÷k, Ä{o, rþûký, suðk ûkuºkku{kt s Vk¤ku
nkzfktLku çkuMkkzðk, þheh{kt ½qMke økÞu÷k ÃkËkÚkkuoLku çknkh fkZðk
LkÚke ykÃÞku. Ãkhtíkw rð¿kkLk yLku xufTLkku÷kuSLkkt ûkuºkku{kt Ãký Vk¤ku
ðøkuhu...
ykÃÞku Au.
ª íkqxu÷k fkLk fu LkkfLke ‘Ã÷kÂMxf Mksohe’ Ãký òýíkk níkk.
• Äkíkwrðãk : ª yï (½kuzk) : yïþk† økútÚk (þkr÷nkuºk)
ª ®MkÄwfk÷eLk MktMf]rík{ktÚke - ÄkíkwLke LkíkofeLke «rík{k {¤e Au. nkÚke (nMíke) : nMíke ykÞwðuoË økútÚk
ª íkûkrþ÷k{ktÚke - ¼økðkLk çkwØLke «rík{k {¤e Au. ª ðkø¼èu rLkËkLkûkuºku ‘yüktøkÓËÞ’ økútÚk ÷ÏÞku.
ª [ku÷ hksðeLkk Mk{Þ{kt - ÄkíkwrþÕÃkku {¤e ykðu÷kt Au. • økrýíkþk† :
ª [uÒkkELkk Mktøkúnk÷Þ{ktÚke - LkxhksLkwt rþÕÃk, ÄLkwÄkohe ©ehk{Lkwt rþÕÃk, ª ¼khíku ËwrLkÞkLku þqLÞLke þkuÄ, Ëþktþ, ÃkØrík, çkesøkrýík,
Ëuð-Ëuðeyku, Ãkþw - Ãkûke, MkkuÃkkhe fkÃkðkLke Mkqze {¤e ykðu÷kt Au. çkkuÄkÞLkLkku «{uÞ, hu¾køkrýík, ðirËf økrýík suðe þkuÄku ykÃke.
ª yk ÄkíkwrþÕÃkku çkLkkððkLke ÃkhtÃkhk ËMk{eLku yrøkÞkh{e MkËeÚke ª þqLÞLke þkuÄ ykÞo¼èu fhe.
rðfkMk Ãkk{e.
ª yktfzkLke ÃkkA¤ þqLÞ ÷økkððkLke þkuÄ øk]íMk{Ëu fhe.
• hMkkÞý rðãk : ª økrýík¿kkuyu ϭ Lke ÃkkA¤ ϱϯ þqLÞÚke çkLkíke MktÏÞkLkkt Lkk{ ykÃÞk.
ª hMkkÞýþk† yuf «Þkuøkkí{f rð¿kkLk Au. ª {kunUª òuª Ëzku yLku nzÃÃkk{kt {kÃkðkLkkt yLku íkku÷{kÃkLkkt
ª hMkkÞýrðãk ¾Lkeòu, Akuz, f]r»k {kxuLkkt çkes, rðrðÄ ÄkíkwLkwt MkkÄLkku { kt ‘Ëþkt þ ÃkØrík’ òu ð k {¤e Au . íku ð e yku ¤ ¾
rLk{koý fu íku{kt ÃkrhðíkoLk fhe yki»kÄeykuLkwt rLk{koý fhu Au. ‘{u½kríkrÚkyu’ ykÃke.
ª hMkkÞýþk†eyku{kt Lkk÷tËk rðãkÃkeXLkk çkkiØ yk[kÞo LkkøkkswoLkLku ª ¼kMfkhk[kÞo [Link]. ϭϭϱϬ{kt ‘÷e÷kðíke økrýík’ yLku ‘çkes
¼khíkeÞ hMkkÞýþk†Lkk yk[kÞkuo {kLkðk{kt ykðu Au. økrýík’ Lkk{Lkk økútÚkkuu ÷ÏÞkt.
ª yk[kÞo LkkøkkswoLku ‘hMkhíLkkfh’ yLku ‘ykhkuøÞ{tshe’ suðkt ª ¼kMfk[kÞuo (+ yux÷u Mkhðk¤ku) yLku (- yux÷u çkkËçkkfe)Lkwt
ÃkwMíkfku ÷ÏÞkt Au. MktþkuÄLk fÞwO.
ª Lkk÷tËk rðãkÃkeX{kt hMkkÞýrðãkLkk yÇÞkMk yLku MktþkuÄLk {kxu ª çkúñøkwóu Mk{efhýLkk «fkh çkíkkÔÞk níkk.
ÃkkuíkkLke y÷øk hMkkÞýþk¤k yLku ¼êeyku níke. ª ykÞoLkk (ykÞo¼è)Lkk ‘ykÞo¼rèÞ{T’ økútÚk{kt ( SÃkkELke ®f{ík
ª ϭϴ Vq x Ÿ[e ¼økðkLk çkw Ø Lke {q Š ík Lkk÷t Ë k{kt Ú ke {¤e ϮϮ/ϳ (ϯ.ϭϰ) Ëþkoðe Au.
ykðu÷e Au. ª Mkhðk¤k, çkkËçkkfe, økwýkfkh, ¼køkkfkh, ðøko{q¤, ½Lk{q¤Lke
ª ϳ xLk ðsLk, Ϯϰ Vqx Ÿ[ku Mk{úkx [tÿøkwó çkeòyu (rð¢{krËíÞu) ÃkØríkLke òýfkhe ykÞo¼èu íku{Lkkt økútÚkku{k ykÃke Au.
rLk{koý fhkðu÷k rðsÞ Míkt¼Lku nS MkwÄe ðhMkkË, xkZ fu íkzfk{kt ª ykÞo¼èLku ‘økrýíkþk†Lkk rÃkíkk’ fnu Au.
ykx÷kt ð»kkuo MkwÄe hÌkkt Aíkkt fkx ÷køÞku LkÚke. ª ykÞo¼èu ‘Ëþøkeríkfk, ykÞo¼èeÞ{T’ suðk økútÚk ÷ÏÞk Au.
ª rËÕ÷eLkkuu ÷kunMíkt¼ ‘hMkkÞý rðÄkLkku’ Lk{qLkku Au. • yLÞ rð¿kkLkku :-
• ðiËfrðãk - þiÕÞr[rfíMkk : ª ϭ. «sLkLkþk† : çkúk¼úÔÞ Ãkkt[k÷
ª ¼khíkLkk ðiËfþk†Lkk {nkLk «ýuíkkyku Ϯ. Þkuøkþk† : {nk{wrLk Ãkíktsr÷
[1] {nŠ»k [hf : [hfMktrníkk økútÚk ϯ. r[rfíMkkMktøkún : [¢ÃkkrýË¥k
[2] {nŠ»k Mkw©wík : Mkw©wíkMktrníkk økútÚk ϰ. fk{Mkqºk : ðkíMÞkÞLk
[3] ðkø¼è : ðkø¼èMktrníkk økútÚk ϱ. ð]ûk ykÞwðuoË : {nk{wrLk Ãkkhkþh
ϲ. Þtºk MkðuoMð : {nŠ»k ¼khîks
ª {nŠ»k [hfu ‘[hf Mktrníkk’ Lkk{Lkk økútÚk{kt ϮϬϬϬÚke ðÄw
ðLkMÃkrík, yki»krÄykuLkwt ðýoLk fÞwO Au. ϳ. fk÷økýLkk : þf{wrLk

¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555) 393

• ¾økkuþk† yLku ßÞkurík»kþk† : ϱ. Lke[u ykÃku÷k rðÄkLkku{ktÚke Mkk[kt/Mkk[wt rðÄkLk [fkMkku.
ª þk†ku{kt ¾økku¤þk† MkkiÚke «k[eLk Au. ϭ. yk[kÞo LkkøkkswoLku ‘hMkhíLkkfh’ yLku ‘ykhkuøÞ{tshe’
ª ¾økku¤rð¿kkLk ûkuºku ykÞo¼èLkwt {n¥ðLkwt «ËkLk níkwt. íku{Lkk Lkk{ Lkk{Lkkt økútÚkku ÷ÏÞk níkk.
ÃkhÚke ¼khíkLkk «Úk{ WÃkøkúnLkwt Lkk{ ‘ykÞo¼è’ Ãkzâwt. Ϯ. ¼kMfhk[kÞo L ku ‘økrýíkþk†Lkk rÃkíkk’ íkhefu
ª Ãk]Úðe ÃkkuíkkLke Ähe Ãkh Vhu Au. íkÚkk [tÿøkúnýLkwt Mkk[wt fkhý Ãk]ÚðeLkku yku¤¾ðk{kt ykðu Au.
ÃkzAkÞku Au. íku{ Mkkrçkík fkuýu fÞwO - ykÞo¼èu ϯ. ðhknr{rnhu ‘çk]nËMktrníkk’ Lkk{Lkk økútÚk{kt ykfkþe
ª ykÞo¼èLku ÷kufku ‘ysh¼h’ Lkk{Úke yku¤¾íkk níkk. økúnkuLke {kLkðeLkk ¼rð»Þ Ãkh Úkíke yMkhku sýkðe Au.
ª çkúñøkwóu ‘çkúñrMkØktík’ økútÚk{kt økwhwíðkf»koý çk¤Lkk rLkÞ{kuLkku ;Ϳ ϭ yLku Ϯ Mkk[kt ;Ϳ Ϯ yLku ϯ Mkk[kt
WÕ÷u¾ fÞko Au. ;Ϳ ϭ yLku ϯ Mkk[kt ;Ϳ ykÃku÷ ík{k{
ª ßÞkurík»kþk†Lku ‘íktºk, nkuhk, Mktrníkk’ yu{ ºký ¼køk{kt ðnU[Lkkh ϲ. Lkk÷tËk{ktÚke {¤e ykðu÷ çkwØLke íkk{ú{qŠíkLke Ÿ[kR fux÷e
ðhknr{rnh {nkLk ‘¾økku¤ðu¥kk íkÚkk ßÞkurík»kþk†e’ níkk. Au?
ª ðhknr{rnhu ‘çk]nËTMktrníkk’ økútÚkLke h[Lkk fhe. ;Ϳ ϲϭ Vqx ;Ϳ ϭϴ Vqx
ª çk]nMktrníkk økúÚt k{kt økúnku, ÷øLkMk{Þ, ík¥ðku, fqðkyku, çkøke[kyku, ;Ϳ ϱϬ Vqx ;Ϳ ϮϮ Vqx
¾uíkhku{kt ðkðýe ðøkuhu u «Mktøkku{kt þw¼ {wnqíkkuLo ke {krníke Ëþkoðe Au. ϳ. rËÕ÷e ÃkkMku fÞk Mk{úkxu Ϯϰ Vqx Ÿ[ku ÷ku¾tzLkku rðsÞMíkt¼
• ðkMíkwþk† : Q¼ku fhkÔÞku níkku?
ª ðkMíkwþk†yu ßÞkurík»kþk†Lkwt yrð¼kßÞ ytøk Au. ;Ϳ yþkufu ;Ϳ Mk{wÿøkwóu
ª «k[eLk ¼khík{kt çkúñk, LkkhË, çk]nMÃkrík, ¼]økw, rðïf{koLkwt ;Ϳ [tÿøkwó çkeòyu (rð¢{krËíÞu)
ðkMíkwþk†{kt yLkku¾wt «ËkLk níkwt. ;Ϳ [tÿøkwó Ãknu÷kyu
ª ðkMíkwþk†{kt hnuðkLke søÞk, søÞkLke ÃkMktËøke, {trËh, {nu÷, ϴ. {nŠ»k [hf : [hfMktrníkk; {nŠ»k Mkw©wík : ......
h[Lkk, fË, ðMíkwykuLke økkuXðýe, Ëuð{trËh, çkúñMÚkkLk, ¼kusLkfûk, ;Ϳ Mkw©wíkMktrníkk ;Ϳ [hfþk†
suðe rðrðÄ {krníke ðkMíkwþk†{kt ykÃkðk{kt ykðe Au. ;Ϳ ðkø¼èMktrníkk ;Ϳ Mkw©wíkþk†
ª çk]nMktrníkk{kt Ãký ðkMíkwþk†Lkku WÕ÷u¾ òuðk {¤u Au. ϵ. økrýíkþk†Lkk rÃkíkk fkuLku fnu Au?
ª ϭϱ{e MkËe{kt {uðkzLkk hkýk fwt¼kyu ðkMíkwþk†Lkku ÃkwLkhwØkh ;Ϳ ¼kMfhk[kÞoLku ;Ϳ [hfLku
(MkwÄkhk-ðÄkhk) fhkÔÞku.
;Ϳ çkúñøkwóLku ;Ϳ ykÞo¼èLku
ª ðkMíkwþk†Lku ykX ¼køk{kt ðnU[Lkkh ËuðkuLkk «Úk{ MÚkÃkrík
ϭϬ. ßÞkurík»kþk†Lku ‘íktºk’, ‘nkuhk’ yLku ‘Mktrníkk’ yu{ ºký ¼køk{kt
rðïf{koLku {kLkðk{kt ykðu Au.
fkuýu ðnUåÞwt níkwt?
• rðfÕÃk ;Ϳ ðhknr{rnhu ;Ϳ ¼kMfhk[kÞuo
ϭ. rð¿kkLk yux÷u..... ;Ϳ ykÞo¼èu ;Ϳ LkkøkkswoLku
;Ϳ ÔÞðnkÁ ¿kkLk ;Ϳ Mk{]Ø ¿kkLk ϭϭ. S Lke ®f{ík fux÷e økýðk{kt ykðu Au?
;Ϳ ÔÞkðnkrhf WÃkÞkurøkíkk ;Ϳ ÔÞðÂMÚkík ¿kkLk ;Ϳ ϰ.ϳϭ ;Ϳ ϰ.ϯϭ
Ϯ. xufLkku÷kìS yux÷u... ;Ϳ ϯ.ϭϰ ;Ϳ ϯ.ϱϭ
;Ϳ «kÞkurøkf òýfkhe ϭϮ. çkúk¼úÔÞ Ãkkt[k÷u h[u÷ku økútÚku ...... Au.
;Ϳ {þeLkheLke òýfkhe ;Ϳ r[rfíMkkMktøkún ;Ϳ «sLkLkþk†
;Ϳ rð¿kkLkLke ÔÞkðnkrhf WÃkÞkurøkíkk ;Ϳ fk{Mkqºk ;Ϳ Þtºk MkðoMð
;Ϳ Þktrºkf òýfkhe ϭϯ. økwóÞwøkLkk fÞk ¾økku¤þk†eyu Mkkrçkík fÞwo níkwt fu Ãk]Úðe
ÃkkuíkkLke Ähe Ãkh Vhu Au?
ϯ. f÷kLke ÿrüyu yktíkhhk»xÙeÞ ÏÞkrík Ähkðíkwt rþÕÃk fÞwt Au?
;Ϳ ðhknr{rnhu ;Ϳ ¼kMfhk[kÞuo
;Ϳ çkwØLkwt ;Ϳ {nkËuð LkxhksLkwt
;Ϳ LkkøkkswoLku ;Ϳ ykÞo¼èu
;Ϳ çkkurÄøkÞkLkwt ;Ϳ ÄLkwÄkohe hk{Lkwt
ϭϰ. økwÃíkÞwøkLkk fÞk ¾økku¤þk†eyu Mkkrçkík fÞwo níkwt fu [tÿøkúnýLkwt
ϰ. fÞwt rð¿kkLk «Þkuøkkí{f rð¿kkLk Au?
Mkk[wt fkhý Ãk]ÚðeLkku ÃkzAkÞku Au?
;Ϳ hMkkÞýrð¿kkLk ;Ϳ ¼kiríkf rð¿kkLk
;Ϳ çkúñøkwóu ;Ϳ ¼kMfhk[kÞuo
;Ϳ ¾økku¤rð¿kkLk ;Ϳ ßÞkurík»krð¿kkLk ;Ϳ ykÞo¼èu ;Ϳ ðhknr{rnhu

394 ¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555)

ϮϬ. Lke[uLkk{ktÚke fÞk yuf WøkúðkËe MktøkXLkLku ‘yMk{’ hkßÞ MkkÚku Ϯϯ. ÞkuøÞ òuzfkt òuzku.
MktçktÄ LkÚke ? 1. çktÄkhýLke f÷{ - ϭϳ A. ¿kkrík
;Ϳ WÕVk ;Ϳ ç[Link]÷.[Link]. 2. ¼khíkLke Mkk{krsf Mkth[Lkk B. yLkwMkqr[ík òríkyku
;Ϳ Þ[Link]{.yuV. ;Ϳ yu{.[Link]. 3. çktÄkhýLke f÷{ - ϯϰϭ C. yMÃk]~Þíkk LkkçkqËe
Ϯϭ. Lke[u ykÃku÷kt òuzfkt ÷ûk{kt ÷E ykÃku÷k rðfÕÃkku Ãkife Mkk[ku 4. çktÄkhýLke f÷{ - ϯϰϮ D. yLkwMkqr[ík sLkòríkyku
rðfÕÃk ÃkMktË fhku : ;Ϳ (1-A), (2-C), (3-B), (4-D)
hkßÞ çk¤ðk¾kuhe MktøkXLk ;Ϳ (1-C), (2-B), (3-D), (4-A)
(ϭ) rºkÃkwhk ;Ϳ WÕVk ;Ϳ (1-C), (2-A), (3-B), (4-D)
(Ϯ) {rýÃkwh ;Ϳ [Link]. ;Ϳ (1-B), (2-C), (3-A), (4-D)
(ϯ) Lkkøkk÷uLz ;Ϳ [Link]. Ϯϰ. Lke[uLkk òuzfkt òuzku.
(ϰ) yMk{ ;Ϳ fu. yuLk. yuV. 1. [Link] A. yMk{
;Ϳ ϭ - , Ϯ - , ϯ - , ϰ -  2. [Link]{.[Link]. B. rºkÃkwhk
;Ϳ ϭ - , Ϯ - , ϯ - , ϰ -  3. WÕVk C. Lkkøkk÷uLz
;Ϳ ϭ - , Ϯ - , ϯ - , ϰ -  4. [Link]. D. {rýÃkwh
;Ϳ ϭ - , Ϯ - , ϯ - , ϰ -  ;Ϳ (1-A), (2-B), (3-C), (4-D)
ϮϮ. Lke[u ykÃku÷kt òuzfkt ÷ûk{kt ÷E ykÃku÷k rðfÕÃkku Ãkife Mkk[ku ;Ϳ (1-D), (2-C), (3-A), (4-B)
rðfÕÃk ÃkMktË fhku :
;Ϳ (1-C), (2-B), (3-A), (4-D)
hkßÞ çk¤ðk¾kuhe MktøkXLk
;Ϳ (1-B), (2-D), (3-C), (4-A)
(ϭ) yMk{ ;Ϳ [Link].
Ϯϱ. Lke[uLkk Ãkife fÞwt/fÞkt rðÄkLkku MkíÞ Au?
(Ϯ) rºkÃkwhk ;Ϳ fu. yuLk. yu.
ϭ) ¼khík{kt MkkiÚke {kuxku ÷½w{íke Mk{wËkÞ {wÂM÷{ Au.
(ϯ) {rýÃkwh ;Ϳ xe.Þ[Link].
Ϯ) Þ[Link]{.[Link] yMk{ hkßÞLkwt çk¤ðk¾kuhe MktøkXLk Au.
(ϰ) Lkkøkk÷uLz ;Ϳ Þ[Link]{.yuV.
ϯ) {kyku - íMku - íkwtøkLkk Lkuík]íð Lke[u [eLk{kt ¢ktrík ÚkR níke.
;Ϳ ϭ - , Ϯ - , ϯ - , ϰ - 
;Ϳ {kºk ϯ MkíÞ ;Ϳ Ϯ, ϯ MkíÞ
;Ϳ ϭ - , Ϯ - , ϯ - , ϰ - 
;Ϳ ϭ, Ϯ MkíÞ ;Ϳ çkÄk s MkíÞ Au.
;Ϳ ϭ - , Ϯ - , ϯ - , ϰ - 
;Ϳ ϭ - , Ϯ - , ϯ - , ϰ - 

: sðkçkku :
(ϭ)  (Ϯ)  (ϯ)  (ϰ)  (ϱ)  (ϲ)  (ϳ)  (ϴ)  (ϵ) 
(ϭϭ)  (ϭϮ)  (ϭϯ)  (ϭϰ)  (ϭϱ)  (ϭϲ)  (ϭϳ)  (ϭϴ)  (ϭϵ) 
(ϮϬ)  (Ϯϭ)  (ϮϮ)  (Ϯϯ)  (Ϯϰ)  (Ϯϱ) 

¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555) 459

 21 Mkk{krsf ÃkrhðíkoLk
ª Mk{ksLkk h[LkkLkk {k¤¾k{kt yLku rðrðÄ Mkk{krsf MktMÚkkyku{kt ª Ëhuf çkk¤fLku þkherhf fu {kLkrMkf þku»ký Mkk{u hûký yLku Mk÷k{íke
ykðíkk çkË÷kðLku Mkk{krsf ÃkrhðíkLk fnu Au. {u¤ððkLkku yrÄfkh Au.
• fkÞËkLkk Mkk{kLÞ ¿kkLkLke sYrhÞkík þk {kxu :- ª Ëhuf çkk¤fLku íktËhw Mík SðLk Äkuhý «kó fhðkLkku yrÄfkh Au.
ª çktÄkhýLkk nfku yLku yrÄfkhku Mkkhe heíku ¼kuøkðe þfu ª yk çkk¤fkuLkk yrÄfkhku MktÞwõík hk»xÙ ;h͘EͿLkk ‘yrÄfkhkuLkk
ª ÔÞÂõík ÃkkuíkkLkk nfku yLku yrÄfkhkuÚke ÃkkuíkkLke Vhòu yËk ½ku»kýkÃkºk’ ([kxoh ykuV hkExTMk){ktÚke ¼khíkLkk çktÄkhý{kt
fhe þfu. ÷uðk{kt ykÔÞk Au.
ª rðrðÄ fkÞËkfeÞ òuøkðkEykuÚke íku {krníkøkkh çkLku • çkk¤fkuLkk þku»ký fu yíÞk[khku Mkk{u hûký :
ª fkÞËkLkk ¿kkLk yLku Mk{sÚke Ëhuf ÔÞÂõík Mkkhwt SðLk Sðe þfu. ª çkk¤fLku þkherhf Eò ÃknkU[kzðe, þkherhf rþûkk Úkðe, þkherhf
ª íkuÚke Ëhuf ÔÞÂõíkLku fkÞËkLkwt ¿kkLk yLku òýfkhe sYhe Au. ®nMkk fhðe, Ä{feyku ykÃkðe, yÃkþçËku fnuðk, yÃk{kLk fhðwt,
fzðkt ðuý fnuðkt ðøkuhuLku yíÞk[khku fnuðkÞ Au.
ª Mk{ks, hkßÞ yLku hk»xÙ «íÞu íkuLke ðVkËkhe ðÄu.
ª sÞkhu ykÃkýu çkk¤fLke þkherhf EòÚke {krníkøkkh ÚkEyu íkku
ª ÔÞÂõík rþûkk yLku ËtzLke òuøkðkEykuÚke çk[e þfu Au.
íkhík s íkçkeçke Mkkhðkh fhðk{kt {ËË fhðe.
ª þku»ký yLku yLÞkÞ Mkk{u ÷zðk fuðk fkÞËuMkhLkk Ãkøk÷k ÷uðkt
ª {kuxu ¼køku çkk¤fkuLkwt þku»ký yLku yíÞk[khku Mkøkk-MktçktÄeyku,
íkuLkwt {køkoËþoLk {u¤ðe þfu Au.
r{ºkku, Ãkzkuþeyku, fu {kíkk-rÃkíkk îkhk Úkíkk nkuðkLkk Mk{k[khku
• LkkøkrhfkuLkk yrÄfkhku :- ðíko{kLkÃkºkku, xe.ðe.{kt òuðk fu òýðk {¤u íkku Lke[uLke ykÃkýe
ª ¼khíkeÞ çktÄkhý{kt LkkøkrhfkuLkk {q¤¼qík A yrÄfkhku Au. Vhòu çkLku Au.
– MktÞwõík hk»xÙ ;h͘EͿ yu {kLkðnfkuLkk ½ku»kýk Ãkºk ([kxoh ykuV ª sÞkhu çkk¤f ¼Þ, Ä{fe, Mktfku[Lkk zhÚke þku»ký MknLk fÞko fhu
hkExTMk) {kt LkkøkrhfkuLkk yrÄfkhku ykÃÞk Au. íÞkhu ykÃkýu çkk¤fLkku rðïkMk Síke yLku zhLku økýfkÞko rðLkk,
• LkkøkrhfkuLkk A {q¤¼qík yrÄfkhku Lke[u {wsçk sðkçkËkhkuLku Mkò {¤u íkuðkt fkLkqLke Ãkøk÷kt ÷E yLku çkk¤fLku
{ËË fhðe.
Au
(ϭ) Mk{kLkíkkLkku yrÄfkh • çkk¤{sqhe yLku yÃkurûkík çkk¤fku :
(Ϯ) MðíktºkíkkLkku yrÄfkh ª ϭϰ ð»koÚke ykuAe ô{hLkkt çkk¤fLku ‘çkk¤©r{f’ fnuðkÞ Au.
(ϯ) ÄkŠ{f MðíktºkíkkLkku yrÄfkh ª ÞwrLkMkuVLkk ynuðk÷ {wsçk ‘rðï{kt MkkiÚke ðÄw’ çkk¤©r{fkuLke
MktÏÞk ¼khík{kt òuðk {¤u Au.
(ϰ) þku»ký rðhkuÄe yrÄfkh
ª çkk¤ {sqhe{kt çkk¤fku Vufxheyku, òu¾{e ÔÞðMkkÞku, VxkfzkLkk
(ϱ) MkktMf]ríkf yLku þiûkrýf yrÄfkh
ÔÞðMkkÞku, nkuxu÷ku{kt, ¾uík{sqhe, #xkuLkk ¼êk, ÃkþwÃkk÷Lk, {íMÞ
(ϲ) çktÄkhýeÞ E÷kòuLkku yrÄfkh WAuh{kt fk{ fhu Au.
ª Lkkøkrhf çktÄkhýLkk nfkuLkk hûký yLku LÞkÞ {uu¤ððk {kxu ðze ª Mkuðkûkuºku çkk¤fku Ã÷kÂMxf fu ¼tøkkh ðeýðk, ÷khe - økÕ÷kyku,
yËk÷ík (nkEfkuxo) yÚkðk Mkðkuoå[ yËk÷ík (Mkw«e{ fkuxo){kt sE nkuxu÷ku, økuhuòu{kt, ÷khe ¾U[ðe, y¾çkkh ðu[ký, ¼e¾ {ktøkðe
þfu Au. ðøkuhu{kt fk{ fhu Au.
ª yk n¬ LkkøkrhfkuLku ‘çktÄkhýeÞ E÷kòuLkk yrÄfkh’ nuX¤
{¤u÷e Au. íkuÚke íkuLku ‘çktÄkhýLkku ykí{k’ fnu Au.
• çkk¤{sqhe {kxuLkkt fkhýku :
ª çkk¤{sqhe fhðk ÃkkA¤Lkkt ½ýkt fkhýku
• çkk¤fkuLkk yrÄfkhku :
ª su{ fu økheçke, {kíkk - rÃkíkkLke rLkhûkhíkk, {kuxwt fwxwtçk, fwxwtçkLke
ª Mk{ks{kt MkkiÚke ðÄw yMkwhrûkík ðøko çkk¤fku Au. ykðf{kt ðÄkhku fhðk, ½huÚke ¼køkeLku þnuh{kt ðMkíkkt çkk¤fku
ª çkk¤f MðkMÚÞ, Mk{sËkh yLku sðkçkËkh Lkkøkrhfku çkLku íku ykÃkýe ÃkkuíkkLkwt SðLk xfkððk, yLkkÚk çkk¤fku, ¼kusLk ykÃkðkLkk
Vhs çkLku Au. çkË÷k{kt çkk¤fku ËçkkýÃkqðof fk{ fhu Au. ykðkt ½ýkt çkÄkt
ª {kíkk - rÃkíkk îkhk çkk¤fkuLkwt ÞkuøÞ heíku Ãkk÷Lk - Ãkku»ký Úkðwt. çkk¤{sqhe {kxuLkkt fkhýku çkLku Au.
ª çkk¤fLku íkuLkk {kíkk - rÃkíkkÚke Ëqh fhe þfkþu Lkrn. • çkk¤ ©r{fkuLke {ktøk rðÃkw÷ «{ký{kt nkuðkLkkt
ª çkk¤fLku rþûký {u¤ððkLkku {q¤¼qík fkLkqLke yrÄfkh Au. fkhýku :
ª òrík, htøk, ®÷øk, ¼k»kk, Ä{oLkk fkuE Ãký ¼u˼kð ðøkh Ëhuf ª {kr÷fku çkk¤©r{fkuLku fk{ ykÃkðkLkwt ðÄw ÃkMktË fhu Au.
çkk¤fLku SðLk SððkLkku yrÄfkh Au.
ª Lke[uLkk fkhýkuMkh çkk¤©r{fkuLke {ktøk ðÄw òuðk {¤u Au.
ª Ëhuf çkk¤fLku ÃkkuíkkLke MktMf]rík ò¤ðkLkku yrÄfkh Au.

460 ¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555)

ª çkk¤©r{fku WíÃkkËLkLkwt MkMíkwt MkkÄLk Au. ª fÕÞký MktçktÄe fkÞËku - ϮϬϬϳ{kt ð]ØkuLku nuhkLk fhíkkt íkuLkk
ª çkk¤©r{fkuLke MktÏÞk ðÄw Au. íkuÚke íkuyku Mkh¤íkkÚke {¤e hnu Au. MktíkkLkkuLku Mkò yLku ËtzLke òuøkkðkE fhe Au.
ª çkk¤fku ¼ýðkLke ô{hu fwxwtçkLke sYrhÞkíkku Ãkqhe fhðk fk{ fhu Au. ª ð]ØkuLku çkMk, hu÷ðu fu nðkE {wMkkVhe{kt †e - ÃkwÁ»kkuLku rxrfxLkk
ª çkk¤©r{fkuLku zhkðe, Ä{fkðeLku fu ÷k÷[ ykÃkeLku fk{ fhkðe Ëh{kt ϯϬ% Úke ϱϬ% MkwÄeLke hkník ykÃkðk{kt ykðu Au.
þfkÞ Au. ª hksÞ Mkhfkhu ‘Ëhuf rsÕ÷k{kt’ ½hzkt ½hku (ð]Øk©{ku) ¾kuÕÞkt Au.
ª çkk¤©r{fku ÃkkMku ykuAk ðuíkLk - Ãkøkkh [qfðeLku fk{ fhkðe þfkÞ Au. ª ½hzk½h{kt Mktøkeík, Þkuøk, h{ík-øk{ík suðe «ð]r¥kyku þÁ fhe Au.
ª yk{ çkk¤fku LkkLke ô{h{kt h{ík - øk{ík, {LkkuhtsLk, ykhk{, ª ð]Økuu {kxu fuLÿ Mkhfkhu Mkhfkhu hk»xÙeÞ Lkerík - ϭϵϵϵ {wsçk
çkk¤Ãký, {kíkk - rÃkíkkLkk «u{, nqtV yLku rþûkýÚke ðtr[ík hne ð]ØkuLku ÃkuLþLkLke ykŠÚkf MknkÞ ykÃkðk{kt ykðu Au.
òÞ Au. ª ð]ØkuLku çkUf{kt ðÄw ÔÞks ykÃkðk{kt ykðu Au.
ª çkk¤fku, fÞkhuf LkkLke ô{hu økwLkkrník «ð]r¥kyku fheLku, ‘çkk¤ • yMkk{krsf «ð]r¥kyku :
økwLkuøkkh’ çkLku Au. ª Mk{ks{kt fkÞËk îkhk rLkÞ{kuLku ykÄeLk Lk nkuÞ íkuðe «ð]r¥kLku
• çkk¤{swhe yxfkððkLkk WÃkkÞku :- yMkk{krsf «ð]r¥k fnu Au.
ª çkk¤{sqhe, çkk¤þku»ký, yíÞk[khkuLku hkufðk {kxu Mkhfkhu fux÷ef ª ¼úük[kh yux÷u nkuÆk fu ÃkËLkku ÔÞÂõík ÷k¼ ÷uðk {kxu WÃkÞkuøk
çktÄkhýeÞ òuøkðkE fhe Au. fhu íkuLku ¼úük[kh fnu Au.
ª ϭϰ ð»koÚke ykuAe ô{hLkkt çkk¤fkuLku fkuE Ãký fkh¾kLkk{kt fu ª ¼úük[kh, fh[kuhe, Mktøkún¾kuhe, ¼u¤Mku¤, fk¤kçkòh, s{eLk
Lkkufheyu fu fk{ - ÄtÄk{kt hk¾e þfkþu Lkrn. ÍzÃke ÷uðe suðe yÃkhkÄLku ‘ÔnkEx fku÷h’ yÃkhkÄ fnu Au.
ª çkk¤Ãký{kt fu rfþkuhkðMÚkk{kt íkuLkwt fkuE Ãký «fkhLkwt þku»ký Lk ª ¾qLk, [kuhe, ÷qtxVkx, Auíkh®Ãkze, çk¤kífkh, †e - çkk¤kykuLkku
Úkðwt òuEyu. ðuÃkkh, A¤fÃkx suðk yÃkhkÄLku ‘çÕÞq fku÷h’ yÃkhkÄ fnu Au.
ª çktÄkhýLkku y{÷ þY ÚkðkLkk (ϭϬ) ð»ko ÃkAe hksÞ yLku fuLÿ ª ¼úük[kh ykÃkLkkh yLku ÷uLkkh çktLku økwLkuøkkh yLku MkòLku Ãkkºk Au.
Mkhfkh îkhk ϲ Úke ϭϰ ð»koLkk çkk¤fLku Võík yLku VhrsÞkík rþûký • ¼úük[kh - Ëuþ yLku rðËuþ{kt :
{u¤ððkLkku fkÞËku - ϮϬϬϵ y{÷{kt {qõÞku Au.
ª ¼úük[kh rðrðÄ MðYÃku su{ fu,
• ð]Øku yLku rLk:MknkÞLkwt hûký : ª hkufz ÷uðz - Ëuðz{kt, [esðMíkwyku{kt, rLkýoÞ{kt, ÷køkðøk{kt,
ª ð]ØkðMÚkk yu fwËhíke ¢{ Au. ¼úük[kh{kt òuðk {¤u Au.
ª ¼khík{kt ykhkuøÞ, íkçkeçke Mkkhðkh, yki»kÄe Mkð÷íkkuLkk fkhýu ª ¼úük[khÚke yÚkoíktºk yLku Mk{ks Ãkh rðÃkheík yMkh Ãkzu Au. íku
Mkhuhkþ ykÞw»Þ{kt Mkhuhkþ ϰ.ϯ ð»koLkku ðÄkhku ÚkÞku Au. Lke[u {wsçk Au.
ª ϮϬϬϭ Úke ϮϬϬϱ Ëhr{ÞkLk Mkhuhkþ ykÞw»Þ, ϲϯ.Ϯ ð»ko níkwt. ª hksÞLkk fkÞËkyku, LÞkÞ, Mk¥kk ÃkhÚke ÷kufkuLkku rðïkMk ½xu Au.
ª ϮϬϭϱ{kt ðÄeLku Mkhuhkþ ykÞw»Þ ϲϳ.ϱ ð»ko ÚkÞwt. ª Mk{ks{kt Mkk{krsf LkeríkrLkÞ{kuLkwt Äkuhý Lke[wt òÞ Au.
ª ¼khík{kt ϮϬϬϭ - ϮϬϭϭ yuf ËMkfk{kt ð]ØkuLke MktÏÞk{kt Ϯ.ϳϱ ª Mk{ks{kt yLÞkÞ yLku ykðfLke yMk{kLkíkk WËT¼ðu Au.
fhkuzLkku ðÄkhku ÚkÞku. ª Mkk{krsf ÔÞðMÚkkLkwt Míkh Lke[wt òÞ Au.
ª ϮϬϭϭ{kt ð]Ø {rn÷kykuLke MktÏÞk ϱ.Ϯϴ fhkuz níke. ª yÚkoíktºk{kt fk¤kLkkýktLke Mk{MÞk WËT¼ðu Au.
ª ϮϬϭϭ{kt ð]Ø ÃkwÁ»kkuLke MktÏÞk ϱ.ϭϭ fhkuz níke. ª «{krýík ÔÞÂõík níkkþk yLku rLkhkþk yLkw¼ðu Au.
ª ¼khík{kt MkkiÚke ðÄw ð]ØkuLke MktÏÞk yYýk[÷ «Ëuþ{kt Au. ª hk»xÙLkk rðfkMkLku yðhkuÄu Au.
ª Mkhfkhu ð]Øku {kxu ‘½hzkt ½hku (ð]Øk©{ku) þY fÞkO Au.’
• ¼úük[khLku zk{ðkLkk WÃkkÞku :
ª MktÞwõík hk»xÙku ;h͘EͿ yu ϭϵϵϵLkk ð»koLku ‘yktíkhhk»xÙeÞ ð]Ø
ª ¼úük[khLku Ëqh fhðkLkk WÃkkÞku Lke[u {wsçk Au.
ð»ko’ íkhefu ònuh fÞwO.
ª ¼khík{kt ϭϵϲϰ{kt ‘fuLÿeÞ ÷kt[ Yïík rðhkuÄe çÞqhku’Lke
ª íkk. ϭ÷e ykìfxkuçkhLku yktíkhhk»xÙeÞ Míkhu ‘rðï ð]Ø rËLk’ íkhefu
MÚkkÃkLkk ÚkE su ¼úük[khLku LkkçkwË fhðkLkku «ÞkMk fhu Au.
Wsððk{kt ykðu Au.
ª økwshkík ¼úük[kh VrhÞkË nuÕÃk÷kELk Lktçkh - ϭϴϬϬ Ϯϯϯϰ
• ð]Øku yLku rLk:MknkÞ ÔÞÂõíkykuLkk hûký {kxu ϰϰϰϰ íkuLke {wÏÞ f[uhe þkneçkkøk, y{ËkðkË{kt ykðu÷e Au.
Mkhfkhu ÷eÄu÷kt Ãkøk÷kt Lke[u {wsçk Au : ª ¼úük[khLku yxfkððk ¼khík Mkhfkhu ‘¼úük[kh rðhkuÄe rLkÞ{ku
ª ð]ØkuLku ®nMkk, þku»ký fu yíÞk[khkuLkk hûký {kxu Mkhfkhu fÕÞký - ϭϵϴϴ’ ½zâku.
MktçktÄe fkÞËku - ϮϬϬϳ y{÷{kt {qõÞku. ª fkuE Ãký Wå[ ÃkËkrÄfkheyku, hksfkhýeyku fu Wå[ nkuÆku Äkhý
ª ð]ØkuLke Mkwhûkk yLku Mk÷k{íke {kxu fÕÞký MktçktÄe fkÞËku - ϮϬϬϳ fhíkkt Ãknu÷kt íkuLke ík{k{ MktÃkr¥kLke {krníkeLkwt MkkuøktÄLkk{wt fhðwt
y{÷{kt {qõÞku. VhrsÞkík Au.

¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555) 461

ª {krníke yrÄfkh - ϮϬϬϱ yLku ‘Lkkøkrhf yrÄfkh Ãkºk’ çknkh • ËtzLke òuøkðkE
Ãkkzâku Au.
ª fkuE Ãký {krníke yrÄfkhe {krníkeLkku ykÃkku, yÄwhe {krníke
ª fuLÿ Mkhfkhu nk÷{kt ‘ç÷uf {Lke yuõx - ϮϬϬϱ’ ½zâku. ykÃkku, ¾kuxe {krníke ykÃku, økuh{køkuo Ëkuhíke {krníke ykÃku íkku
ª ¼khík Mkhfkhu ͚&ĞŵĂ͛ VkuhuLk yuõMk[uELÍ {uLkus{uLx yuõx íkuLkku {krníke yrÄfkheLku Ëtz ÚkkÞ Au.
‘{Lke ÷kuLz®høk yuõx’ yLku ‘fMx{ yuõx Äkhk - ϭϯϮ’{kt ª {krníke yrÄfkhLkk fkÞËk, òýfkhe yLku {køkoËþoLk, {u¤ððk
MkwÄkhku fÞkuo. {kxu ËuþLke Mkki «Úk{ nuÕÃk÷kELk Lktçkh - ϵϵϮϰϬ ϴϱϬϬϬ.
ª ¼úük[kh VrhÞkËLke ¾kíkkfeÞ íkÃkkMkLkwt fkÞo ‘økwshkík íkfuËkhe ª økwshkík Mkhfkhu ‘MkŠðMk Ãkkuxo÷’ Mkuðk þY fhe Au.
Mkuðk ykÞkuøk’ økktÄeLkøkh fhu Au.
ª yk Mkuðk ÃkhÚke Lkkøkrhf Ϯϴ sux÷e Mkuðkyku su{kt ykuLk÷kELk
• {krníke {u¤ððkLkku yrÄfkh ͚Zd/ͲϮϬϬϱ͛ yhS, ËMíkkðuòuLke [fkMkýe, Ãku{uLx suðe MkwrðÄkyku yhS fÞko
ª Zd/ͲZŝŐŚƚƚŽŝŶĨŽƌŵĂƚŝŽŶͲϮϬϬϱ ÃkAe Ϯϰ džϳ rËðMk{kt òýe þfu Au.
ª fuLÿ Mkhfkhu ϭϱ{e sqLk, ϮϬϬϱÚke yk fkÞËku y{÷{kt {qõÞku. • çkk¤fkuLku {Vík yLku VhrsÞkík rþûkýLkk n¬Lkku
ª hksÞ Mkhfkhu ϱ{e ykufxkuçkh, ϮϬϬϱÚke yk fkÞËku y{÷{kt fkÞËku ͚ZdͲϮϬϬϵ͛
{qõÞku. Ͳ fuLá Mkhfkhu - ϮϬϬϵLke Mkk÷{kt çkk¤fkuLku {Vík yLku VhrsÞkík
ª nk÷{kt sB{w-fk~{eh{kt Ãký ͚Zd/ͲϮϬϬϱ͛÷køkw Ãkzu Au. rþûkýLkku fkÞËku y{÷{kt {qõÞku.
ª ËuþLke økwÃík[h MktMÚkkyku, hk»xÙeÞ Mkwhûkk, Mk÷k{íkeLke yufíkk ykðe ª hksÞ Mkhfkhu ϭϴVuçkúwykhe, ϮϬϭϮLkk hkus ‘çkk¤fkuLku {Vík
yÃkðkËYÃk MktMÚkkykuLku ͚Zd/ͲϮϬϬϱ͛÷køkw Ãkzíkku LkÚke. yLku VhrsÞkík’ rþûkýLkku fkÞËku y{÷{kt {qõÞku Au.
• {krníke {u¤ððe þe heíku : ª ϲ Úke ϭϰ ð»koLkkt çkk¤fkuLku {Vík yLku VhrsÞkík rþûký ykÃkðwt.
ª yhS MðnMíkkûkh{kt, xkEÃk fheLku fu E - {uE÷ îkhk su-íku ª ZdͲZŝŐŚƚŽĨĚƵĐĂƚŝŽŶͲϮϬϬϵ
rð¼køk{kt fhe þfkÞ. • yk fkÞËku þk {kxu :
ª yhS{kt yhsËkhu VeLke hf{ ðeMk hkufz{kt yÚkðk ÃkkuMx÷ ykuzoh,
ª ¼khíkLkk çktÄkhýLkk ϴϲ{k MkwÄkhk {wsçk ϲ Úke ϭϰ ð»koLkkt çkk¤fkuLku
Ãku - ykuzoh fu MxuBÃk yhS MkkÚku òuzðkLkku hnu Au.
«kÚkr{f rþûký {Vík yLku VhrsÞkík ykÃkðwt.
ª W>fwxwtçkLkk ÔÞÂõíkLku fkuE s Ve fu Lkf÷Lkku [kso [qfððkLkku
ª çkk¤fkuLkkt þkherhf, {kLkrMkf yLku MkðkOrøkf rðfkMk {kxu
nkuíkku LkÚke.
ZdͲϮϬϬϵ
ª {krníke yhS{kt fÞkt fkhýkuÚke {krníke {ktøke Au, íku sýkððkLke
ª ϲ Úke ϭϰ ð»koLkkt çkk¤fkuLku hnuXkýLke ô{h ϲ ð»koÚke nkuðe òuEyu.
sYh LkÚke.
ª nðu yhS ònuh {krníke yrÄfkh ;W/KͿ Lku ykÃkðkLke hnuþu. ª sL{Lkku Ëk¾÷ku Lk nkuÞ íkku «ðuþ ykÃkðkLkku ELkfkh fhe þfkþu Lk®n.
ª ;W/KͿyhSLke yuf Lkf÷ yhsËkhLku ÃkkAe ykÃkþu. ª þk¤k{kt fkuE Ãký òíkLkk ¼u˼kð ðøkh «ðuþ ykÃke þfkþu.
ª yhSLke çkeS Lkf÷{kt ;W/KͿ;/Ϳ ¢{ktz Ëþkoðu Au. ª «ðuþ Mk{Þu fkuE Ãký «fkhLke Ve ÷E þfkíke LkÚke.
ª yhS MðefkÞkoLkk (ϯϬ) rËðMk{kt yhSLkku rLkfkMk ;W/KͿ ª «ðuþ Mk{Þu {kíkk - rÃkíkkLkwt ELxhÔÞw ÷E þfkíkwt LkÚke.
fhþu. ª «ðuþ Mk{Þu Ãkheûkk ÷ELku «ðuþ ykÃke þfkþu Lkrn.
ª òu fkuE Lk{qLkk fu Lkf÷ {ktøke nkuÞ íkku yhsËkh ÃkkMkuÚke Ve fu ª Lkçk¤kt ðøkuo ÃkAkíkðøkkuo ;^fu ^dͿ yLku fu >W fwtxwtçkLkk çkk¤fkuLku
[kso ÷ELku {krníkeLkk W¥khku ykÃkþu. Äkuhý - ϭ {kt (Ϯϱ%)Lke {ÞkoËk{kt VhrsÞkík «ðuþ ykÃkðku.
ª òu {krníke hk»xÙLke, hk»xÙLkk rníkLke, hk»xÙLke økwó çkkçkíkkuLke, ª þk¤k{kt rþûkfku ¾kLkøke xâwþLk [÷kðe þfþu Lkrn.
yËk÷íke, ði¿kkrLkf hnMÞkuLke íkuðe {krníke ykÃkðkLkku ELfkh ª çkk¤fLku «kÚkr{f rþûký Ãkqhwt Lk ÚkkÞ íÞkt MkwÄe þk¤k{ktÚke fkZe
fhe þfu Au. þfkþu Lkrn.
• yÃke÷Lke òuøkðkE : ª ðøko¾tz, «Þkuøk¾tz, [kuϾwt ÃkeðkLkwt Ãkkýe, ðes¤e, {æÞkö
ª W>K fu su - íku rð¼køk ϯϬ rËðMk{kt {krníke Lk ykÃku yÚkðk ¼kusLk, ÷kÞfkíkðk¤k rþûkfku, þk¤kLku yÃkkíkk yLkwËkLkLke
{krníke ykÃkðkLkku ELfkh fhu. òuøkðkE ͚ZdͲϮϬϬϵ͛ {kt fhe Au.
ª íkku ònuh {krníke yrÄfkhe W/K Lku nwf{ {éÞkLkk (ϯϬ) rËðMk{kt ª ͚ZdͲϮϬϬϵ͛ Lkku ¼tøk fhLkkh þk¤kLke {kLÞíkk ÃkkAe ¾U[ðkLke
«Úk{ yÃke÷ fhe þfu Au. òuøkðkE fkÞËk{kt fhðk{kt ykðe Au.
ª yk {kxu yhsËkhu fkuE Ve [qfððe Ãkzíke LkÚke. • yÒk Mk÷k{íkeLkku fkÞËku - ϮϬϭϯ;ZdͲϮϬϭϯͿ
ª «Úk{ yÃke÷{kt fkuE rLkýoÞ Lk ykðu íkku (ϵϬ) rËðMk{kt hksÞLkk ª fuLÿ Mkhfkhu ϱ- sw÷kE, ϮϬϭϯLkk hkusÚke yk ÞkËku y{÷{kt
{wÏÞ {krníke yrÄfkheLku yÃke÷ fhe þfu Au. {qõÞku.

462 ¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555)

• yÒk Mk÷k{íke rðÄuÞf sYrhÞkíkku (nuíkwyku) : ϱ. ........... Lku çktÄkhýLkku ykí{k fnu Au.
ª ËuþLke ðMíke Ëhuf Mk{Þu, Ãkqhíkk «{ký{kt, MkMíkk Ëhu, økwýð¥kkðk¤wt ;Ϳ MðíktºkíkkLkk yrÄfkh ;Ϳ Mk{kLkíkkLkk yrÄfkh
yLkks Ãkqhwt Ãkkzðwt. ;Ϳ çktÄkhýeÞ E÷kòuLkk yrÄfkh
ª ònuh rðíkhý «ýk÷e, ;W^ͿLku ðÄw MkwáZ, ÃkkhËþof yLku Mkh¤ ϲ. ykÃkýk Mk{ks{kt MkkiÚke ðÄw yMkwhrûkík ðøko ......Lkku Au.
çkLkkððk. ;Ϳ çkk¤fku ;Ϳ †eyku
ª ytíÞkuËÞ ÞkusLkk {kxu W> fwxwtçkkuLku yÒk Mkwhûkk, Ãkku»kýûk{
;Ϳ ð]Øku
yknkh yLku hkník Ëhu yLkks {¤e hnu íku {kxu.
ϳ. MktÞwõík hk»xÙkuyu [Link]. ........{kt {kLkðnfkuLkwt ½ku»kýkÃkºk ònuh
ª øk¼oðíke †eykuLku Ãkku»kýÞwõík yLkksLke MknkÞ fhðk {kxu
fÞwO níkwt.
• fux÷ef ÄkhkfeÞ òuøkðkE : ;Ϳ ϭϵϴϬ ;Ϳ ϭϵϴϱ
ª ‘{k yLLkÃkq ý ko Þku s Lkk’ îkhk økk{ fu þnu h rðMíkkh{kt ;Ϳ ϭϵϵϮ
sYrhÞkík{tË, {æÞ{ðøko fu økheçk fwxwtçk ;W>Ϳ Lku ðksçke ¼kðÚke
yLkks ykÃkðk{kt ykðu Au.
ϴ. çkk¤{sqhe yu ...... Mk{MÞk Au.
ª ‘{k yLLkÃkqýko ÞkusLkk’ økwshkíkLkk ϯ.ϴϮ fhkuz LkkøkrhfkuLku ;Ϳ ðirïf ;Ϳ hk»xÙeÞ
yLkks ÃkqÁt Ãkkzu Au. ;Ϳ «kËurþf
ª hksÞLkkt ‘ytíÞkuËÞ fwxwtçkkuLku’ «rík{kMk ϯϱ rf.økúk yLkks ϵ. .......... ð»koÚke ykuAe ô{hLkk ©r{fLku çkk¤{sqh fu
{Vík{kt ykÃkðk{kt ykðu Au. çkk¤©r{f fnuðkÞ Au.
ª økwshkík Mkhfkh ‘ytíÞkuËÞ yLku W> fwtxwtçkkuLku Ëh {rnLku ¾ktz, ;Ϳ ϭϲ ;Ϳ ϭϰ
{eXwt, fuhkuMkeLk, ð»ko{kt çku ð¾ík ¾kãíku÷ huþ®LkøkLke ËwfkLk {khVík ;Ϳ ϭϴ
{¤e hnu Au.
ϭϬ. ÞwrLkMkuVLkk ynuðk÷ {wsçk, çkk¤{sqhkuLke MktÏÞk fw÷ ðMíkeLkk
ª ònuh rðíkhý «ýk÷e ;W^Ϳ{kt ¼úük[kh yxfkððk {kxu çkkÞku «{ký{kt rðï{kt MkkiÚke ðÄkhu ...... {kt Au.
{urxÙf yku¤¾, yurÃkf fkzo, çkkhfkuzuz, huþLkfkzo, yLLkfqÃkLk fu
;Ϳ ¼khík ;Ϳ [eLk
ðuçkufu{uhkÚke E{us ÷uðkLkkt Ãkøk÷kt ¼ÞkO Au.
;Ϳ y{urhfk
ª ònuh rðíkhý «ýk÷e ;W^Ϳîkhk ½ô Ϯ rf.økúk, [ku¾k ϯ
rf.økúk., {kuxwt (òzwt) yLkks ϭ rf.økúk, ykÃkðk{kt ykðu Au. ϭϭ. çkk¤©r{f yu ©{Lkwt MkMíkk{kt MkMíkwt ....... Lkwt MkkÄLk Au.
ª yk ÞkusLkk nuX¤ hksÞ Mkhfkh ÷k¼kÚkeoykuLku ¼kusLk fu yLkksLkk ;Ϳ WíÃkkËLk ;Ϳ ðuÃkkh
çkË÷k{kt ‘yÒk Mkwhûkk ¼ÚÚkwt’ ykÃku Au. ;Ϳ ¾uíke
ª fuLÿ Mkhfkhu øk¼oðíke †eykuLku MknkÞYÃku ϲϬϬϬ Yk. [qfðu Au. ϭϮ. hkßÞ Mkhfkhkuyu ........Lke ðÞsqÚkLkkt çkk¤fkuLku {Vík yLku
ª yLkks rðíkhý ÔÞðMÚkkLkwt rLkÞ{Lk rLkÞtºký yLku VrhÞkË fhðk VhrsÞkík rþûký {u¤ððkLkku yrÄfkh MktçktÄe fkÞËku- ϮϬϬϵ
hksÞ{kt ‘hksÞ yÒk ykÞkuøk’Lke h[Lkk ÚkE. y{÷{kt {wõÞku Au.
• rðfÕÃk ;Ϳ ϴÚke ϭϲ ;Ϳ ϱ Úke ϭϮ
ϭ. ¼khíkeÞ Mk{ks{kt ÃkrhðíkoLk ÷kðLkkhwt {wÏÞ Ãkrhçk¤ ...... Au. ;Ϳ ϲ Úke ϭϰ
;Ϳ Ãkrù{efhý ;Ϳ YrZyku ϭϯ. ð] Ø ku yLku rLk:MknkÞ ÔÞÂõíkyku Lke Mk{MÞkykuL kku «§
......... Au.
;Ϳ Mkkûkhíkk
Ϯ. {kLkð yrÄfkhku yu .....Lkwt yrLkðkÞo ÷ûký Au. ;Ϳ hk»xÙÔÞkÃke ;Ϳ rðïÔÞkÃke
;Ϳ Lkkøkrhfíkk ;Ϳ çktÄkhý ;Ϳ «kËurþf
ϭϰ. ¼khík{kt ykhkuøÞrð»kÞf MkuðkkuLku fkhýu ÔÞÂõíkLkk Mkhuhkþ
;Ϳ MktMf]rík
ykÞw»Þ{kt ....... ð»koLkku ðÄkhku ÚkÞku Au.
ϯ. ........... {kLkðnfkuLkwt ½ku»kýkÃkºk ½kur»kík fÞwO níkwt.
;Ϳ ϰ.ϯ ;Ϳ ϳ.ϱ
;Ϳ rðïçkuLfu ;Ϳ økúux rçkúxLku
;Ϳ ϴ.Ϯ
;Ϳ MktÞwõík hk»xÙkuyu
ϭϱ. ¼khík{kt [Link]. ϮϬϭϱ{kt «òLkwt Mkhuhkþ ykÞw»Þ ....... ð»koLkwt
ϰ. ¼khíkLkk çktÄkhýu ËuþLkk Ëhuf LkkøkrhfLku fkuE Ãký òíkLkk ÚkÞwt Au.
¼u˼kð rðLkk ....... {q¤¼wík yrÄfkhku ykÃÞk Au.
;Ϳ ϲϯ.Ϯ ;Ϳ ϲϳ.ϱ
;Ϳ Ãkkt[ ;Ϳ A
;Ϳ ϳϮ.ϴ
;Ϳ Mkkík

¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555) 463

ϭϲ. ¼khík{kt [Link]. ϮϬϬϭͲϭϭLkk ËkÞfk{kt ð]ØkuLke MktÏÞk{kt Ϯϳ. økwshkík Mkhfkhu ‘økwshkík {krníke yrÄfkh çkkçkíkLkk rLkÞ{ku
....... fhkuzLkku ðÄkhku ÚkÞku Au. -ϮϬϬϱ’ ............Lkk hkus çknkh Ãkkzâk yLku y{÷ef]ík
;Ϳ Ϯ.ϳϱ ;Ϳ ϲ.ϱ fÞko Au.
;Ϳ ϭ.ϳϱ ;Ϳ ϱ ykìõxkuçkh ;Ϳ ϭϱ sqLk
ϭϳ. ¼khík{kt [Link]. ϮϬϭϭ{kt yu f yt Ë ks {w s çk ð] Ø ;Ϳ ϮϬ {k[o
{rn÷kykuLke MktÏÞk ........ fhkuz níke. Ϯϴ. fuLÿ Mkhfkhu [Link]. ........{kt çkk¤fkuLku {Vík yLku VhrsÞkík
;Ϳ ϲ.Ϯϴ ;Ϳ ϱ.ϭϭ rþûkýLkk yrÄfkhLkku fkÞËku y{÷{kt {qõÞku Au.
;Ϳ ϱ.Ϯϴ ;Ϳ ϮϬϭϮ ;Ϳ ϮϬϬϮ
ϭϴ. ¼khík{kt [Link]. ϮϬϭϭ{kt yuf ytËks {wsçk ð]Ø Ãkwhw»kkuLke ;Ϳ ϮϬϬϵ
MktÏÞk ....... fhkuz níke. Ϯϵ. økwshkík Mkhfkhu ......, ϮϬϭϮLkk hkus ‘çkk¤fkuLku {Vík yLku
;Ϳ ϱ.Ϯϴ ;Ϳ ϲ.Ϯϲ VhrsÞkík rþûkýLkk nfLkk rLkÞ{ku ϮϬϭϮ’ ònuh fÞko Au.
;Ϳ ϱ.ϭϭ ;Ϳ Ϯϭ LkðuBçkh ;Ϳ ϭϴ Vuçkúwykhe
ϭϵ. ¼khíkLke ð]ØkuLke MkkiÚke ðÄkhu ðMíke .......{kt Au. ;Ϳ ϭϬ sqLk
;Ϳ fuh÷ ;Ϳ {nkhk»xÙ ϯϬ. fuLÿ Mkhfkhu ........, ϮϬϭϯLkk hkus ‘hk»xÙeÞ yÒk Mk÷k{íke
;Ϳ yhwýk[÷ «Ëuþ fkÞËku’ y{÷{kt {qõÞku Au.
ϮϬ. økwshkík{kt ð]ØkuLke MktÏÞk MkkiÚke ytËksu ........... ÷k¾Úke ;Ϳ ϱ sw÷kE ;Ϳ ϭϬ swLk
ðÄkhu Au. ;Ϳ ϭ rzMkuBçkh
;Ϳ ϰϮ ;Ϳ ϯϱ ϯϭ. ònuh rðíkhý «ýk÷eLku ðÄw MkwáZ çkLkkððk {kxu ..........
;Ϳ ϯϴ Lkk{Lke çkkçkík y{÷{kt {qfe Au.
Ϯϭ. MktÞwõík hk»xÙku ;hEͿ yu [Link]. ϭϵϵϵLkk ð»koLku .......... íkhefu ;Ϳ [Link]{. fkzo ;Ϳ çkkÞku{urxÙf yku¤¾
½kur»kík fÞwO níkwt. ;Ϳ fwxwtçk huþLkfkzo
;Ϳ yktíkhhk»xÙeÞ ð]Ø ð»ko ;Ϳ yktíkhhk»xÙeÞ Ãkwhw»k ð»ko ϯϮ. rËÔÞktøk çkk¤fku ykÃkýk Mk{ksLkwt ....... ytøk Au.
;Ϳ yktíkhhk»xÙeÞ {rn÷k ð»ko ;Ϳ ði[krhf ;Ϳ Mkk{krsf
ϮϮ. yktíkhhk»xÙeÞ Míkhu Ëh ð»kuo .......Lkk rËðMkLku ‘rðï ð]Ø rËLk’ ;Ϳ yrð¼kßÞ
íkhefu Qsððk{kt ykðu Au. ϯϯ. rËÔÞktøk çkk¤fkuLke ........ rðfMkkððk {kxu ¾kMk Mkk{krsf
;Ϳ ϭ ykìõxkuçkh ;Ϳ ϭϮ {k[o yLku þiûkrýf MkuðkykuLke sYh Ãkzu Au.
;Ϳ ϭϬ rzMkuBçkh ;Ϳ ûk{íkkyku ;Ϳ MktðuËLkkyku
Ϯϯ. ‘ð]Øku ytøkuLke hk»xÙeÞ Lkerík’ ......... fuLÿ Mkhfkh îkhk ;Ϳ þkherhf þÂõík
y{÷{kt ykðe Au. ϯϰ. rËÔÞktøk ÔÞÂõíkyku Mk{ksLkk Ëhuf ûkuºk{kt ...... fhe þfu íkuðku
;Ϳ ϮϬϬϭ ;Ϳ ϭϵϴϬ rMkØktík Mðefkhðk{kt ykÔÞku Au.
;Ϳ ϭϵϵϵ ;Ϳ MknÞkuøk ;Ϳ Mkn¼køkeËkhe
Ϯϰ. ¼úük[kh yu ........ Ëq»ký Au. ;Ϳ yufYÃkíkk
;Ϳ «kËurþf ;Ϳ hk»xÙeÞ ϯϱ. rËÔÞktøk rðãkÚkeoykuLku ònuh Ãkheûkkyku{kt ºký f÷kfLkk
;Ϳ ðirïf «§Ãkºk{kt ....... r{rLkxLkku Mk{Þ ðÄw ykÃkðk{kt ykðu Au.
Ϯϱ. ¼khík{kt [Link]. .......{kt ‘fuLÿeÞ ÷kt[hwïík rðhkuÄe çÞqhku’Lke ;Ϳ ϭϬ ;Ϳ ϮϬ
MÚkkÃkLkk fhe Au. ;Ϳ ϯϬ
;Ϳ ϭϵϱϮ ;Ϳ ϭϵϲϰ ϯϲ. rËÔÞktøksLkkuLkku rðfkMk fhðku yu ykÃkýk MkkiLke .......... Vhs
;Ϳ ϭϵϳϮ Au.
Ϯϲ. fu L ÿ Mkhfkhu {krníke {u ¤ ððkLkk yrÄfkh çkkçkíkLkku ;Ϳ Mkk{qrnf ;Ϳ Mkk{krsf
yrÄrLkÞ{ ......., ϮϬϬϱLkk hkus çknkh Ãkkzâku Au. ;Ϳ ykŠÚkf
;Ϳ ϭϱ sqLk ;Ϳ ϱ {k[o
;Ϳ Ϯ ykìõxkuçkh
464 ¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555)
ϯϳ. Lke[uLkk Ãkife fÞwt/fÞkt rðÄkLkku MkíÞ Au? ϯϵ. Lke[uLkk Ãkife fÞwt/fÞkt rðÄkLkku MkíÞ Au?
ϭ) ¼khík{kt ϭϵϲϰ{kt ‘fuLÿeÞ ÷kt [ Yïík rðhkuÄ e ϭ) Ëh ð»kuo ϭ ykìõxkuçkhLkk rËðMku ‘rðï ð]ØrËLk’ íkhefu
çÞqhku’Lke MÚkkÃkLkk fhe. Qsððk{kt ykðu Au.
Ϯ) ¼úük[khLku yxfkððk ¼khík Mkhfkhu “¼úü k[kh Ϯ) çktÄkhýeÞ R÷kòuLkku nf ‘çktÄkhýLkku ykí{k’ fnuðkÞ
rðhkuÄe rLkÞ{ku-ϭϵϴϴ ½zâku. Au.
ϯ) {kíkk-rÃkíkk yLku rMkrLkÞh rMkrxÍLMkLke MkkhMkt¼k¤ yLku ϯ) økwshkík Mkhfkhu ϱ ykìfxkuçkh, ϮϬϬϱLkk hkus økwshkík
fÕÞký fkÞËku ϮϬϬϳ y{÷{kt {qõÞku Au. {krníke yrÄfkh çkkçkíkLkk rLkÞ{ku çknkh Ãkkzâk níkk.
;Ϳ{kºk ϯMkíÞ ;Ϳϭ yLku ϮMkíÞ ;Ϳ ϭ, Ϯ MkíÞ ;Ϳ Ϯ, ϯ MkíÞ
;Ϳ ϭ yLku ϯMkíÞ ;Ϳ çkÄk s MkíÞ Au. ;Ϳ yuf Ãký MkíÞ LkÚke. ;Ϳ çkÄk s MkíÞ Au.
ϯϴ. Lke[uLkk òuzfkt òuzku.
1. Right to Education A. [Link].ϭϵϵϮ
2. Charter of Rights B. [Link].ϮϬϬϱ
3. Right to Information C. [Link].ϮϬϬϵ
4. Right to Food D. [Link].ϮϬϭϯ
;Ϳ (1-C), (2-A), (3-B), (4-D)
;Ϳ (1-A), (2-B), (3-C), (4-D)
;Ϳ (1-B), (2-C), (3-A), (4-D)
;Ϳ (1-D), (2-C), (3-B), (4-A)

: sðkçkku :
(ϭ)  (Ϯ)  (ϯ)  (ϰ)  (ϱ)  (ϲ)  (ϳ)  (ϴ)  (ϵ) 
(ϭϬ)  (ϭϭ)  (ϭϮ)  (ϭϯ)  (ϭϰ)  (ϭϱ)  (ϭϲ)  (ϭϳ)  (ϭϴ) 
(ϭϵ)  (ϮϬ)  (Ϯϭ)  (ϮϮ)  (Ϯϯ)  (Ϯϰ)  (Ϯϱ)  (Ϯϲ)  (Ϯϳ) 
(Ϯϴ)  (Ϯϵ)  (ϯϬ)  (ϯϭ)  (ϯϮ)  (ϯϯ)  (ϯϰ)  (ϯϱ)  (ϯϲ) 
(ϯϳ)  (ϯϴ)  (ϯϵ) 

¿kkLk ÷kEð, økktÄeLkøkh ({ku. : 8469677555) 465