1879
rok kalendarzowy w XIX wieku
Ten artykuł od 2021-05 wymaga zweryfikowania podanych informacji. |
Rządzący państwami w 1879
Wydarzenia w Polsce
edytuj- 23 sierpnia – uruchomiono komunikację tramwajową w Szczecinie.
- 4 września – w Aleksandrowie Kujawskim spotkali się car Wszechrusi Aleksander II i cesarz Niemiec Wilhelm I.
- 27 września – otwarto Port Drzewny w Bydgoszczy.
- 7 października – uchwałą Rady Miasta Krakowa w Sukiennicach powstało Muzeum Narodowe w Krakowie.
- Florian Ceynowa zaproponował pisaną wersję języka kaszubskiego.
- Otwarcie gmachu Szkoły Sztuk Pięknych.
Wydarzenia na świecie
edytuj- 11 stycznia – początek półrocznego brytyjsko-zuluskiego konfliktu zbrojnego.
- 22 stycznia – w bitwie pod Isandlwana 22 tys. Zulusów rozbiło całkowicie liczący 1400 żołnierzy oddział brytyjski.
- 25 stycznia:
- ukazało się pierwsze wydanie japońskiego dziennika Asahi Shimbun.
- założono Bułgarski Bank Narodowy.
- 10 lutego – w Wielkim Tyrnowie zebrał się po raz pierwszy bułgarski parlament.
- 14 lutego – wybuchła wojna saletrzana, wojska chilijskie zajmują boliwijską Antofagastę.
- 21 lutego – Jakub Chan został emirem Afganistanu.
- 27 lutego – Constantin Fahlberg i Ira Remsen z Johns Hopkins University w Baltimore odkryli sacharynę.
- 11 marca – Japonia zaanektowała Królestwo Riukiu.
- 12 marca – zwycięstwo Zulusów nad wojskami brytyjskimi w bitwie pod Intombe.
- 28 marca – armia Zulusów pokonała Brytyjczyków w bitwie pod Hlobane.
- 29 marca:
- w Moskwie odbyła się premiera opery Eugeniusz Oniegin Piotra Czajkowskiego.
- zwycięstwo wojsk brytyjskich nad Zulusami w bitwie pod Kambulą.
- 31 marca – w Wenezueli została wprowadzona nowa waluta narodowa – boliwar.
- 3 kwietnia:
- Sofia została stolicą autonomicznego Księstwa Bułgarii.
- w Holandii założono Partię Antyrewolucyjną.
- 5 kwietnia:
- wojna o saletrę: Chile wypowiedziało wojnę Peru i Boliwii.
- we Florencji wyjechał na trasę pierwszy tramwaj konny.
- 19 kwietnia – austriacki astronom Johann Palisa odkrył planetoidę (195) Eurykleia.
- 29 kwietnia – Aleksander I Battenberg został pierwszym władcą (z tytułem księcia) niepodległej Bułgarii.
- 2 maja – powstała Hiszpańska Socjalistyczna Partia Robotnicza (PSOE).
- 10 maja – w amerykańskim stanie Iowa spadł meteoryt Estherville.
- 14 maja – amerykański astronom Christian Peters odkrył planetoidę (196) Philomela.
- 21 maja – wojna o saletrę: Peru pokonało chilijską flotę w bitwie pod Iquique.
- 26 maja – podpisano afgańsko-brytyjski traktat pokojowy w Gandamak.
- 13 czerwca – francuski astronom Alphonse Borrelly odkrył planetoidę (198) Ampella.
- 1 lipca – ukazało się pierwsze wydanie Strażnicy Syjońskiej (obecnie znana jako Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy), wydawnictwo Świadków Jehowy.
- 4 lipca – zwycięstwo Brytyjczyków nad Zulusami w bitwie pod Ulundi.
- 17 lipca – Todor Burmow został pierwszym premierem Bułgarii.
- 4 sierpnia – papież Leon XIII opublikował encyklikę Aeterni Patris.
- 5 sierpnia – we Francji wprowadzono Gabaryt Freycineta – standard dotyczący wymiarów śluz na śródlądowych drogach wodnych oraz maksymalnych gabarytów statków mogących z nich korzystać.
- 21 sierpnia – objawienie Matki Boskiej w irlandzkim Knock.
- 27 sierpnia – powstała Narodna Wola, rosyjska organizacja rewolucyjna.
- 5 września – Claude Monet namalował portret Camille na łożu śmierci, przedstawiający jego umierającą na raka żonę.
- 20 września – założono najstarszy na wyspie Irlandia klub piłkarski Cliftonville Belfast.
- 6 października – II wojna brytyjsko-afgańska: Brytyjczycy odnieśli zwycięstwo w bitwie pod Czahar Asiab, co otworzyło im drogę do zdobycia Kabulu.
- 7 października – Niemcy i Austro-Węgry zawarły Dwuprzymierze.
- 8 października – wojna o saletrę: flota chilijska pokonała peruwiańską w bitwie pod Angamos.
- 13 października – austriacki astronom Johann Palisa odkrył planetoidę Martha.
- 21 października – w Menlo Park w stanie New Jersey zespół badawczy pod kierownictwem Thomasa Edisona skonstruował pierwszą w pełni użyteczną żarówkę z grafitowym żarnikiem, świecącą przez kilkadziesiąt godzin.
- 2 listopada – wojna o saletrę: siły chilijskie ostrzelały i przeprowadziły udany desant na peruwiański port Pisagua.
- 4 listopada – James Jacob Ritty opatentował kasę automatyczną.
- 27 listopada – wojna o saletrę: zwycięstwo wojsk peruwiańskich nad chilijskimi w bitwie pod Tarapacá.
- 29 listopada – król Hiszpanii Alfons XII ożenił się po raz drugi, z arcyksiężniczką austriacką Marią Krystyną.
- 15 grudnia – II wojna brytyjsko-afgańska: rozpoczęła się bitwa pod Kabulem.
- 28 grudnia:
- Charles de Freycinet został premierem Francji.
- w Szkocji 75 osób zginęło w wyniku runięcia mostu kolejowego nad rzeką Tay pod jadącym po nim pociągiem osobowym.
- 31 grudnia – Thomas Alva Edison zaprezentował publicznie oświetlenie elektryczne.
- W Davos powstał pierwszy tor saneczkowy.
Urodzili się
edytuj- 1 stycznia:
- Mieczysława Ćwiklińska, polska aktorka (zm. 1972)
- Edward Morgan Forster, angielski prozaik i krytyk literacki (zm. 1970)
- William Fox, amerykański producent filmowy (zm. 1952)
- Ernest Jones, walijski psychoanalityk (zm. 1958)
- Adomas Varnas, litewski malarz, grafik, fotograf (zm. 1979)
- 2 stycznia:
- Rudolf Bauer, węgierski lekkoatleta, dyskobol (zm. 1932)
- Zygmunt Hübner, polski prawnik, polityk, minister spraw wewnętrznych (zm. 1966)
- 3 stycznia:
- Grace Coolidge, amerykańska pierwsza dama (zm. 1957)
- Steponas Kairys, litewski polityk (zm. 1964)
- 4 stycznia – Piet Dickentman, holenderski kolarz torowy (zm. 1950)
- 5 stycznia – Hans Eppinger, austriacki lekarz (zm. 1946)
- 14 stycznia – Eduard Essen, radziecki polityk (zm. 1931)
- 15 stycznia – Mazo de la Roche, kanadyjska pisarka (zm. 1961)
- 18 stycznia – Henri Giraud, francuski generał, dowódca sił francuskich w operacji „Torch” w Afryce w czasie II wojny światowej (zm. 1949)
- 19 stycznia – Simeon Radew (bułg. Симеон Трайчев Радев), bułgarski dyplomata, pisarz, dziennikarz (zm. 1967)
- 21 stycznia – Pierre Gauthier, francuski żeglarz, medalista olimpijski (zm. ?)
- 22 stycznia – Joseph Wittig, niemiecki profesor teologii, filozof i pisarz (zm. 1949)
- 11 lutego – Nils Persson, szwedzki żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1941)
- 14 lutego – Kajetan Catanoso, włoski duchowny katolicki, założyciel Zgromadzenia Córek św. Weroniki, Misjonarek Świętego Oblicza, święty katolicki (zm. 1963)
- 16 lutego – Amelia Rotter-Jarnińska, polska aktorka (zm. 1942)
- 21 lutego – Walter Drake, nowozelandzki rugbysta (zm. 1941)
- 27 lutego – Józef Montwiłł-Mirecki, socjalista, bojownik PPS (zm. 1908)
- 9 marca – Agnes Miegel, niemiecka poetka i dziennikarka (zm. 1964)
- 14 marca – Albert Einstein, niemieckojęzyczny fizyk pochodzenia żydowskiego, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki (zm. 1955)
- 22 marca – Alexandre Cingria, szwajcarski artysta plastyk i publicysta (zm. 1945)
- 30 marca – Bernhard Schmidt, optyk i astronom pochodzenia estońskiego (zm. 1935)
- 1 kwietnia – Antoni Maria Emilian Hoborski, polski matematyk, przedstawiciel krakowskiej szkoły matematycznej, pierwszy rektor Akademii Górniczo-Hutniczej (zm. 1940)
- 5 kwietnia – Daria Andiarena Sagaseta, hiszpańska zakonnica, męczennica, błogosławiona katolicka (zm. 1936)
- 12 kwietnia – Konstanty Michalski, polski duchowny katolicki, filozof, historyk filozofii (zm. 1947)
- 13 kwietnia – Johan Petter Åhlén, szwedzki przedsiębiorca i curler (zm. 1939)
- 14 kwietnia:
- James Branch Cabell, amerykański pisarz (zm. 1958)
- Rita von Gaudecker, niemiecka pisarka (zm. 1968)
- Walerian Górski, polski działacz ludowy, polityk, poseł na Sejm Ustawodawczy (zm. 1939)
- 15 kwietnia – Zygmunt Słomiński, polski polityk, prezydent Warszawy (zm. 1943)
- 22 kwietnia – Przemysław Podgórski, polski działacz niepodległościowy, inżynier (zm. 1953)
- 23 kwietnia – Joachim Ferrer Adell, hiszpański kapucyn, błogosławiony katolicki (zm. 1936)
- 26 kwietnia – Owen Willans Richardson, angielski fizyk (zm. 1959)
- 2 maja:
- James Francis Byrnes, amerykański polityk, senator ze stanu Karolina Południowa (zm. 1972)
- Helena Radlińska, polska humanistka, pedagog (zm. 1954)
- 3 maja – Alice Masaryková, czechosłowacka pierwsza dama, działaczka społeczna (zm. 1966)
- 9 maja – Wacław Dąbrowski, polski mikrobiolog (zm. 1962)
- 22 maja – Symon Petlura (ukr. Си́мон Васи́льович Петлю́ра), ukraiński polityk i ataman (zm. 1926)
- 28 maja – Milutin Milanković (cyr. Милутин Миланковић), serbski matematyk, geofizyk i astrofizyk oraz pisarz (zm. 1958)
- 6 czerwca – Władysław Jarocki, polski malarz (zm. 1965)
- 5 lipca:
- Volkmar Andreae, szwajcarski kompozytor (zm. 1962)
- Ludwik Abramowicz-Niepokójczycki, polsko-litewski aktywista (krajowcy), redaktor, historyk drukarstwa (zm. 1939)
- Wanda Landowska, polska klawesynistka, pianistka, kompozytorka (zm. 1959)
- 18 lipca:
- Erik Severin, szwedzki curler (zm. 1942)
- Karol Wojtyła senior, polski wojskowy (zm. 1941)
- 24 lipca – Helena Schrammówna, polska malarka, badaczka sztuki ludowej (zm. 1942)
- 26 lipca – Anna Paradowska-Szelągowska, polska działaczka społeczna (zm. 1962)
- 27 lipca – Stanisław Ligoń, polski pisarz, malarz, ilustrator, radiowiec, dyrektor katowickiej rozgłośni Polskiego Radia (zm. 1954)
- 5 sierpnia – Vladimir Aïtoff, francuski lekarz i rugbysta, medalista olimpijski (zm. 1963)
- 8 sierpnia:
- Hisaichi Terauchi (寺内 寿一), japoński marszałek polny (zm. 1946)
- Emiliano Zapata, meksykański anarchista i rewolucjonista (zm. 1919)
- 11 sierpnia – Józef Maria Ferrándiz Hernández, hiszpański duchowny katolicki, męczennik, błogosławiony (zm. 1936)
- 13 sierpnia – Aleksandr Rodzianko, rosyjski generał, pisarz emigracyjny (zm. 1970)
- 20 sierpnia – Władysław Pluciński, pułkownik piechoty Wojska Polskiego (zm. 1954)
- 24 sierpnia – Georg Westling, fiński żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1930)
- 28 sierpnia – Lucjan Kaulek, francuski inżynier, który przyczynił się do uznania przez Francję w 1918 rządu niepodległej Polski (zm. 1941)
- 30 sierpnia – Heinrich Steinitz, austriacki adwokat, pisarz i działacz socjalistyczny (zm. 1942)
- 31 sierpnia – Alma Mahler-Werfel, austriacka skandalistka, znana z wielu romansów (zm. 1964)
- 2 września – Isidro Ayora, ekwadorski lekarz, polityk, prezydent Ekwadoru (zm. 1978)
- 9 września – Mikołaj Kiedacz, polski prawnik, polityk, prezydent Poznania (zm. 1939)
- 13 września – Annie Kenney, brytyjska sufrażystka (zm. 1953)
- 14 września – Andreas Brecke, norweski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1952)
- 19 września – Narcyz Turchan, polski franciszkanin, męczennik, błogosławiony (zm. 1942)
- 28 września – Benjamin Christensen duński reżyser, aktor i scenarzysta (zm. 1959)
- 29 września – Nils Bertelsen, norweski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1958)
- 4 października – Helena Rzeszotarska, polska nauczycielka i pedagog (zm. 1976)
- 8 października – Chen Duxiu (chin. upr. 陈独秀), chiński polityk, pierwszy przywódca Komunistycznej Partii Chin (zm. 1942)
- 9 października – Max von Laue, niemiecki fizyk, prekursor analizy rentgenowskiej, laureat Nagrody Nobla (zm. 1960)
- 11 października – Wacław Wojewódzki, polski inżynier, prezydent Łodzi (zm. 1939)
- 12 października – Maria Marta (Kazimiera Wołowska), polska niepokalanka, męczennica, błogosławiona katolicka (zm. 1942)
- 13 października – Karl Jenne, niemiecki taternik (zm. 1911)
- 14 października – Miles Franklin, australijska pisarka i feministka (zm. 1954)
- 15 października – Amelia Hertzówna, polska historyk kultury, dramatopisarka (zm. 1942)
- 18 października – Grzegorz Fitelberg, polski dyrygent, kompozytor i skrzypek (zm. 1953)
- 2 listopada – Walery Sławek, polski polityk, trzykrotny premier RP (zm. 1939)
- 4 listopada – Leonid Fiodorow, pierwszy egzarcha Kościoła katolickiego obrządku bizantyjsko-rosyjskiego, błogosławiony katolicki (zm. 1935)
- 7 listopada – Lew Trocki (ros. Лев Давидович Троцкий), rewolucjonista rosyjski (zm. 1940)
- 11 listopada – Reinhard Machold, austriacki polityk i samorządowiec (zm. 1961)
- 13 listopada – Alicja Simon, polska muzykolog, profesor (zm. 1958)
- 27 listopada:
- Gil Andersen, norwesko-amerykański kierowca wyścigowy (zm. 1935)
- Hryćko Czuprynka, ukraiński poeta (zm. 1919 lub 1921)
- Valter Jung, fiński architekt pochodzenia niemieckiego (zm. 1946)
- Adam Tadeusz Wieniawski, polski kompozytor, pedagog (zm. 1950)
- 3 grudnia – Hugo Henry Riemer, amerykański działacz religijny, członek Ciała Kierowniczego Świadków Jehowy (zm. 1965)
- 12 grudnia – Laura Hope Crews, amerykańska aktorka (zm. 1942)
- 20 grudnia – Irena Kosmowska, polska działaczka niepodległościowa, ludowa i oświatowa, polityk, poseł na Sejm RP (zm. 1945)
- 24 grudnia – Aleksandra meklemburska, królowa Danii (zm. 1952)
- 29 grudnia:
- Giovanni DeCecca, działacz religijny, członek zarządu Towarzystwa Strażnica Świadków Jehowy (zm. 1965)
- Ellen Gleditsch, norweska chemiczka (zm. 1968)
- 30 grudnia – Ramana Maharishi (tamilski இரமண மகரிஷி), święty hinduizmu, mistrz duchowy (zm. 1950)
- 31 grudnia – Vilhelm Vett, duński żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1962)
Zmarli
edytuj- 26 stycznia – Julia Margaret Cameron, angielska fotografka (ur. 1815)
- 10 lutego:
- Honoré Daumier, francuski malarz, grafik, rysownik i rzeźbiarz (ur. 1808)
- Paul Gervais, francuski zoolog i paleontolog (ur. 1816)
- 27 marca – Dezydery Chłapowski, polski generał powstania listopadowego, działacz gospodarczy, prekursor pracy organicznej (ur. 1788)
- 12 kwietnia – August von Fligely, austriacki generał porucznik, geograf i kartograf (ur. 1810)
- 16 kwietnia – Bernadeta Soubirous, francuska zakonnica, świadek objawień w Lourdes, święta katolicka (ur. 1844)
- 7 maja – Charles de Coster, belgijski pisarz (ur. 1827)
- 9 maja – Maria Teresa od Jezusa, niemiecka zakonnica, błogosławiona katolicka (ur. 1797)
- 1 czerwca – Napoleon IV Bonaparte, pretendent do tronu cesarskiego Francji (ur. 1856)
- 27 czerwca – Małgorzata Bays, szwajcarska tercjarka franciszkańska, stygmatyczka, błogosławiona katolicka (ur. 1815)
- 2 sierpnia – Kazimierz Władysław Wóycicki, polski literat i wydawca, historyk Warszawy (ur. 1807)
- 11 sierpnia – Alojzy Biraghi, włoski duchowny katolicki, błogosławiony (ur. 1801)
- 7 września – Adolf Harless, niemiecki teolog luterański (ur. 1806)
- 2 października – Antoni Chevrier, francuski duchowny katolicki, błogosławiony (ur. 1826)
- 18 października – Carl Hartwig, kupiec, spedytor (ur. 1832)
- 2 listopada – Jakob Heine, niemiecki lekarz, znany ze swych badań nad chorobą polio (ur. 1800)
- 5 listopada – James Clerk Maxwell, fizyk szkocki (ur. 1831)
- 8 listopada – Jan Baranowski, polski astronom, przyrodnik (ur. 1800)
- data dzienna nieznana:
- Ján Ruman Driečny (młodszy), słowacki myśliwy i przewodnik tatrzański (ur. ok. 1840)
Święta ruchome
edytuj- Tłusty czwartek: 20 lutego
- Ostatki: 25 lutego
- Popielec: 26 lutego
- Niedziela Palmowa: 6 kwietnia
- Wielki Czwartek: 10 kwietnia
- Wielki Piątek: 11 kwietnia
- Wielka Sobota: 12 kwietnia
- Wielkanoc: 13 kwietnia
- Poniedziałek Wielkanocny: 14 kwietnia
- Wniebowstąpienie Pańskie: 22 maja
- Zesłanie Ducha Świętego: 1 czerwca
- Boże Ciało: 12 czerwca