Sleutelbloem: verschil tussen versies
k r2.7.1) (robot Erbij: ka:ფურისულა |
k r2.6.4) (Robot: toegevoegd: simple:Primula |
||
Regel 112: | Regel 112: | ||
[[pt:Primula]] |
[[pt:Primula]] |
||
[[ru:Первоцвет]] |
[[ru:Первоцвет]] |
||
[[simple:Primula]] |
|||
[[sq:Primula]] |
[[sq:Primula]] |
||
[[sv:Vivesläktet]] |
[[sv:Vivesläktet]] |
Versie van 19 jul 2011 10:28
Sleutelbloem | |||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
![]() | |||||||||||||||||
Stengelloze sleutelbloem | |||||||||||||||||
Taxonomische indeling | |||||||||||||||||
| |||||||||||||||||
Geslacht | |||||||||||||||||
Primula L. (1753) | |||||||||||||||||
Afbeeldingen op ![]() | |||||||||||||||||
Sleutelbloem op ![]() | |||||||||||||||||
|
Sleutelbloem (Primula) is een geslacht van meer dan 500 soorten laaggroeiende planten uit de sleutelbloemfamilie (Primulaceae). Sommige soorten worden gekweekt vanwege hun decoratieve bloemen.
Overblijvende soorten bloeien in het voorjaar. De kleur van de bloemen varieert van paars, geel, rood en roze tot wit. De planten geven meestal de voorkeur aan gefilterd of gedempt zonlicht.
De botanische naam Primula is afgeleid van het woord primus (eerste), en geeft aan dat het als een van de eerste bloeiers in het voorjaar werd gezien.
In Nederland beheert Diergaarde Blijdorp namens de Stichting Nationale Plantencollectie een Primula-collectie.
Verspreiding
Wilde primula's zijn over het noordelijk halfrond wijd verbreid. Vooral in gebergten komen veel soorten voor. Van de ongeveer vijftien in Europa voorkomende soorten komt dan ook de helft in de Alpen voor.
Ecologie
Opvallend is de aanpassing aan de omgeving. Sleutelbloemen uit het laagland hebben doorgaans gele bloemen. Sleutelbloemen uit de gebergten zijn vaak wit, roze, violet of blauw. Het verschil wordt verklaard doordat in het laagland de bestuiving door bijen gebeurt, terwijl in de bergen vlinders deze taak overnemen.
Sleutelbloemen dienen als waardplant voor de larven van een aantal Lepidoptera-soorten en voor mineervliegen.
In België en Nederland komen drie soorten voor, namelijk:
- Gulden sleutelbloem (Primula veris)
- Slanke sleutelbloem (Primula elatior)
- Stengelloze sleutelbloem (Primula vulgaris)
Buiten de Benelux komen ook voor:
- Primula auricula (aurikel)
- Primula beesiana
- Primula bulleyana
- Primula clusiana
- Primula denticulata
- Primula farinosa
- Primula florindae
- Primula glutinosa
- Primula hirsuta
- Primula japonica
- Primula minima
- Primula nutans
- Primula rosea
- Primula scotica
- Primula scandinavica
- Primula sieboldii
- Primula stricta
Vanwege het hoge aantal van 500 soorten heeft men geprobeerd hier wat lijn in te brengen. W.W. Smith en H.R. Fletcher hebben een onderverdeling van negentien secties gemaakt, die zowel op regio als op overeenkomst is gebaseerd. Enkele secties zijn:
- sectie Auriculae
- sectie Candelabra
- sectie Denticulatae
- sectie Farinosae
- sectie Floribundae
- sectie Muscarioides
- sectie Sikkimensis
- sectie Vernales
Primula's bevatten primine. Vooral wilde vormen van Primula obconica produceren in de harige bladeren zoveel primine, dat zelfs mensen die de plant niet aanraken maar in dezelfde ruimte aanwezig zijn, al irritatieverschijnselen kunnen vertonen. Er zijn echter cultivars van deze soort ontwikkeld, die geen primine bevatten, zoals bijvoorbeeld Twilly Series 'Touch Me®' F1.[1][2]
Gebruik
De gewone sleutelbloem (Primula veris), de stengelloze sleutelbloem (Primula vulgaris) en de slanke sleutelbloem (Primula vulgaris) kunnen gebruikt worden in slaatjes, in pannenkoeken- en cakebeslag en in jam. Hiervoor zijn alle bovengrondse delen van de plant geschikt. De bloempjes hebben een anijsachtige smaak. Vroeger werd dit veel op de Veluwe gedaan en in Vlaanderen, vandaar de oude Vlaamse namen koekenbloem, pannenkoekenbloem en bakbloem voor deze plant. Deze drie soorten zijn in Nederland echter wettelijk beschermd en staan in Vlaanderen op de rode lijst, waardoor planten voor dit doel niet uit het wild mogen worden gehaald.