Kees Moeliker
C.W. (Kees) Moeliker (Rotterdam, 9 oktober 1960) is een Nederlandse bioloog en directeur van het Natuurhistorisch Museum te Rotterdam.
Kees Moeliker | ||||
---|---|---|---|---|
![]() | ||||
Kees Moeliker met eenden in het Natuurhistorisch Museum Rotterdam
| ||||
Volledige naam | C.W. Moeliker | |||
Geboren | Rotterdam, 9 oktober 1960 | |||
Geboorteland | ![]() | |||
Bekend van | NRC Handelsblad, The Guardian, Vroege Vogels | |||
|
Moeliker wordt ook wel aangeduid als de eendenman of the duck guy. Hij is vanaf 1989 verbonden aan het Natuurhistorisch Museum in Rotterdam en won in 2003 de Ig Nobelprijs. Moeliker publiceert regelmatig in NRC Handelsblad en The Guardian. Ook werkt hij mee aan verschillende radioprogramma's.
Jeugd en Studie
bewerkenMoeliker volgde zijn middelbareschoolopleiding op de Scholengemeenschap Caland (havo) in Rotterdam.[1] In deze periode zwierf hij door natuurgebieden in de omgeving van Rotterdam, op zoek naar bijzondere vogels. Tijdens een van deze tochten deed hij in april 1973 de eerste waarneming in Rotterdam van de Egyptische gans of Nijlgans, de Alopochen aegyptiacus waarover het Rotterdams Nieuwsblad berichtte op 19 mei 1973.[2] Ook verzamelde hij dierenschedels.
Na de middelbare school studeerde Moeliker biologie en geografie aan een lerarenopleiding in Delft[3]. Hij studeerde af op een onderzoek naar voedselecologie van de ransuil (Asio otus) op een winterroestplaats. Hierover schreef Koos van Zomeren een stukje in zijn bundel Uilen (1989).[4] Ook werkte Moeliker mee aan het onderzoek van de bioloog en lerarenopleider Kees Heij naar de populatie-ecologie van de huismus (Passer domesticus) in Rotterdam en omstreken. Heij promoveerde in 1985 aan de Vrije Universiteit (Amsterdam) op dit onderwerp.[5]
Loopbaan
bewerkenMoeliker werkte achtereenvolgens als bakkersjongen, slagersknecht, leraar Engels in Istanboel, natuurgids in Costa Rica tot hij ging lesgeven als docent biologie aan verschillende middelbare scholen in Rotterdam en omgeving. Moeliker gaf les aan de lerarenopleiding van de Hogeschool Rotterdam tot hij in 1989 educatief medewerker werd bij het Natuurhistorisch Museum Rotterdam. Van 1999 tot 2015 was hij er conservator en hoofd communicatie, waarna hij per 1 december 2015 Jelle Reumer opvolgde als directeur van dit museum.[6]
In 1991 herontdekte hij met Kees Heij op Boano, een van de Molukse eilanden (Indonesië) een uitgestorven gewaande vogel, de Boanomonarch (Monarcha boanensis).[7] De herontdekking van de Bruijns boskalkoen (Aepypodius bruijnii) op het Papoea-eiland Waigeo volgde in 2001.[8] Samen met Erwin J.O. Kompanje beschreef Moeliker de Macroglossus minimus booensis, een nieuwe ondersoort van de langtongvleerhonden (vruchtenetende vleerhonden) die uitsluitend voorkomt op het afgelegen eilandje Boo in Oost-Indonesië.[9]
Ig Nobelprijs
bewerkenDe meeste bekendheid heeft Moeliker te danken aan zijn observatie in juni 1995 van necrofiele homoseksualiteit bij de eend Anas platyrhynchos. Hij is de eerste bioloog die dit gedrag bij de eend heeft beschreven en gedocumenteerd.[10] Een mannetjeseend of woerd was te pletter gevlogen tegen een raam van het Natuurhistorisch Museum, waarna een andere woerd gedurende 75 minuten paarde met de dode soortgenoot. Naar aanleiding van deze waarneming ontstond Moelikers bijnaam de eendenman. De dode eend is opgenomen in de collectie van het museum.
De beschrijving en foto's van dit eerste geval van homoseksuele necrofilie onder eenden leidden ertoe dat Moeliker in 2003 de Ig Nobelprijs kreeg toegekend tijdens een plechtige bijeenkomst aan de Amerikaanse Harvard-universiteit in Cambridge (Massachusetts). Deze prijs wordt sinds 1991 gegeven voor Improbable research.[11] Dit zogenaamde 'onwaarschijnlijke onderzoek' is research "waar men eerst om moet lachen, maar dat ook tot denken aanzet", zoals de vraag hoe het komt dat een specht geen hoofdpijn krijgt van het tikken tegen een boom. Het doel van de gelijknamige organisatie is meer mensen voor wetenschap te interesseren.[12]
Sinds 2006 is Moeliker 'European Bureau Chief' van Improbable Research.[13] Het Europese Bureau is gevestigd in het Natuurhistorisch Museum Rotterdam en heeft tot doel voorbeelden van 'onwaarschijnlijk onderzoek' te verzamelen en te nomineren voor de Ig Nobelprijs. In dit kader organiseert het Europese Bureau ook evenementen, zoals Dead Duck Day.[14]
Opvallende reddingen
bewerkenToen tijdens Domino day het wereldrecord bouwen met dominosteentjes door een huismus in gevaar dreigde te komen en het vogeltje vervolgens werd doodgeschoten, ontfermde Moeliker zich over het gevederde slachtoffer. Hij conserveerde de vogel, inmiddels Dominomus genoemd, en voegde deze toe aan de museumcollectie als "icoon van de Nederlandse cultuur".
Veel opzien baarde ook zijn actie "Red de schaamluis!" (2007). Moeliker realiseerde zich dat door de tegenwoordige praktijk van schaamhaarverwijdering ook de schaamluis tot de uitstervende diersoorten gaat behoren. Hij riep artsen en publiek op tot anonieme inzending van exemplaren van de Phthirus pubis voor de collectie van het Natuurhistorisch Museum Rotterdam. De actie resulteerde in De Grote Schaamluis tentoonstelling in een kleine vitrine.[15]
Columns, boeken en televisie
bewerkenMoeliker is regelmatig columnist van de week bij Vroege Vogels van BNNVARA op Radio 1. Hij had als de 'huisbioloog' een vaste rubriek bij het radioprogramma Atlas van omroep Llink.
In februari 2009 verscheen van Moeliker de bundel De eendenman.[16] De verhalen gaan over allerlei vormen van opmerkelijk diergedrag.[17] Een interview van Wim Brands met Moeliker over De eendenman was te zien in het programma Boeken van de VPRO.[18]
In de zomermaanden van 2009 presenteerde hij samen met Frédérique Spigt op RTV Rijnmond het programma Fauna & Gemeenschap. In dit programma gingen ze op zoek naar dieren in de stad Rotterdam. In de zomermaanden van 2010 werd dit eerste seizoen gevolgd door een tweede seizoen.[19]
Andere prijzen
bewerkenIn 2017 is aan hem, samen met Jelle Reumer, de Groeneveldprijs toegekend. In 2021 ontving hij in Rotterdam de Laurenspenning voor het enthousiasme waarmee hij de stadsnatuur onder de aandacht brengt.
Externe links
bewerken- Dead Duck Day ceremonie 2012
- TEDxRotterdam speech
- Lijst van publicaties
- Natuurhistorisch Museum Rotterdam
- Kees Moeliker reconstrueert de ontdekking van homoseksuele necrofilie
- ↑ Mulders, Angelique, Een oog voor malle vogels. Geraadpleegd op 22 februari 2009. , AD, 7 oktober 2005
- ↑ [afl_uid Kees Moeliker]. Llink (7 september 2005). Geraadpleegd op 21 februari 2009. [dode link]
- ↑ Teerenstra, Steven, Probeer alles te relativeren[dode link]. Radboud Universiteit Nijmegen (oktober 2006). Geraadpleegd op 21 februari 2009.
- ↑ Zomeren, Koos van (1989), Uilen. Amsterdam: De Arbeiderspers, ISBN 90-295-6008-8
- ↑ Heij, C.J. (1985), Comparative ecology of the house sparrow Passer domesticus in rural, suburban and urban situations. Proefschrift Vrije Universiteit Amsterdam. Alblasserdam: Kanters
- ↑ Natuurhistorisch Museum Rotterdam: communicatiehoofd en conservator Kees Moeliker wordt directeur Communicatie Online, 1 september 2015. Gearchiveerd op 26 oktober 2016.
- ↑ Moeliker, C.W. & C.J. Heij,The rediscovery of Monarcha boanensis. Deinsea, Natuurhistorisch Museum Rotterdam (30 november 1995). Geraadpleegd op 21 februari 2009.
- ↑ Moeliker, Kees,About Kees. Gearchiveerd op 1 april 2023.
- ↑ Kompanje, Erwin J.O. & Cornelis W. Moeliker,Some fruit bats from remote Moluccan and West-Papuan Islands. Deinsea , Natuurhistorisch Museum Rotterdam (2001). Geraadpleegd op 22 februari 2009.
- ↑ Moeliker, C.W., The first case of homosexual necrophilia in the mallard Anas platyrhynchos (Aves: Anatidae). Deinsea, Natuurhistorisch Museum Rotterdam (2001). Geraadpleegd op 21 februari 2009.
- ↑ YouTube, Wacky Science Winners (8 januari 2009). Geraadpleegd op 21 februari 2009.
- ↑ What is improbable research?. Gearchiveerd op 13 februari 2009. Geraadpleegd op 21 februari 2009.
- ↑ Vuijst, Chrétienne, European Bureau of Improbable Research vestigt zich in het Natuurhistorisch Museum Rotterdam. Straatgras (18 februari 2006). Geraadpleegd op 22 februari 2009.
- ↑ Dead Duck Day. Geraadpleegd op 22 februari 2009. [dode link]
- ↑ Rombouts, Rob Schaamluis in het museum. Het Parool (21 november 2007). Geraadpleegd op 21 februari 2009.
- ↑ Moeliker, Kees (2009), De eendenman. Amsterdam: Nieuw Amsterdam. Geraadpleegd op 21 februari 2009. ISBN 978 90 468 0479 7
- ↑ Inhoud van De eendenman. Gearchiveerd op 15 augustus 2023. Geraadpleegd op 21 februari 2009.
- ↑ De eendenman in Boeken. VPRO (15 februari 2009). Geraadpleegd op 21 februari 2009.
- ↑ Fauna & Gemeenschap. Geraadpleegd op 09 juli 2009.